De mooie artisjok blijft een bijzonder ding, met z'n stekelachtige, harde maar vlezige bladeren. De blaadjes en de bodem, of hart, zijn eetbaar en lekker. Qua smaak is 'ie bijna nergens mee te vergelijken. In dit artikel naast een recept om artisjok te koken ook een recept voor vinaigrette voor artisjok en een blauwe kaasdip.

Wat is een Artisjok?

Artisjokken zijn eigenlijk eetbare bloemknoppen. Net zoals broccoli trouwens. Artisjokken zijn de bloemknoppen van een distelachtige plant. De groenige bloemknoppen hebben heel veel blaadjes en die vouwen zich om de bloembodem heen. Als de artisjok gaat bloeien, gaan de blaadjes open en komt het ‘hooi’ (een vezelige, losse massa in het midden van de artisjok) eruit als een prachtige paarse bloem. Als je de artisjok dan wilt eten, ben je alleen te laat, want zodra de artisjok gaat bloeien is deze niet meer eetbaar. En dat is een hele voedzame groente. Het bevat namelijk veel antioxidanten en best wel veel eiwitten.

Hoe Kies je de Beste Artisjok?

Het begint bij het uitzoeken van een goede artisjok. Zoek artisjokken uit waar de bladeren nog stevig van dichtzitten. Van mei tot november komen artisjokken uit Frankrijk of Italië. Maar de rest van het jaar zijn ze ook verkrijgbaar en komen ze uit Spanje of Egypte. Let erop dat de bladeren niet te erg open staan, dit betekent dat de artisjok te laat is geoogst. Deze laat geoogste versies zijn erg hard en er zit bovendien veel hooi in. Als je een artisjok open snijdt kun je aan de hand van het hooi zien hoe vers de artisjok is. Hoe groot - of hoe klein - een artisjok is zegt niets over de smaak of kwaliteit. Paarse artisjokken zijn vaak kleiner en schijn je ook rauw te kunnen eten. Deze artisjokken komen voornamelijk uit de Franse Provence en andere gebieden rondom de Middellandse Zee. De groene versie is een stuk groter. Hij is ook ronder en komt bijvoorbeeld uit Egypte.

Om een echte verse artisjok te herkennen, kun je erop letten dat deze lekker stevig is en de blaadjes mooi strak tegen elkaar aan zitten en er fris uitzien. De blaadjes mogen dik, vlezig en leerachtig aanvoelen. Verse artisjok van het land is in het seizoen van december tot mei. In de overige maanden is er ook verse artisjok verkrijgbaar, maar dat komt dan bijvoorbeeld uit een kas of uit een ver land. Verse artisjokken zijn verkrijgbaar in de supermarkt, maar ook bij de groenteboer, op de markt of bij een horecagroothandel. Vroeg in het seizoen vind je ook nog weleens kleine artisjokken waar nog niet zoveel hooi inzit en die kun je dan in zijn geheel eten, bijvoorbeeld van de BBQ. Je kunt ook artisjok uit blik kopen, dat zijn dan artisjokharten (ook wel artisjokbodems genoemd).

Voorbereiding voor het Koken

Je hebt een grote pan nodig en een goed kartelmes om de harde artisjokken mee door te snijden. De bladeren en het hart zijn het eetbare gedeelte. Allereerst moet je daarvoor de artisjok schoonmaken. Dat doe je door de artisjok te wassen, de stelen aan de onderkant iets af te snijden en in te kepen met een mes. Knip de onderste blaadjes eraf. Die zijn vaak erg hard. Ook snij ik een stuk van de bovenkant af en knip ik de puntjes van de bladen af.

Basis bereidingswijze voor het klaarmaken van artisjok:

  • Snij de stelen van de artisjok.
  • Knip de onderste blaadjes eraf.
  • Snij de bovenkant recht.

Artisjok Koken: Stap-voor-Stap

Breng een grote pan met water aan de kook en doe er best wat zout in. De artisjokken mogen lekker 'hoog op smaak' zijn. Maak je bouquet garni, of op z'n Hollands, je kruidenbuiltje, door de kruiden met een stukje touw aan elkaar vast te binden. Snij de citroenen (die zorgen ervoor dat de artisjok niet verkleurt) en de bol knoflook doormidden en doe ze samen met de kruiden bij het water.

Als je kleine, verse artisjokken hebt, kunnen deze nu direct in het water. Grote artisjokken kun je beter eerst bewerken. Snij ten eerste de steel af tot kort onder de bladeren. Als de buitenste bladeren erg hard zijn mogen die er ook af. Je kunt zelfs de bovenkant 'recht' snijden, zoals op de foto. Snij vervolgens de artisjok in de lengte doormidden met een scherp kartelmes. Hierdoor wordt het straks makkelijker om de vervelende haartjes (hooi) te verwijderen.

Kook de artisjokken nu tussen de 15 en 45 minuten, afhangende van het formaat artisjok. Artisjokken hebben de neiging te gaan drijven, dus leg een plat bord op de artisjokken zodat ze de hele tijd onder water staan. Prik na 15 minuten in de steel, om te zien of de artisjokken gaar zijn. Als de steel zacht is, zijn ze gaar. Schep de artisjokken uit het water en laat ze wat afkoelen.

Alternatieve Bereidingswijzen

Je kunt artisjokken op verschillende manieren bereiden, maar ik heb ervoor gekozen om ze te stomen. Omdat de artisjokken dan heel veel smaak behouden. Het verschilt per artisjok hoe lang dit duurt, een handig trucje om te weten of de artisjok gaar is, is door met een mes in de bodem te prikken. Als het mes er makkelijk ingaat, is de artisjok gaar. Ik stoom de artisjokken in een laag water met olijfolie en citroensap.

Je kunt de artisjokken stomen in een mandje of in een laag water in een grote pan. Ik heb de artisjokken gestoomd in een grote pan. Voeg de artisjokken toe aan grote pan met een laag water, voeg een scheut olijfolie en knijp de citroen uit, voeg de uitgeknepen helften toe aan de pan. Stoom de artisjokken ca. 30-45 minuten (afhankelijk van de grootte). Keer af en toe om. Ze zijn gaar als je met een mes gemakkelijk in de bodem kunt prikken.

Artisjokken kunnen ook vrij gemakkelijk gepureerd worden in een pan. Laat ze een uur sudderen in water en doe ze daarna terug in een pan met room. Laat het mengsel indikken totdat de artisjok zich met de vloeistof mengt.

Om artisjokken te grillen, gebruik je dezelfde voorbereidingsmethode als voor het roosteren. Nadat ze doormidden zijn gesneden, geolied en gekruid, plaats je ze onder de grill. De gesneden kanten moeten naar de grill gericht zijn, dit duurt ergens tussen 5-10 minuten.

Je kunt een magnetron gebruiken om artisjokken sneller te koken.

Kooktijden

Een artisjok heeft ongeveer 15-30 minuten nodig om te koken. De kooktijd hangt af van de grootte van de groente en hoe vers het is. Begin na 15 minuten koken met controleren.

Bereidingstijden:

  • Koken: 15-40 minuten (afhankelijk van de grootte, als de blaadjes gemakkelijk loslaten is de artisjok gaar)
  • Grillen: 30 minuten (kleine artisjokken)

Hoe Eet je een Artisjok?

Eenmaal gekookt is de artisjok een stuk hanteerbaarder. Pak er een eetlepel bij en schep het hooi eruit. Je kunt nu de volgende onderdelen eten: het zachte deel van de bladeren (dippen in een lekker sausje), het hart en de bodem. De steel en het hooi (tussen het hart en de bodem) kun je niet eten.

Bij het eten van de hele artisjok blaadje voor blaadje van de artisjok plukken en het zachte vruchtvlees onderaan het blad eruit zuigen. De laatste binnenste blaadjes en het ‘hooi’ verwijderen en niet opeten. De bodem kun je wel eten.

Serveertips en Recepten

Heb je al de zomer in je bol? Maak een lekkere vinaigrette om de artisjokblaadjes in te dippen. Meng 4 el olijfolie met 1 el balsamico-azijn, 1 tl mosterd, 1 el citroensap, 1 el fijngesneden sjalot en 1 tl fijngesneden peterselie goed door elkaar en breng op smaak met zout en peper.

Smelt de boter in een pannetje en giet over in een schaaltje om in te dippen. Je kunt de blaadjes van de artisjok trekken, in het sausje dippen en het zachte onderste gedeelte opeten.

Bewaren van Artisjokken

Verse artisjok wikkel je in een vochtige doek en bewaar je in de groentelade van de koelkast. Je kunt ze zo een week 'goed' houden.

Bewaren: Een artisjok droogt makkelijk uit. Wikkel een artisjok daarom in een vochtige theedoek. In de koelkast kun je een artisjok (in een vochtige theedoek) 4-7 dagen bewaren. Artisjok kun je in een goed gesloten plastic zakje of bakje ook in de diepvries bewaren. Eerst ca. 7 minuten blancheren (kort verhitten). De artisjok blijft bij minimaal -18°C tot 6 maanden houdbaar.

Handige Tips

  • Besprenkel breek- of snijvlakken altijd met citroensap. Als je dit niet doet wordt de artisjok snel bruin.

Artisjok: Voedingswaarde

Artisjokken zijn niet alleen verrukkelijk, maar ook nog eens top voor je gezondheid. Ze zitten vol vezels, antioxidanten en ondersteunen je spijsvertering als een ware superfood.

Een Artisjok als Eetbelevenis

Het leuke van artisjok eten is dat het een soort eetbelevenis wordt. Je plukt de blaadjes eraf, dipt ze in je sausje en schraapt het zachte vruchtvlees er met je tanden af. Als een soort meditatief borrelmomentje. En als je helemaal bij de kern komt, verwijder je de donzige ‘baard’ en beland je bij de holy grail: het artisjokhart.

labels: #Ei

Zie ook: