Elke taal heeft een voorraad spreekwoorden en uitdrukkingen. Dat zijn vaste manieren om iets te zeggen. Ze geven kleur aan een taal en zeggen veel over de geschiedenis en over de cultuur van een volk. Veel spreekwoorden zijn oud. De letterlijke betekenis is verloren gegaan, de figuurlijke betekenis is er nog wel.

Zo is er de bekende uitdrukking met het woord ‘worst’ en dat is ‘het zal me een worst wezen’. Dit betekent ‘het kan me niet schelen’ of ‘het kan me niet bommen’ of ‘het zal me aan mijn derrière oxideren’. Deze laatste gebruiken we weleens thuis, omdat de vertaling ‘het zal me aan mijn reet roesten’ niet netjes is om te gebruiken. De uitdrukking wordt gebruikt om aan te geven dat iets iemand volkomen onverschillig laat.

Oorsprong en gebruik

De uitdrukking "het zal me (een) worst wezen" is een informele manier om te zeggen dat iets je niet kan schelen. Vgl. Duits: ‘Das ist mir Wurst’. De uitdrukking is al lang in gebruik en komt voor in verschillende varianten, zoals:

  • Het zal mij allemaal ganselijk worst zijn
  • Het zal mij salamiworst wezen wat je over mij rondbazuint.
  • Het zal ze worst zijn hoe de technische finesses in elkaar zitten

De uitdrukking is direct, grof, maar ook weer niet té. Het is iets dat Dik Trom zou kunnen hebben gezegd, of Bartje. De taal van het Land van Ooit, dat is het. Het Nederland van de veldwachter en de kolenboer. Het bleekveldje voor de kookwas. Toen Nederland Nederland nog was.

Voorbeelden uit de literatuur en media

De uitdrukking komt regelmatig voor in de Nederlandse literatuur en media. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • "Het zal ze een worst wezen hoe er op deze aardkloot wordt geleden en gezweet." (Johnny van Doorn: De lieve vrede.)
  • "Die pseudosnobs van de NRC zal het werkelijk hemaworst wezen of hun krant in Groningen ook gelezen wordt." (Nanne Tepper: De kunst is mijn slagveld. Brieven 1993-2001.)
  • "Het probleem van Mosi kon me eerlijk gezegd worst wezen." (Sylvie Marie: Speler X.)

Regionale verschillen

Het aparte is, dat het wel lijkt alsof we een geografische beperking onder de sprekers moeten aanbrengen! Het zijn vooral sprekers m/v uit Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Limburg en Noordbrabant die hoog eindigen in het wezen-klassement, hoezeer ze dat werkwoord ook net als de Hagenaar Carmiggelt kiezen ná een voorafgaande modale helper.

In 2006 zei het toenmalige Kamerlid Sharon Dijksma (PvdA, Groningen!) dit volgens de Handelingen van 6 april: “Hoe men dat verder regelt zal mij eerlijk gezegd worst wezen."

Alternatieven

Er zijn verschillende alternatieven voor de uitdrukking "het zal me (een) worst wezen", afhankelijk van de context en de gewenste toon:

  • Het kan me niet schelen
  • Het kan me niet bommen
  • Het interesseert me niet
  • Ik geef er niets om
  • Bekijk het maar

labels: #Worst

Zie ook: