De Coeur de Boeuf, letterlijk "ossen hart" in het Frans, is een bijzondere tomatensoort die zich onderscheidt door haar unieke eigenschappen. Hoewel de naam Frans is, is deze tomaat van oorsprong Italiaans.
Kenmerken van de Coeur de Boeuf Tomaat
- Groot en geribbeld: Deze reuzentomaat is sterk geribbeld, wat haar een opvallend uiterlijk geeft.
- Hartvormig: Het hartvormige, lichtkleurende uiterlijk is kenmerkend.
- Vol vruchtvlees: Deze tomaat onderscheidt zich door het volle vruchtvlees.
- Gewicht: De Coeur de Boeuf heeft een vruchtgewicht van 180 tot 200 gram.
Unieke Rijping
De Coeur de Boeuf-tomaten rijpen op een tegenovergestelde manier in vergelijking met gewone tomaten. De rijping gaat bij deze tomaten van binnen naar buiten. Anders dan bij de gewone tomaat is de vrucht optimaal van smaak als de schil nog groen is. Het rijpingsproces begint namelijk van binnenuit naar buiten. De vrucht is dus rijp en smaakvol, ook al is hij nog wat groen.
Hoe de Coeur de Boeuf Tomaat te Kopen
Let bij het kopen van Coeur de Boeuf tomaten op de volgende punten:
- De tomaat moet stevig aanvoelen.
- De tomaat mag geen beschadigingen hebben.
Culinaire Toepassingen
Deze grote tomaat is bijzonder geschikt voor in de salade en om te vullen. Snijd plakjes Coeur de Boeuf voor op brood of leg wat plakjes ter decoratie neer op je bord.
Over Tomaten in het Algemeen
De tomaat is misschien wel mijn grootste liefde in de moestuinwereld. Ik heb ondertussen een paar duizend planten geteeld, in meer dan 650 rassen. Er zijn heel veel overeenkomsten tussen de verschillende rassen maar toch ook zo veel verschillen dat ik er nooit over uitgeleerd en uitgepraat raak.
Herkomst en Verwantschap
De tomaat komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, daar kan ze bijna wel als onkruid worden beschouwd; het warme klimaat zorgt voor een enorme groeikracht van de planten. Plantkundig gezien staat de tomaat heel dichtbij de aardappel (ze kunnen zelfs op elkaar geënt worden, in de handel verkrijgbaar onder de naam TomTato). Beide zijn dan helaas ook bevattelijk voor dezelfde pseudoschimmel (Phytophthora infestans) en kunnen elkaar daarmee ook besmetten (zie verder daarover op de pagina Teeltzorgen bij tomaten). Alle delen van de tomatenplant bevatten het giftige solanine, behalve de rijpe vruchten.
Veelzijdigheid in de Keuken
Tomaten zijn heerlijk; warm en koud, rauw en gebakken, gestoofd, gekookt, in soepen en sauzen, in jam en chutney, in sap en op een pizza, hartig en zelfs zoet; het aantal recepten dat je in boeken, tijdschriften en op internet kunt vinden is bijna oneindig. Ik heb wel eens tomatenijs gegeten (en ook dat was lekker). Ik ken iemand die tomaten soms met wat suiker eet, het smaakt dan in de verte zelfs een beetje naar aardbeien.
Teelt van Tomaten
Helaas is een tomaat niet de makkelijkste groente om te telen (eigenlijk is de tomaat een vrucht en wordt ook wel vruchtgroente genoemd). De beste manier om een goede oogst te krijgen is door de tomaten onder glas te telen. Maar tomaten kunnen wel degelijk ook buiten geteeld worden. Voorwaarden zijn een niet te natte zomer, en natuurlijk een zonnige en beschutte standplaats. Daarnaast is de keuze voor een ras dat vroeg genoeg en dus geschikt is voor de buitenteelt heel belangrijk.
Vroegheid van een Ras
De vroegheid van een ras wordt bepaald door het aantal dagen te tellen van het uitplanten van de zaailing tot het oogsten van de eerste rijpe tomaat. In catalogi worden soms deze termen gebruikt:
- Vroeg (ook geschikt voor buitenteelt)
- Middelvroeg (voor kasteelt en in een mooie zomer ook een kans van slagen in de buitenteelt)
- Laat (vooral geschikt voor de teelt onder glas)
Soms worden er ook getallen gebruikt, en dat is vrijwel altijd een getal tussen de 50 en 120 dagen. Een ras dat in een kas binnen 65 dagen na het uitplanten van de zaailingen de eerste rijpe tomaten geeft is een vroeg ras (en dus ook geschikt voor de buitenteelt). Rassen die daar 66 tot 75 dagen over doen zijn middelvroege rassen (voor de teelt in een kas, alleen in een mooie zomer geschikt voor buiten). Rassen die er 76 tot meer dan 100 dagen over doen zijn late rassen en dus vooral geschikt voor onder glas omdat de oogst buiten pas in nazomer/herfst zou vallen (wanneer het kouder en natter wordt en er meer kansen op schimmels, ziekten, etc.
Aardappelziekte (Phytophthora)
Als de zomer koud en nat is groeien tomatenplanten niet goed en dan komt ‘Phytophthora’ om de hoek kijken. Phytophthora is een pseudoschimmel die zich via vocht (regen, dauw, etc.) verspreidt en zeer besmettelijk is, vooral voor tomaten en aardappelen (ze wordt in de volksmond dan ook vaak ‘aardappelziekte’ genoemd). Om de kans van slagen op een goede oogst van rijpe tomaten van gezonde planten te vergroten kan bijvoorbeeld een provisorisch gemaakt afdakje de planten al wat beschermen tegen regen, storm en andere ongemakken.
Teelt in de Volle Grond
Bedenk dat de teelt in de volle grond er altijd voor zorgt dat je de jonge planten in mei in koude grond plant, en daarnaast heb je hebt wat minder invloed op bijvoorbeeld vocht (teveel of te weinig). Het kan helpen om de grond een paar weken voor het uitplanten van de jonge planten af te dekken met bijvoorbeeld zwart doek zodat de grond lekker opwarmt. En het planten in een verhoogde bak kan er voor zorgen dat de planten in een regenachtige periode niet te lang in kletsnatte grond staan. Het nadeel is dan wel dat je bij droogte vaker water moet geven, want tomaten kunnen slecht tegen droogte; het blad gaat dan hangen en er is bijvoorbeeld meer kans op neusrot.
Teelt in Potten
Naast bovengenoemde kan ik iedereen van harte een leuk tomatenras in pot aanraden; een pot warmt sneller op in de zon dan de koude volle grond. En bij storm of regen kun je de pot beschut of onder een afdakje zetten. In een pot heb je geen kletsnatte grond waardoor de wortels kunnen rotten (mits je uiteraard hebt gezorgd voor goede afwateringsgaten). Je zou denken dat je voor de teelt in potten vooral dwergstruiktomaten gebruikt maar ook een stamtomaat is zeker een optie. Bedenk wat je wilt, welk ras voor welke pot geschikt is (tomaten maken lange, vooral breed uitwaaierende wortels, grote stamtomaten hebben uiteraard een grotere/bredere pot nodig dan een kleine dwergstruiktomaat, etc.).
Resistentie tegen Phytophthora
Daarnaast wordt er volop veredeld en zijn er onderzoeken en tests met tomatenrassen die in hoge mate resistent zijn tegen Phytophthora, veel nieuwe en resistente rassen zijn F1-hybriden maar er zijn ook steeds meer zaadvaste rassen (redelijk algemeen) verkrijgbaar (zoals Resibella, Philamina, Vivagrande, Duttingold, etc.). Bedenk dat volledige resistentie (nog) niet mogelijk is, dat heeft ook te maken met omstandigheden als regen, voeding, andere ziekten of plagen, etc. maar sommige rassen halen al een Phytophthora-resistentie van meer dan 90%, zeker de moeite waard om eens te proberen, zeker in de buitenteelt.
Teelt op een Balkon
Laat ik niet vergeten om ook de teelt op een balkon te noemen. Er zijn natuurlijk heel veel soorten balkons, maar over het algemeen hebben ze een dak. En dat heeft als groot voordeel dat Phytophthora er niet heel veel kan doen, want er is alleen vocht als je de planten zelf nat maakt. En dat doe je dan dus ook bij voorkeur niet. Ik plant (stam)tomaten in een pot die groot genoeg is, van 30 liter, en zet er gelijk een stok bij. Eerst moeten de planten natuurlijk groeien, en de bladeren zijn nodig om voedingsstoffen op te nemen. Maar als de planten eenmaal groot genoeg zijn (ongeveer 75 centimeter) verwijder ik de onderste bladeren. Juist om te voorkomen dat die bladeren nat worden als ik water geef. Uiteraard is de plaats op het balkon ook belangrijk: het liefst in de zon, maar halfschaduw mag ook. Een beetje wind is geen probleem maar bij harde wind kan het blad kapot waaien en staat de plant te ‘klapperen’ in de pot.
Teelt onder Glas
Met de teelt onder glas ben je veel minder afhankelijk van het weer. Toch is het ook dan leuk en handig om je te verdiepen in de rassen die je koopt waardoor je wat kunt spreiden in vroegheid; door een vroeg ras maar ook een middelvroeg en een laat ras te zaaien kun je uiteraard van het vroegste ras als eerste oogsten (dat kan in het beste geval dan al vanaf eind juni). Met daarnaast een laat ras kun je de oogst verlengen, want een laat ras geeft in de kas soms pas rond eind juli de eerste rijpe tomaat, maar eindigt dus ook later.
Diversiteit aan Tomatenrassen
Er is waarschijnlijk geen andere groente waarvan zoveel rassen bekend zijn en worden aangeboden; op internet kun je meer dan 15.000 rasbeschrijvingen vinden! Er zijn (F1-)hybriderassen en zaadvaste rassen (waaronder de bekende ‘heirloom’-tomaten). Een heirloom-tomaat is een zaadvast, en van oorsprong niet commercieel ras. Soms is zo’n ras al tientallen tot zelfs meer dan 100 jaar oud. Ze kunnen oorspronkelijk uit bijvoorbeeld Rusland, Amerika, Polen, etc. komen en zijn vaak binnen een familie generatie op generatie via de zaden doorgegeven en via emigratie op andere plaatsen in de wereld beland. Voorbeelden van heirloom-tomaten zijn Brandywine (in 1880 al ergens in een catalogus beschreven!), Cherokee Purple, Coeur de Boeuf, Costoluto Genovese, Grushovka, Slivovite Cervene, Old Wyandotte, Zong Shu, Togo Trèfle, Belarusian Heart, etc.
Je kunt aan rasnamen sowieso soms zien waar ze oorspronkelijk vandaan komen, andere hebben de naam gekregen van het familielid dat vroeger die lekkere tomaten teelde (denk aan Aunt Gertie’s Gold, Aunt Ginny’s Purple, Grandpa Cok’s Plume, Aunt Swarlo’s Polish Plum en Granny Cantrell’s German Red). Maar de meeste namen verwijzen toch enigszins naar de eigenschappen als smaak, kleur, vorm, etc.
F1-Hybriden vs. Zaadvaste Rassen
Van F1-hybriden kun je zelf geen zaden oogsten (het kan wel maar de volgende generaties zullen verschillen in die eigenschappen geven). Persoonlijk vind ik ze iets minder spannend; ze zijn vaak rood en rond. Mijn liefde ligt toch meer bij al die bijzondere vormen, kleuren en smaken van de zaadvaste rassen. En in de kas kan ik daar vaak toch ook meer dan voldoende van oogsten, en de planten blijven er over het algemeen gezond, etc.. Maar voor de zekerste oogst en ziektebestendigheid (zeker in de buitenteelt) is het zeker een optie om wat meer geld uit te geven voor een F1-hybrideras, zeker ook die een hoge resistentie tegen Phytophthora hebben.
Een groot deel van de zaadvaste rassen is dus helemaal niet rood. Sterker nog, de eerste tomaten die ontdekkingsreizigers vonden waren vlak van smaak en geel van kleur (pomodoro - pomme d’oro = gouden appel). Pas later werden er rassen ontwikkeld met meer smaak en een rode kleur.
Vormen en Kleuren
De stamtomaten geven grote, vlezige maar toch ook sappige romatomaten (hoewel je het bijna ook geen romatomaat meer kan noemen, op internet wordt ze soms ook vleestomaat genoemd). semi-struikvorm (hebben sterk de neiging om zich op een bepaalde hoogte te splitsen waardoor de stam ophoudt en ze in de breedte een struik gaat vormen. En in deze groeivorm-groepen vind je dus tomaten in de al eerder genoemde formaten/vormen. En al deze tomaten kunnen kleuren bevatten als crème, abrikoos, rood, geel, oranje, rozerood, groen, purper, bruin en alles wat daar tussenin zit. En vergeet de ‘blauwe tomaten’ niet. Die zijn over het algemeen niet lekker (ook niet vies, gewoon weinig smaak). Maar zoals al eerder genoemd is er intensief mee gekruist, en die kruisingen leveren soms geweldig mooie tomaten op, met nog een vleugje (of meer) blauw, en die dus vooral ook wel heel erg lekker zijn!
Er zijn ook wat tomaten die geen gladde schil hebben maar die heel subtiel een bijna perzikachtige huid hebben. Ze zijn prachtig, en heerlijk in dunne plakjes of sauzen, soepen, etc. Maar ik moet er wel eerlijk bij zeggen dat deze tomatenrassen niet tot mijn persoonlijke favorieten horen: in geheel of in grotere stukken voel je dat fluwelige velletje in je mond en dat vind ik zelf niet heel lekker, voor m’n gevoel is het velletje ook iets dikker dan bij tomaten met een glad velletje.
Blad van Tomaten
Als je eenmaal hebt geroken aan het blad van tomaten vergeet je het niet meer; het is niet perse lekker maar zeker ook niet vies, het is heel kruidig en eigenlijk met niets anders te vergelijken. Er bestaan verschillende soorten ‘grofheden’ in tomatenblad; elk ras heeft zo z’n eigen blad. Ik krijg wel eens vragen over vooral het meest grove blad dat er is (het wordt ook wel aardappelblad genoemd): “Is mijn tomatenzaailing wel een tomatenzaailing want het heeft ander blad dan de andere zaailingen?”. En dan zijn er kleine verschillen in grofheden. Dit is duidelijk wat slanker en langer blad, als de planten eenmaal volwassen zijn wordt dat nog meer duidelijk. En tot slot nog even een foto van een jong tomatenplantje van het ras Glossy Rose Blue, een blauwe tomaat.
En tot slot zijn er ook nog tomatenrassen met witbont blad. En daarbij hoort een kleine waarschuwing want tomatenplanten met witbont blad geven vaak een minder goede opbrengst (omdat ze minder goed groeien en bloeien door het gebrek aan chlorofyl).
Grondsoort en Voeding
Tomaten groeien op vrijwel elke grondsoort en ze groeien vrij snel. Omdat ze flinke planten maken (vooral de stamtomaten en grotere struiktomaten) en niet alleen diep wortelen maar ook een breed uitwaaierend wortelgestel hebben vinden ze een goede bodembewerking en een luchtige grond erg prettig. Wij werken elk jaar in de winter rijpe compost door de bovenlaag van de grond. En vaak zaai ik in de winter een groenbemester in de kas (zoals Japanse Haver, winterkoolzaad, mosterd). Als ik dat doe gebruik ik het blad daarvan in het voorjaar en de zomer als mulchlaag en geef ik geen voeding. Als ik geen groenbemester heb geef ik enkele wek na het uitplanten van de zaailingen wat samengestelde biologische moestuinvoeding of eenvoudige maar zeker behulpzame koemestkorrels. En ik mulch dan met groenafval.
Je kunt ook nog denken aan het maken van voeding in de vorm van een brandnetel- en/of smeerwortelgier. En er is zelfs ook speciale tomatenmest te koop. Wat je geeft hangt af van je eigen situatie (bijvoorbeeld klei- of zandgrond, buiten of in de kas, etc.), voedingstoestand en wensen (kopen, zelf maken, biologisch of niet, etc.).
Ze maakt, zeker op drogere zandgrond, een diep wortelgestel maar daarnaast ook brede en oppervlakkige wortels. Geef tomaten vooral niet teveel stikstofrijke voeding want dat zorgt voor heel veel blad en stelen maar een minder goede vruchtzetting en een minder goede opbrengst.
Top 10 Favoriete Tomatenrassen
Wil je weten welke tomatenrassen ik het lekkerst vind en al jaren kweek? en opeten. Door de jaren heen heb ik al vele tomatenrassen gekweekt in mijn kas. Sommige tomatenrassen vallen tegen, andere lijken op elkaar en weer andere tomatensoorten zijn pareltjes. Hieronder vindt je mijn top 10 van favoriete rassen. Dit kan je helpen in je keuze, welke tomatenrassen je zelf wilt kweken.
- Zasweet Een gewone ronde cherrytomaat, met een fantastische smaak. Dit cherrytomaten soort behoort tot de best smakende tomatenrassen die er bestaan. Hij is heerlijk sappig en heeft een bijzondere bloemige zoete smaak. De cherrytomaatjes wegen zo'n 15 gram.
- Sweet Aperitif De smaak is fantastisch, heerlijk fruitig en zeer, zeer zoet. Sweet Aperitif en Zasweet behoren tot mijn best smakende soorten cherrytomaten. Als je een van beide tomatensoorten eens geproefd hebt, dan wil je nooit meer andere tomaten eten.
- Cornue des Andes De rode vruchten van Cornue des Andes hebben de vorm van een puntpeper. Deze tomaat is voor mij de beste tomaat om pastasaus van te maken. De vruchten zijn heerlijk vlezig en hebben een dunne huid. Ze bevatten nauwelijks sap en zaden. Na verhitten wordt de smaak zeer aromatisch zonder dat vervelende zurige, wat je vaak bij supermarkt tomaten hebt.
- Red Brandywine Red Brandywine is een lekker vleestomatenrassen. Deze rode tomaat heeft een volle en zoet smaak en is zeer sappig. De vruchten worden groot en kunnen bij ideale omstandigheden 500 gram of groter worden.
- Matina Een gewone rode ronde tomaat. Met zeer smaakvolle en sappig vruchten en een hoge opbrengst. De vruchten zijn rond 40 gram. De eerste vruchten zijn zeer snel rijp, zo rond de 58 dagen na planten. De planten hebben geen gewoon blad maar aardappelblad. Hierdoor is de plant erg open en luchtig. Weinig last van ziekten, een mooie sterke plant. Ook geschikt voor de buitenteelt.
labels:
