Aardappels horen bij de Nederlandse cultuur. Maar hoeveel weten we er eigenlijk van? Er zijn zoveel rassen: vastkokend, loskokend of kruimig. Inmiddels is de variëteit in rassen enorm, zoveel dat je door de bomen het bos niet meer ziet. En er komen voortdurend nieuwe rassen bij die beter bestand zijn tegen ziekten. Een goede reden om nieuwe rassen te eten, omdat ze minder bespoten hoeven te worden.

De aardappel behoort tot de nachtschadefamillie, net als de tomaat, paprika en aubergine. Veel leden van deze plantenfamillie bevatten giftige alkaloïden, zo ook de groene delen van de aardappel. Bewaar aardappels daarom altijd op een koele, droge en donkere plaats omdat licht zorgt voor de vorming van deze gifstoffen in de aardappel. Eet groene aardappels niet en snijd kleine stukken groen er ruim af!

Een eerste onderscheid valt te maken op basis van oogstseizoen. De vroege aardappels worden in juni, juli en augustus geoogst en heten toepasselijk ‘nieuwe aardappels’. De late aardappels komen pas vanaf september van het land en worden tot in december geoogst. Omdat aardappels lang houdbaar zijn, wel tot een jaar in koelhuizen, kunnen we ze het hele jaar door eten.

Een tweede onderscheid in aardappelrassen valt te maken op grond van hun gedrag in de keuken. Er zijn aardappels die stevig blijven na het koken, de vastkokers, en aardappels die uit elkaar vallen als ze gaar zijn, de loskokende of kruimige aardappels. De eerste kun je gebruiken om te bakken, te roosteren of gekookt in een salade. De kruimige heb je nodig voor een smeuïge puree of gekookt als begeleiding van de jus. Er zijn ook rassen die ertussenin zitten.

Aardappels kan je in vier catagorieën verdelen: vastkokend, vrij vastkokend, kruimig en zeer kruimig. Goed om te weten: de smaak is ongeveer hetzelfde, daar hoef je je geen zorgen om te maken! Het verschil zit 'm vooral in de structuur. Kruimige aardappels vallen iets sneller uit elkaar en zijn (geloof het of niet) wat kruimiger. Per catagorie heb je verschillende rassen aardappels.

Dikke kruimige aardappels hebben dezelfde eigenschappen als gewone kruimige aardappelen. Het verschil zit alleen in het formaat van de aardappels. Het gemak van grote aardappelen zit in het gemak van de te schillen hoeveelheid. Je hebt immers minder aardappelen nodig om een maaltijd klaar te maken.

Alle aardappels houden van een koele, vorstvrije, geventileerde en donkere omgeving. Op die manier kunnen ze enkele weken buiten de koelkast bewaard worden. In de koelkast drogen aardappelen sneller uit. Bij temperaturen onder de 5 graden wordt het zetmeel in de aardappel omgezet in suikers. Bewaar ze ook weer niet te lang, want dan kunnen spruiten (uitlopers) ontstaan. Een aardappel is een levend product en door er ruw mee om te gaan en stoten kunnen blauwe plekken ontstaan. Geef aardappels de ruimte om te “ademen”.

Koken: Schil de aardappelen, spoel ze af met stromend koud water. Snij ze in partjes en doe ze in een pan, bestrooi ze eventueel met zout en zet ze half onder water. Breng het water met deksel op de pan aan de kook en draai het vuur laag. Kook de aardappelen zachtjes gaar in ca.

Aardappelsoorten - Aardappelen zijn wij Nederlanders gek op, net als vele andere volken in deze wereld. Er zijn dan ook ontzettend veel aardappelsoorten. Er zijn duizenden soorten wereldwijd. En alleen al in Nederland worden er 550 soorten geteeld. Niet alle aardappelen zijn voor de verkoop bij de groenteman. Een aantal aardappelsoorten zijn voor een speciaal doel zoals bijvoorbeeld voor de chipsfabrikanten of aardappelmeelfabrieken.

We hebben ze voor je gesorteerd op schilkleur voor de herkenbaarheid, waarvoor je ze kunt gebruiken, en wat voor type aardappel. Van de meesten hebben we ook de verkrijgbaarheid voor je op een rijtje gezet. Je kiest als eerste voor een smaakvolle aardappel. Maar als je wilt bepalen welke aardappelsoorten je in huis wil hebben is het ook van groot belang om op het kooktype te letten. Gebakken aardappels worden een drama als je daar een zeer kruimige aardappel voor gebruikt en een stamppot wordt geen succes als je daar vastkokende aardappelen voor gebruikt.

De aardappelsoorten worden dan ook ingedeeld in kooktype. Hier in Nederland en in de rest van de wereld kennen we veel verschillende aardappelrassen. Ieder aardappelras heeft zijn eigen smaak, kenmerken en verleent zich het beste voor een bepaalde manier van bereiden. Maar er zijn ook aardappelen die op talloze verschillende manieren van bereiding heerlijk smaken.

Bekende kruimige aardappelrassen

  • Alpha: Mooie kruimige aardappel. Al in het voorjaar te krijgen uit het buitenland maar van oorsprong een late soort. Ook goed biologisch verkrijgbaar. Lekker voor om te pureren of te koken.
  • Dore’s: Bloemige zeer vroege aardappel met een lekker volle aardappelsmaak. Kom al in juni van het land. Prima aardappel voor puree en zomerse stamppotjes.
  • Eigenheimers: Bloemige late aardappel die in Noord-Nederland ook wel Borgers worden genoemd.
  • Koopmans blauwe: Dit ras uit 1937 genoemd naar de oorspronkelijke tele C. Koopman is lichtgeel en bloemig (melig) van structuur. Het is een kruising van Alpha en Zeeuwse Blauwen.

Overige aardappelrassen

  • Agria: Vaste tot lichtbloemige late aardappel. Wat mij betreft de beste frietaardappel. Ook biologisch verkrijgbaar maar die zijn stukken kleiner en daarom wat minder handig voor frieten.
  • Bildstar: Zeer bekende goed smakende aardappel met licht rode schil. Licht bloemig en wordt vanaf september geoogst. Geschikt om te koken en te bakken. Deze aardappel wordt ook wel de luie huisvrouw aardappel genoemd omdat er praktisch niks mee mis kan gaan.
  • Nicola: Goed verkrijgbare vastkokende aardappel, zowel regulier als biologisch geteeld. Lekker in de salades, om te grillen of te bakken.
  • Opperdoezer ronde: De opperdoezer ronde is echt een begrip onder de aardappelliefhebbers. Het geelwitte vruchtvlees is stevig en heeft een uitgesproken smaak. De opperdoezer is een vroege vaste aardappel en uitstekende geschikt voor salades.
  • Bevelander: In de jaren 60 één van de populairste aardappels in Nederland. Maar door z’n onregematige oppervlak uit de gratie geraakt. Inmiddels wordt deze smakelijke vaste aardappel op een aantal plekken weer geteeld.
  • Muizen: Vaste tot lichtbloemige aardappel, gemakkelijk van karkater en al vroeg verkrijgbaar.

Vroege aardappelrassen

  • Reindert (2000): Ouders: Agria x Fresco. Dit moderne ras van kweker Simon Brunia is veelzijdig in de kook, kooktype AB (vrij vast) en geeft een hoge opbrengst van grote ovalen knollen. Zorgeloos telen... let echter op 1 eigenschap: de knolzetting is vrij hoog, dus iets dieper planten of later extra aanaarden.
  • Frieslander (2000): Dit vrij vastkokende ras oogst je al heel vroeg en geeft een grote oogst aan ovale, gladde, goudgele knollen. Door de vroege oogst en tamelijk goede resistentie tegen Phytophthora is het een ideaal ras voor de biologische teelt. De smaak wordt zeer hoog gewaardeerd!
  • Gloria (1990): Ouders: Gloria x coderas. Kruimig in de kook, zeer goede smaak. Vanwege zeer hoge opbrengst iets ruimer planten. Voor klei- en zandgrond. Resistent tegen aardappelmoeheid en weinig vatbaar voor phytophthora in de knol.
  • Carrera (2010): Ouders: Carrera x kruising van Agria. (kweker: P. Tigchelaar) Deze zeer vroege pieper is vergelijkbaar met de Frieslander, maar dan nog vroeger oogstbaar. De aardappelziekte heeft daardoor nauwelijks vat op dit primeurras. Deze gemakkelijke koker (vrij vast) is zeer fijnkruimig op het bord en daardoor veelzijdig, ook voor bakken, frituren en salades.
  • Premiere (1979): Ouders: Civa x Provita, kweker: F. Dit vroege ras geeft een uitbundige oogst van bloemige tot redelijk vaste en smakelijke knollen. Vooral geschikt voor kleigrond. Weinig vatbaar voor phytophthora in de knol en resistent tegen aardappelmoeheid.
  • Solist (2011): Een ideale bewaaraardappel en toch vroeg oogstbaar, verder: smaakvol en vastkokend. De ovalen, vrij gladde knollen lenen zich ook voor bakken en frituren. Vanwege de hoge resistentie tegen de aardappelziekte (Phytophthora infestans) is dit ras zeer geschikt voor de biologische teelt.
  • Eersteling (1891): Ouders: syn. Duke of York of Midlothian Early. Ouders: Early Primrose x King Kidney. Dit is vooral een 'eersteling' omdat de bijzonder goede smaak alleen bij zeer vroege rooi optimaal is. Daarna loopt de smaak wat terug. Vooral voor kleigrond. Tip van een klant (ervaringsdeskundigheid): later gerijpte Eerstelingen (dus niet vroeg geoogst) hebben een opmerkelijk lange houdbaarheid!
  • Irene (1996): Ouders: Amera x coderas. Een nieuw veelbelovend ras! Zeer vroeg (na 2 maanden oogstbaar) en rijkdragend. Redelijk vast in de kook en iets zoet van smaak. Resistent tegen aardappelmoeheid Ro en wratziekte.
  • Doré (1965): Ouders: Doré x Dr. McIntosh. Tamelijk los in de kook (kruimig of bloemig), geroemd vanwege de goede smaak. Geschikt voor klei- en zandgrond.
  • Annabell (1975): Ouders: Amex x Feldeslohn. Een topras van Duitse origine. Vrij vast in de kook, goede smaak, redelijke opbrengst, voor klei- en zandgrond. Resistent tegen aardappelmoeheid A.
  • Rosara: Een prachtige, roodschillige aardappel van Nederlandse oorsprong, die vroeg oogstbaar is met een opmerkelijk goede opbrengst. De kookkwaliteit (AB) is iets kruimig, oftewel vrij vast. Omdat dit populaire ras ook goed tegen droogte kan, zijn ze ook zeer geliefd in Rusland , Midden en Zuid-Europa. De aardappelziekte kan (bij late oogst) in het blad ontstaan maar komt daarna zelden in de knol.

De Bildtstar is een vastkokende aardappel die na het koken aan de buitenkant iets kruimig blijft. Deze aardappel is ontstaan uit een kruising tussen de rassen Winda en Saturna en heeft een rode gladde schil. De Bildtstar kan het beste bereidt worden door hem te koken, bakken of in de oven te doen.

Bintje aardappelen vallen onder de vastkokende aardappelen en behoren tot een van de oudste aardappelrassen van Nederland. Deze aardappel heeft een ovale vorm met blakke ogen.

De Doré aardappel is te herkennen aan de bruingele schil, rond ovale vorm en het gelige vlees. Het is een vroeg aardappelras dat net als de Bintje aardappelen behoren te de oudere rassen. Deze kruimige aardappel is het lekkerste om te pureren, te verwerken in verschillende stamppotten maar kan ook uitstekend gekookt worden.

De Eigenheimer is een kruimige aardappel die zich kenmerkt door zijn diepliggende ogen en ovale maar onregelmatige vorm. Hij heeft een lichtgele schil en kan soms een paars getinte top hebben.

De Frieslander is een vastkokende aardappel met een mooie ovale vorm en een lichtgele kleur. Doordat deze aardappel uit de klei komt heeft hij een rijke smaak. De Frieslander is een aardappel die zich voor verschillende manieren van bereiding verleend.

De Irene aardappel komt uit een voedselrijke kleigrond en heeft een bijzondere smaak. De Irene aardappel behoort tot het late ras en wordt in september gerooid en wordt daarom ook vele gebruikt in Winterse gerechten zoals de oer-Hollandse stamppot.

De Menopper is een exclusieve aardappel afkomstig van de akkers in de Hoeksche Waard. De Menopper is een vastkokende aardappel en is boterzacht. Hij verleend zich erg goed om te koken, bakken of in de oven te bereiden.

De Nicola aardappel is een vastkokende aardappel met een iets zoete smaak. Het uiterlijk van de Nicola is langwerpig en ovaal, de schil is geel en glad.

De Opperdoezer behoort tot de vastkokende aardappelen, heeft een ovaalronde vorm en geel vlees. Velen beschouwen deze aardappel als een ware delicatesse en vinden dat iedereen deze aardappel eens geproefd moet hebben.

De Roseval is een vastkokende aardappel met een volromige smaak en kan zowel met als zonder schil gegeten worden. De Roseval wordt vaak gebruikt in professionele keukens maar wordt steeds vaker door consumenten gebruikt.

Kruimige en bloemige aardappelen behoren tot hetzelfde type aardappelen. Het zijn aardappelen die na het koken snel uit elkaar vallen. Gelukkig is er voor de tegenhanger van de kruimige aardappel maar één benaming: de vastkokende aardappel.

Omdat de kruimige aardappel na het koken makkelijker uit elkaar valt maakt dit hem tevens goed te prakken. Het is dan ook de beste aardappel om te gebruiken in een stamppot, ovenschotel of ander gerecht waarin de aardappel niet heel hoeft te blijven.

Door de aardappelsoort af te stemmen op het gerecht waarin u de aardappelen gaat verwerken kunt u uzelf een hoop werk besparen. Op het gebied van smaak hoeft er geen keuze gemaakt te worden tussen vastkokende of kruimige aardappelen.

Vooraf schilt u de aardappelen en snijdt u de ogen uit de aardappel.

labels: #Aardappel

Zie ook: