Het Diner is de zesde roman van Herman Koch en beschrijft hoe twee echtparen een avond doorbrengen in een duur restaurant. Het boek heet ‘Het Diner’ omdat het boek zich afspeelt tijdens één diner.

Samenvatting van het verhaal

Deelnemend aan het diner zijn Serge en Babette Lohman en Claire en Paul Lohman. Serge Lohman staat op het punt om de nieuwe minister-president van Nederland te worden, maar zijn zoon en de zoon van zijn broer hebben iets verschrikkelijks gedaan. De mensen zijn bijeen gekomen om de moord van hun zonen op een zwerver te bespreken, dat is tenminste de bedoeling. Tijdens het diner wordt ook vaak teruggeblikt naar het verleden van de verteller.

De zoon van Paul, Michel, en de zoon van Serge, Rick, hebben een zwerver vermoord. De camera’s in het pinhokje hebben alles opgenomen. Op de beelden is niet te herkennen wie de jongens zijn, maar Paul herkent zijn enige kind meteen. Claire lijkt niets te merken, ten minste zo doet ze. Tijdens het gesprek proberen ze het onderwerp steeds te ontlopen.

Tussen het diner door verteld Paul steeds iets over zijn eigen leven dat te maken heeft met het gespreksonderwerp van dat moment. Tijdens het diner valt het Paul op dat Babette heeft gehuild, ze verbergt haar ogen achter een donkere bril. Het gezelschap gaat gewoon aan tafel zonder iets te laten merken. Al snel lopen de spanningen hoog op.

De geadopteerde zoon van Serge en Babette, Beau, heeft de ‘moord’ zien gebeuren en chanteert Rick en Michel ermee. Ze moeten veel geld aan hem geven, dan pas haalt hij alle filmpjes die hij van hen op internet heeft gezet eraf. Aan het einde wil Serge door het incident van Michel en Rick zich terugtrekken uit de campagne, maar Babette, Claire en Paul zijn het daar niet mee eens.

Claire heeft bedacht dat als ze Serge zouden verwonden, hij niet de persconferentie zal geven de volgende dag, waarin hij zijn terugtrekking zou aankondigen. Beau verdwijnt op mysterieuze wijze en het gezin van Paul leeft hun leven ‘gewoon’ verder. Met een minuscuul knikje gebaart Claire dat Paul snel naar huis moet gaan. Zij eindigt op het politie bureau. Michel en Rick hebben in de tussentijd met Beau afgerekend.

Personages, hun doelen en hun rollen

  • Paul Lohman: Hij is de hoofdpersoon van het verhaal. Het verhaal wordt vanuit zijn ogen verteld. Het is een man die soms wat agressief uit de hoek kan komen, maar wel heel veel van zijn zoon en vrouw houdt. Hij is mysterieus, zo komt in het boek duidelijk naar voren dat hij een ziekte heeft, maar hij wil niet loslaten wat voor ziekte. Daarnaast heeft Paul alles voor zijn zoon over, zelfs als dat ten koste moet gaan van andere. Zijn zoon heet Michel. Paul is een round character, naarmate het verhaal vordert leer je hem steeds beter kennen. Je krijgt meer over hem te weten en over wat er met hem aan de hand is
  • Claire Lohman: De vrouw van Paul. En lieve vrouw die alles voor haar man en zoon over heeft. Ze bedoeld alles goed en ze is de moeder van Michel. Claire is ook een round character, ook leer je haar beter kennen in het verhaal. Je krijgt veel te weten over haar goede eigenschappen.
  • Michel Lohman: De zoon van Paul en Claire. Het is over het algemeen een dood gewone jongen. Houd van sporten, rookt en drinkt niet. Hij is bevriend met Rick Lohman en Beau Lohman. Hij houdt heel veel van zijn ouders, en heeft veel van zijn vader geërfd, waaronder zijn agressiviteit.
  • Serge Lohman: De broer van Paul Lohman en tevens presidentskandidaat. Hij is de vader van Rick Lohman, daarnaast heeft hij nog een dochter (zij komt in het boek amper ter sprake) en hij heeft samen met zijn vrouw Babette Lohman een jongen geadopteerd genaamd: Beau. Hij is een aparte man met bepaalde trekjes. Zo houdt hij van lekker eten en van wijn. Misschien is dat meer voor zijn imago dan dat hij er echt van houd.
  • Babette Lohman: De vrouw van Serge en daarnaast de komende vrouw van de president van Nederland. Het is een vrouw die voor 100% achter haar man staat en met alles meegaat in wat hij doet. Babette is een flat character. Ze staat voornamelijk in de schaduw van Serge.
  • Rick Lohman: De zoon van Babette en Serge en een vriend van Michel. Samen heeft hij met Michel iets op zijn geweten. Het is een kwajongen, er komt in het boek weinig naar voren over zijn karakter e.d. Michel is ook een flat character. Over hem kom je niet veel te weten en je ziet hem ook niet groeien in het boek.
  • Beau Lohman: Beau is de geadopteerde zoon van Serge en Babette. Hij is een geniepige jongen die chanteren niet uit de weg gaat, wat hij bij Rick en Michel doet. Hij was bij het incident maar niet medeplichtig, hij deed er niet aan mee. Beau is meer een bijpersoon dan een hoofdpersoon. Ik vind hem ook een flat character omdat je bijna niks over hem te weten krijgt behalve dat hij geadopteerd is en Rick en Michel chanteert.

Tijd, Verhaalstructuur en Ruimte

De hoofdlijn van het verhaal speelt zich af in het nu. De verschillende flashback’s gaan terug tot en met de geboorte van Michel. Het verhaal is niet chronologisch, Paul heeft verschillende flashback’s. De vertelde tijd is van Michel’s geboorte tot nu, dat is 15 jaar omdat Michel 15 (bijna 16) is als hij met Rick de zwerver dood. De verteltijd is: 300 bladzijdes.

De roman heeft een opzet in hoofdstukken die in relatie worden gezet met het opdienen van een vijfgangendiner in een duur restaurant. De delen waarin de roman is verdeeld, verwijzen naar de onderdelen van zo’n diner, nl.:

  • Aperitief (ho 1-7)
  • Voorgerecht (ho 8-15)
  • Hoofdgerecht (ho 16-35)
  • Nagerecht (ho 36-39)
  • Digestief (ho 40- 45)

Daarna is er een soort epiloog die ook ruim na de dag van het diner wordt verteld. Dit hoofdstuk heet “De fooi.” (ho 46)

De hoofdlijn van het verhaal speelt zich af in een chic restaurant. De naam van het restaurant wordt nooit gezegd. In de flashbacks van Paul gaat hij terug naar een paar verschillende plekken. Deze plekken zijn niet heel belangrijk voor het verhaal. Een paar van deze plekken zijn: Het vakantie huis van Serge in Frankrijk, de middelbare school waar hij heeft gewerkt, een hotel in Duitsland en Paul’s eigen woning.

Een andere belangrijke plek voor het verhaal is het pinhokje waar Michel en Rick de zwerfster hebben gedood.

Thematiek en Motieven

Het thema van het boek is dilemma. Wat moet je doen als je kind iets heel ergs heeft gedaan? Moet je net als Paul je kind beschermen voor wat hij heeft gedaan? Om zo zijn jeugd te redden. Of kun je beter net als Serge gewoon eerlijk en openkaart spelen omdat je kind er anders later trauma’s aan overhoudt? Deze vragen worden op het eind vaak tot discussie gesteld door Paul en Claire.

Belangrijke motieven in Het Diner zijn:

  • Liefde: tot hoever kan je gaan uit liefde voor je eigen kind?
  • Familie: de familieband staat ook centraal in het boek. De familie Lohman zorgt goed voor elkaar, dat zie je terug als Michel 5 jaar is en Claire in het ziekenhuis ligt. Serge en Babette willen Michel dan meenemen omdat ze denken dat Paul het niet redt in zijn eentje.
  • Eten: Het hele boek is een diner. Elk deel van het boek begint weer met een stukje over eten.
  • Moord: er wordt vaak gesproken over de moord die Michel en Rick hebben gepleegd.

Recensies

Het Diner werd over het algemeen goed ontvangen door critici en het publiek. Verschillende recensies prezen Kochs schrijfstijl, de spanning in het verhaal en de morele dilemma's die aan de orde komen. De roman won de NS Publieksprijs in 2009 en is inmiddels in meer dan 30 talen vertaald.

Recensie 1: Honderdduizend lezers vergissen zich niet; Herman Koch, Thomas Vaessens, Renate Dorrestein en de opkomst van het populisme in de literatuur

Volgens Arjen Fortuin van NRC Handelsblad kwamen er bij Het diner zo veel succesfactoren samen dat het een complot leek: de televisiefaam van de auteur (Jiskefet), de marketinginspanning van zijn nieuwe uitgever, de enthousiaste recensies, de geringe concurrentie in de 'stille' maand januari, de herkenbare setting van een net te chique restaurant en, bijna vergeten, de roman zelf: grappig, spannend en met morele dilemma's.

Recensie 2: In mijn fantasie sla ik irritante mensen

In deze recensie wordt gesteld dat de roman goed geschreven, toegankelijk, spannend en geestig is, maar dat het op een onbegrijpelijke manier mislukt, een schim van wat het had kunnen zijn. De thematiek wordt als problematisch beschouwd, omdat de gewelddadigheid van Michel wordt toegeschreven aan een erfelijke ziekte, waardoor de spanning en de mogelijkheid tot identificatie met de personages afneemt.

Het Diner is een roman die de lezer uitdaagt om na te denken over morele grenzen en de complexiteit van familiebanden. De vlotte schrijfstijl en de verrassende plotwendingen zorgen ervoor dat het boek tot de laatste bladzijde blijft boeien.

labels:

Zie ook: