De komkommer is een populaire groente om zelf te kweken. Ze zijn relatief makkelijk te telen en kunnen op veel verschillende manieren in de keuken worden gebruikt. Of je nu een ervaren tuinier bent of net begint, met de juiste kennis en verzorging kun je genieten van je eigen verse komkommers.

De Komkommer: Een Introductie

De komkommer (Cucumis sativus) is een plant uit de familie van de Cucurbitaceae, waartoe ook meloenen en pompoenen behoren. Oorspronkelijk komt de komkommer uit India, maar wordt ook al heel lang in het Midden-Oosten geteeld. Via de Romeinen kwam de komkommer naar Frankrijk, maar hij werd pas in de 17e eeuw in Nederland verbouwd. Tegenwoordig zijn er veel verschillende soorten komkommers, van kleine snackkomkommers tot grote slangenkomkommers.

De oude rassen hebben vaak nog wat stekels, maar bij de nieuwere soorten is dat veel minder het geval. Pas eind 20e eeuw ontwikkelde men de mini-komkommer. Die werd al snel populair. Logisch, want door het kleine formaat zijn deze komkommers prima geschikt als gezonde snack tussendoor.

Benodigde Materialen

Voor een succesvolle komkommerteelt heb je de volgende materialen nodig:

  • Komkommer zaden
  • MM-voorzaaimix
  • Airpot (grote maat)
  • Een vak van 30x30 cm met een luchtige, voedzame aardemix
  • Een plek met minstens 6 uur zonlicht per dag
  • Een klimrek of iets dergelijks om de planten aan omhoog te leiden
  • MM-voeding voor bij het uitplanten en tijdens het seizoen

Met andere woorden: een MM-mini, of een vak bij het klimrek in een Makkelijke Moestuinbak, gevuld met Makkelijke Moestuinmix. Op deze aardemix gaat het kweken van komkommer echt super makkelijk. Kweek je op een slechte kwaliteit (pot-)grond, dan is het al veel lastiger en zal het resultaat tegenvallen.

Zonlicht: Cruciaal voor de Komkommer

Komkommers zijn echte zomergroentes en hebben veel zonlicht nodig om goed te groeien. Een plek met minstens 6 uur zonlicht per dag is essentieel voor een rijke oogst. Dit zijn zeer lichtminnende gewassen. Ze kunnen wel 30 mol licht per m2 per dag* nuttig omzetten in productie.

In streken met weinig licht in de winter is het daarom heel nuttig om de lichtinval te verbeteren. Dat kan door de reflectie op het kasdek te verminderen met AntiReflect. Aan de binnenkant zorgt AntiCondens ervoor dat er een fijne waterfilm op het kasdek komt in plaats van grove condensdruppels. In een kas zonder coating valt er veel zonlicht op de kop van de planten en weinig onderin het gewas. Dit is te verbeteren met een diffuse coating. De onderste bladeren worden dan ook productiever en dit zorgt voor een betere opbrengst en een betere kwaliteit. Een voorwaarde bij een hoog lichtniveau is altijd dat de temperatuur van de planten niet te veel oploopt. Dit is te bereiken met ReduHeat dat selectief de warmtestraling tegenhoudt. Het gewas kan volop assimileren, maar wordt niet te warm.

Voorzaaien

Komkommers zijn gevoelig voor kou, dus het is belangrijk om ze op de juiste manier voor te zaaien. De zaden ontkiemen pas boven de 20°C. Ook de zaailingen zijn erg gevoelig voor lagere temperaturen. Daarom zaai je ze rond eind april/begin mei binnen voor. De opgekweekte plantjes zet je eind mei in je bak.

Stappen voor het voorzaaien:

  1. Vóór je de zaden in een potje zaait, laat je er eerst een worteltje aankomen. Dat heet voorkiemen. Zo weet je zeker dat de zaden goed ontkiemen. De zaden van onze komkommer zijn immers hartstikke duur. Zonde om daarmee te gokken, toch?
  2. Je hebt het ook zo gedaan: je maakt een stukje keuken- of WC-papier vochtig, legt er de zaden tussen, en je bent klaar.
  3. In de dagen erna kijk je af en toe of je al een worteltje ziet.

Dit heb je nodig:

  • Voorgekiemde zaadjes
  • 2 MM-airpotten (grote maat)
  • MM-voorzaaimix

Vul de twee airpotten met de MM-voorzaaimix en maak die vochtig. Dat mengsel is ideaal omdat zaailingen nog niet zoveel voeding nodig hebben. Van teveel voeding groeien ze te snel en worden de planten slap in plaats van stevig. Stop in elk potje 2 zaadjes, een beetje uit elkaar. Zodra je de zaailingen op ziet komen, weet je dat het goed gaat. Ze komen vast niet allebei tegelijk op, maar na een week zullen ze allemaal wel opgekomen zijn. Vanaf dat moment zet je de potjes op de lichtste plek die je hebt, maar liever niet al te warm. Hou de mix vochtig en draai de potjes elke dag een kwartslag om. Plantjes goedhouden op de vensterbank is best lastig. Zorg dat ze veel licht krijgen en niet al te warm staan.

Als je planten goed gewend zijn aan de buitenlucht, kies je de mooiste uit en zet je die over naar je buitenbak. Let op: komkommers kunnen er niet zo goed tegen als ze vlak naast uien of bieslook staan.

Verzorging tijdens de groei

Tijdens deze levels is het vast nog niet zo heel warm en groeien de planten nog niet zo snel. Komkommerplanten bloeien aan de zijscheuten. Daar groeien straks ook de komkommers uit. Die zijscheuten vragen veel energie van de plant. Knip ze daarom terug tot ongeveer 10 cm: voorbij de 2e bloem. Een duidelijke uitleg met foto's vind je hier.

Oogsten en gebruiken

Komkommers groeien heel snel. Snack komkommers eet je rauw uit het vuistje, of voeg je als blokjes of schijfjes toe aan salades. In Nederland is de zurige komkommersalade populair, maar je kunt er nog veel meer mee. Denk maar aan Griekse tzatziki, komkommersoep of een stamppot met aardappels, komkommer, ui en gehakt.

Zo rond eind augustus worden de dagen weer korter. Dan wordt het blad van de planten snel lelijk: vaak wat gelig of bruin. Dat geeft niets, want vaak groeit de stengel gewoon door, en blijven er bloemen en komkommers groeien. Je kunt blijven oogsten tot het echt kouder wordt, zo rond begin oktober.

Teeltwijzen

Over het algemeen onderscheiden we 3 systemen om komkommers te telen: horizontaal, verticaal of aan hoge draad. Het horizontale systeem wordt in de levensmiddelenindustrie niet vaak toegepast omdat de opbrengst en de kwaliteit erg laag zijn. Dit teeltsysteem wordt meestal toegepast in kassen (kunststof/glas). De afgelopen 40 jaar zijn er vele systemen onderzocht, maar het standaardteeltsysteem blijft min of meer hetzelfde. In de winter gebruikt men meestal 1,3 planten/m², in de zomer 1,7 planten/m². Twee of drie scheuten worden behouden en over de draad verspreid. Ze worden teruggeleid tot op 1,5 meter boven de grond; daar wordt de kop eruit gehaald. Deze teeltwijze heeft tot gevolg dat tijdens de levensduur van het gewas de kwaliteit afneemt en de gevoeligheid voor ziekten toeneemt. Daarom worden er nieuwe planten tussen het oude gewas geplant (tussenplanten) of wordt het gewas één of twee keer per jaar opnieuw geplant. Dit verhoogt de kwaliteit aanzienlijk en verlaagt de kans op ziekten. De methode om nieuwe planten tussen het oude gewas te planten zorgt voor een hogere opbrengst maar betekent ook hogere arbeidskosten.

In de hogedraadteelt groeien de planten ook omhoog naar de draad, maar de draad hangt veel hoger dan 2 meter, meestal 4 meter hoog of nog hoger. Telkens als de plant de draad bereikt laat men hem 50 cm of meer zakken. De komkommers groeien langs een koord dat naar de draad oploopt en het koord wordt met een haak bevestigd. Aan de haak zit 15 meter koord en de haak hangt aan de draad. De planten groeien ongeveer 60 cm per week en de teler moet ze daarom een paar keer per week laten zakken. De bladeren onderin moeten ook aan aantal keren per week worden verwijderd. Met dit teeltsysteem is een veel hogere opbrengst en een betere kwaliteit te bereiken, maar de arbeidskosten zijn aanzienlijk hoger. Uiteindelijk bepaalt de verkoopprijs of deze teeltwijze haalbaar en winstgevend is. Dit is het belangrijkste obstakel bij de ontwikkeling van dit systeem.

Tot 1980-1985 was de conventionele manier van komkommerteelt in Noord-Europa één of twee keer planten per jaar. Eén keer in november/december en opnieuw in juli/augustus of het eerste gewas laten doorlopen tot september/oktober. Met dit conventionele systeem is een opbrengst haalbaar van 40-50 kg/m². Met een tweede keer planten kan de opbrengst oplopen tot 50-60 kg/m². Met meer keer herplanten stijgt de opbrengst tot 70 kg/m², maar de arbeidskosten zijn veel hoger. Het grootste voordeel van vaker planten is de hoge kwaliteit. Van planten tot productie duurt meestal ongeveer 12-19 dagen, afhankelijk van het seizoen. Dus algemeen gesteld, is het mogelijk om tot 13 weken na het planten komkommers van hoge kwaliteit te produceren. De opbrengst is niet het probleem, maar de kwaliteit van de komkommers neemt ongeveer 10 weken na het planten sterk af. Dit systeem wordt zeer veel toegepast in Scandinavië vanwege de lage elektriciteitskosten een aantal jaren geleden. In Nederland gaat vanwege het klimaat de warmte en dus ook de energie van de lampen echter verloren. Alleen het licht van de lampen is nodig en de verkoopprijs van komkommers is laag in de winter.

Extra Tips voor een Succesvolle Teelt

  • Water geven: Komkommers gebruiken het meeste water van vrijwel alle kasgroenten. Op dagen met een lichtinval van 3000 J/cm² hebben de planten 10-12 l/m²/dag nodig, inclusief drain. Het water wordt met tussenpozen toegediend, meestal 100 ml per plant, van 2 uur na zonsopkomst tot 2 uur voor zonsondergang.
  • Bemesting: Naast de basisverzorging van het onderspitten van oude stalmest en/of compost geven we hier een week of 3 voor het planten een organische, samengestelde meststof (zoals groene Culterra).
  • Snoeien: Eens per 2 weken halen we scheuten weg die buiten het gemaakte rek willen gaan groeien.
  • Ziektebestrijding: Het is belangrijk om zieke delen van de planten te verwijderen. Knip alle lelijke/zieke bladeren weg, stukken van aangetaste stengels, etc..

Tabel: Overzicht van Teeltwijzen

Teeltwijze Opbrengst (kg/m²) Arbeidskosten Voordelen Nadelen
Horizontaal 40-50 Laag Eenvoudig Lage opbrengst, lage kwaliteit
Verticaal (Standaard) 50-70 Gemiddeld Hogere opbrengst, betere kwaliteit Gevoelig voor ziekten, kwaliteit neemt af
Hogedraadteelt 200-250 Hoog Hoge opbrengst, beste kwaliteit Hoge arbeidskosten

Onze komkommerjes zijn lekker en heel erg leuk om zelf te telen!

labels:

Zie ook: