Velen van ons hebben er vast weleens eentje genuttigd: de rookworsten van Hema of Unox. Met een klodder mosterd of bij de stamppot? Maar die bekende rookworsten liggen kennelijk nu onder vuur. Als het over ons westerse eten en drinken gaat, komen er steeds meer zaken aan het licht. Want lang niet alles dat we in de supermarkt kunnen kopen of makkelijk voor handen is, doet ons lichaam goed. Nu klinken er ook dat soort geluiden over sommige rookworsten.
Het Probleem met Rookaroma's
De worsten die bij Hema of Unox terecht komen, zouden worden gemaakt in een fabriek in het Brabantse Oss. Zestien miljoen stuks per jaar, maar liefst. Maar het zou kunnen dat de welbekende rookworst verboden wordt. Maar waarom? Fabrieksrookworsten, zoals die van Unox, worden niet gerookt, maar gekookt, schrijft de krant.
In de fabriek in Oss voegen de fabrikanten een rookaroma aan de worst toe. Want roken doen ze dus niet. Maar zo’n rookaroma is dus nogal ongezond. Het Brabants Dagblad noemt het zelfs ‘levensgevaarlijk’. Omdat kanker, erfelijke ziektes en onvruchtbaarheid daarmee in verband worden gebracht.
Om de rookaroma’s te maken, verbranden producenten hout en ‘vangen’ ze de rook in water. Dat noemen ze ook wel liquid smoke, oftewel vloeibare rook. De chemische stoffen filteren de makers er dan uit, maar de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) concludeert dat lang niet alle giftige stoffen uit deze rookaroma’s verdwijnen.
Europees Verbod op Rookaroma's
Nu wil de Europese Commissie een verbod op de rookaroma’s per 1 juli. Woensdag beslist een speciaal comité hierover. Het gebruik van verschillende rookaroma's in producten wordt op termijn verboden omdat ze mogelijk kankerverwekkend zijn. Dat is de uitkomst van een stemming in het EU-comité voor voedselveiligheid.
Het besluit betekent dat die stoffen straks niet meer mogen worden gebruikt bij de productie van bijvoorbeeld rookworsten, rookkaas, en andere producten met een rooksmaak, zoals nootjes of sauzen. De rookaroma's waren in de EU toegelaten voor een periode van tien jaar, maar die termijn wordt dus niet verlengd. Wel komt er een overgangsperiode van een aantal jaar, zodat producenten de tijd krijgen om alternatieven te vinden.
De Europese voedselwaakhond heeft niet onderzocht hoe groot de kans is dat de consumptie van rookaroma's leidt tot schade aan de gezondheid. Verder tekent de EFSA aan dat het ook afhangt van factoren als eetgewoonten en lichaamsbouw. Daarnaast nemen de deskundigen bij het inschatten van risico's het zekere voor het onzekere. Dat betekent dat ze, in hun eigen woorden, uitgaan van worstcasescenario's.
Wat Zijn Genotoxische Stoffen?
Het besluit volgt op een advies van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, de EFSA. Die keek naar acht rookaroma's en concludeerde dat zes daarvan zogeheten genotoxische stoffen bevatten. Dat zijn stoffen die schade kunnen toebrengen aan het DNA, wat kan leiden tot bijvoorbeeld kanker.
Reacties van de Producenten
Unox maakt al 87 jaar rookworsten. Een woordvoerder van Unilever, waar Unox onder valt, legt uit dat als er een verbod op rookaroma’s komt, zij alternatieve aroma’s moeten ontwikkelen. En kiezen voor het natuurlijk roken van de worst? Daar is Unilever niet happig op.
Een woordvoerder laat weten dat de overgangstermijn zal worden gebruikt om "ofwel alternatieve rookaroma's te ontwikkelen ofwel naar andere oplossingen te kijken om de huidige smaak te behouden".
Volgens HEMA worden hun rookworsten wél gerookt. „De HEMA rookworst wordt op traditionele manier gerookt en bevat dus géén rookaroma’s. Als vanzelfsprekend heeft de kwaliteit en smaak van onze rookworst onze hoogste prioriteit en dit houden we daarom ook continu in de gaten. Onze rookworsten worden indirect gerookt met rook van eiken en beukenhout, waarbij het smeulende hout, zich buiten de rookkamer bevindt.
Traditioneel Roken vs. Rookaroma's
Rookworsten werden van oudsher gerookt boven een vuur, de traditionele manier. Die methode kwam onder vuur te liggen omdat in rook allerlei stoffen zitten die kanker kunnen veroorzaken. In de jaren 70 werd daarom gekozen voor een andere manier om de rooksmaak aan het vlees toe te voegen. Bij het creëren van rookaroma wordt hout verbrand. De rook die daaruit voorkomt wordt vloeibaar gemaakt, het zogeheten condenseren. Na een zuiveringsproces wordt deze stof gebruikt als rookaroma.
HEMA en de Consumentenbond
AMSTERDAM - De HEMA is boos op de Consumentenbond over de rookworsttest in de Gezondgids van februari. Het warenhuis stelt maandag met stelligheid zijn rookworsten wél te roken. De Consumentenbond stelt echter in de test, die afgelopen weekeinde werd gepubliceerd, dat alleen Albert Heijn zijn rookworsten nog op authentieke wijze rookt. De rest van de verkopers zou de rooksmaak door rookaroma in poedervorm of vloeistof aan de worst toevoegen.
'Dit is feitelijk onjuist', verklaart de HEMA maandag. 'Onze rookworsten worden uren gerookt op eikenhout.' In de loop van maandag heeft de Consumentenbond erkend een fout te hebben gemaakt. De Hema-rookworst is inderdaad gerookt op eikenhout. 'We vinden de excuses wat dunnetjes', stelt een zegsvrouw van de HEMA. De HEMA beraadt zich nog op stappen tegen de Consumentenbond.
Vegetarische Rookworst van HEMA
Eerder hield ik diverse veganistische en vegetarische rookworst testen. Wat bij mij ontzettend veel is aangevraagd, is om de vegetarische rookworst van de HEMA eens te gaan testen. Dit bleek lastiger dan gedacht want de vegetarische rookworsten waren in geen enkel HEMA filiaal bij mij in de omgevingen te krijgen. Uiteindelijk is het mij toch gelukt, iemand nam een vegetarische rookworst voor mij mee toen zij in een andere stad ging shoppen. Ook daar bleek het één van de laatste exemplaar,plaren te zijn. Er blijkt kennelijk erg veel vraag naar.
Ik betaalde voor de rookworst € 2.99, precies dezelfde prijs voor de originele rookworst. De vegetarische rookworsten worden niet “ vers” uit een kookpot geleverd, ze zijn vacuüm verpakt en ook nog eens verpakt. Uit de verpakking zien we een ietwat blekere worst. Ook de rookgeur is minimaal, wat mij al meteen een beetje sceptischer maakt. Het lijkt tot nu toe op al die andere vegetarische worsten die ik heb getest.
Ingrediënten van de Vegetarische Rookworst
De vegetarische rookworst bevat onder andere de volgende ingrediënten:
- METHYLCELLULOSE: wordt gemaakt uit cellulose, dit wordt commercieel uit hout gewonnen en daarna chemisch gemethyleerd.
- NATRIUMALGINAAT: dit is natriumzout gewonnen uit alginezuur.
- CARRAGEEN: dit is een complex mengsel van natuurlijke polysacchariden, meest gewonnen uit zeewier.
- GUARGOM: een natuurlijk polysaccharide, gewonnen uit de guarstruik.
- CARBOXYMETHYLCELLULOSE: wordt net als methylcellulose gewonnen uit cellulose, die commercieel gemaakt wordt uit hout en daarna chemisch wordt bewerkt.
- 1,2% ERWTENEIWITISOLAAT
- KALIUMCHLORIDE: werkt als zuurteregelaar.
- GLUCOSESTROOP
- KALIUM EN NATRIUM DIFOSATEN: zouten uit fosfaten.
Pittig rijtje. Wat mij voornamelijk verbaast zijn de vele suikers in deze worst. Dit maakt mij ontzettend nieuwsgierig naar de smaak.
Voedingswaarden
Een halve worst van 125 gram levert je gemiddeld zo’n 9 gram vet op, waarvan zo’n 3 gram verzadigd. En dan die suiker……..dat is per halve worst toch snel zo’n kleine gram…..In worst vind ik dit erg veel. Wat je werkelijk van je stoel blaast is het zoutgehalte. Dit gaat SKY HIGH door het plafond met zo’n 1,55 gram per halve worst. Zout hapje dus.
Smaaktest
De geur die de rookworst heeft nadat je het plastic verwijdert, is goed. Het heeft geen overdreven rookgeur, en ik ruik in de verte zelfs iets wat ik van een gewone Hema rookworst-geur herken. De kleur blijft wat bleek. De textuur is gelukkig wel stevig, maar dat kan bijna ook niet anders met al die hulpstoffen.
Dan de smaak…….ZOUT! 😳 En dan bedoel ik echt het “ lik-uit-de-zoutpot” zout. Way to much voor mijn smaakpapillen. Ik vind de rookworst niet sappig, meer neigend naar droog. Eigenlijk alweer een slappe hap. Tikkeltje teleurstellend omdat je bij een HEMA rookworst toch iets hogere verwachtingen hebt dan een andere vegetarische rookworst.
De Pittige Variant
Hema heeft een pittige variant op de beroemde Hema rookworst gemaakt. De vertrouwde klassieker met wat meer pit is een limited edition verkrijgbaar tijdens actieperiodes van het warenhuis. De rookworst is één van de populairste Hema-producten. De winkelketen heeft de rookworst al sinds de jaren 30 in het assortiment, wat neerkomt op bijna 90 jaar.
‘Wist je dat de Hema-rookworsten maar liefst 7 tot 8 uur worden gerookt op eiken- en beukenhouten snippers?’, laat Hema haar klanten weten. ‘Hetzelfde geldt voor de nieuwe pittige rookworst. Ambachtelijk gemaakt, naar authentiek eigen Hema-recept.’ Het verschil met de reguliere en magere rookworst zit ‘m in de ingrediënten. Voor de pittige variant zijn meer specerijen gebruikt, die zorgen voor de extra pit.
De Geschiedenis van de Hema Rookworst
De rookworst van Hema dateert al van voor de oorlog en is na al die jaren nog altijd een hit. Naast de (oranje)tompouce en Jip en Janneke iconisch voor het noodlijdende Nederlandse warenhuis. Het succes van de rookworst is puur toeval. Een Amsterdamse filiaalhouder had in de jaren '30 van de vorige eeuw een inkoopmisser gemaakt, in plaats van 1.000 had hij per ongeluk 10.000 worsten ingeslagen. Om bederf tegen te gaan, besloot hij om warme worsten voor het pand te verkopen. Nederland raakte verknocht.
De receptuur is al jaar en dag dezelfde en speciaal voor Hema ontwikkeld. Wie de worsten voor Hema maakt, is officieel niet bekend. Jaarlijks verkoopt Hema, naar eigen zeggen althans, een slordige 10 miljoen rookworsten. Dagelijks rollen er krap 30.000 rookworsten over de toonbank.
labels: #Worst
