Je hebt het vast wel eens bij iemand thuis zien staan: een metalen kannetje op het vuur om koffie mee te maken. Het ziet er ingewikkeld uit, maar gelukkig is koffie maken met een percolator niet moeilijk. Ook koffie zetten met een percolator koffiepot behoort tot een bijna vergeten koffie-zet-methode.

Wat is een Percolator?

Een percolator is een metalen kan, waarin de koffie bovenin en het water onderin zit. Door de percolator op een warmtebron te zetten, breng je het water aan de kook. Koffie zetten in een percolator vergt wel wat geduld, het is namelijk een vorm van slow coffee.

Overigens wordt koffie zetten met een percolator ook wel verward met een cafetière of espressopotje. De percolator werd uitgevonden in de periode 1810 - 1814. Met name in de jaren 50 en 60 was het een populaire wijze van koffiezetten.

Percolator of Mokapot?

Percolator en mokapot, is dat nou één pot nat of verschillen ze? De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Best logisch ook, want ze lijken op het eerste gezicht erg op elkaar. Maar verschillen zijn er wel degelijk.

De Italiaan Alfonso Bialetti was de man die de techniek van de percolator in 1933 perfectioneerde. Hij noemde het apparaat toen de Moka Express, in de volksmond ook wel ‘mokapot’. De percolator zag er vanaf toen uit zoals we ‘m tegenwoordig kennen, met het bekende achthoekige design. Allereerst even de geschiedenis in. De percolator was in de jaren vijftig en zestig ontzettend hip, maar bestaat al véél langer. Het apparaat werd namelijk in de achttiende eeuw al voor het eerst gebruikt. Over old school gesproken!

Een mokapot werkt met druk en maakt gebruik van stoom om heet water door de gemalen koffie te persen. Dit proces gebeurt maar één keer: het water stijgt door de koffie en eindigt in het bovenste reservoir. Dan is de koffie klaar om te schenken. Door deze enkele doorloop behoudt de mokapot de smaak van de koffie én wordt de koffie niet bitter. Het resultaat? Een sterke, espresso-achtige koffie.

De percolator heeft net een wat ander mechanisme. In dit apparaat wordt heet water meerdere keren door de gemalen koffie gepompt, totdat de gewenste sterkte is bereikt. De koffie wordt dus meerdere keren geëxtraheerd. In vergelijking met koffie uit de mokapot is koffie uit de percolator meestal sterker van smaak, en met een beetje pech ook bitterder. Bovendien wordt percolatorkoffie nog langzamer gezet dan mokapotkoffie. Nog slower dus.

Mokapot Percolator
Werking Enkele doorloop met stoomdruk Herhaalde doorloop zonder druk
Smaak Sterk en zuiver Sterk en eventueel bitter
Intensiteit Espresso-achtig Sterker en vaker bitter

Voordelen van een Percolator

  • Omdat je er sterke, smaakvolle koffie mee zet. Geen slappe hap, maar een stevige bak.
  • Omdat koffiezetten met de percolator nostalgisch én gezellig is. De koffie die zacht in het apparaat druppelt, de intense koffiegeur die langzaam de ruimte vult, het geduld dat je moet opbrengen… Echt een momentje voor jezelf.
  • Omdat het een makkelijk apparaat is. Geen gedoe met ingewikkelde knoppen, maar rechttoe-rechtaan koffie. Plus, je maakt ‘m makkelijk schoon en kunt hem zelfs eenvoudig meenemen als je wil.

Nadelen van een Percolator

  • Omdat koffiezetten met de percolator langer duurt. Soms wil je gewoon snel even een kop koffie, en dan werkt slow coffee van de percolator eerder op je zenuwen dan dat je er geduldig op kunt wachten.

Stappenplan: Koffiezetten met de Percolator

Koffiezetten met een percolator is niet moeilijk. Je moet alleen even weten hoe je het apparaat moet gebruiken. Net zoals je ooit gewend bent geraakt aan je huidige koffiezetapparaat, zo zal de percolator ook snel wennen. Met onderstaand stappenplan lukt het je gegarandeerd!

  1. Het onderste deel van de percolator is het waterreservoir. Vul dit reservoir met de juiste hoeveelheid water, in veel gevallen tot het aangegeven streepje. Vul het waterreservoir (verhouding ongeveer 1:7). Let op: het water mag nooit boven het ventiel van het reservoir uitkomen. De uiteindelijke hoeveelheid water is afhankelijk is afhankelijk van de maat van de percolator. Er zijn al percolators vanaf 1 kop. Echter zijn de meeste percolators verkrijgbaar met een grootte tussen de 4 en 9 kopjes. Let wel op dat hierbij uitgegaan wordt van een espressomaatje (30 ml). Als hoeveelheid water kun je 30 ml per kopje aanhouden.
  2. De volgende stap is om het filter te vullen met versgemalen koffie. Het is de bedoeling dat de filter tot aan de rand toe gevuld is. Vul het filter tot de rand met de versgemalen koffie. Strijk de bovenkant glad, maar druk niet aan. Tik hde filter gevuld met koffie een paar keer zacht op het aanrechtblad en strijk de bovenkant glad. Het is belangrijk dat het water er goed doorheen kan, anders bouwt de percolator te veel druk op wat resulteert in een bittere koffiesmaak en een stomend ventiel. Mocht het zo zijn dat het ventiel gaat stomen, zet dan onmiddellijk de warmtebron uit.
  3. Welke soort koffie is geschikt? Kies de juiste versgemalen koffie, namelijk middelgrof gemalen koffie (ongeveer 15 tot 17 gram voor een 4-kops mokapot). Je kunt ook eventueel fijner malen, maar let op: hierdoor smaakt de koffie bitterder. Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Gebruik altijd gemalen koffie, bij voorkeur versgebrand en zo kort mogelijk voor gebruik gemalen. Let op dat de koffie is gebrand voor filter (dit staat aangegeven op de verpakking), deze koffie is middelgrof in maling. Gebruik geen maling voor espresso, deze is te fijn. Te grove koffie resulteert in een zure smaak, te fijne koffie in een bittere smaak.
  4. Koffiemolen voor percolator. De ene koffiemolen is de andere niet. Kijk daarom goed of de koffiemolen die je in combinatie met een percolator wilt gebruiken, een instelbare maalgraad heeft. Hiermee kun je zelf aangeven hoe grof of fijn je de maling van de bonen wilt hebben. Wellicht verstandig om een handmatige bonenmolen te overwegen in plaats van een elektrische koffiemolen.
  5. Zet de percolator in elkaar. Zodra het waterreservoir gevuld is plaats je de filter weer terug op de bovenkant van het reservoir. Plaats hem op matig vuur. Laat het deksel van de percolator open, zodat je het proces in de gaten kunt houden. (Let op: heb je een aluminium percolator? Dan kun je deze enkel op gas verwarmen. Rvs-percolators zijn geschikt voor alle warmtebronnen.) Zodra de percolator volledig in elkaar gezet is, kan deze op de warmtebron geplaatst worden. Gebruik hiervoor een gematigd vuur. Het is belangrijk dat het proces in de gaten wordt gehouden. Loop dus niet weg van de percolator tijdens het koffie zetten. Door koffie te zetten met een open vuur bestaat er een kans dat de koffie kan verbranden. Door het proces in de gaten te houden voorkom je dit. Hou het deksel open om het proces te volgen.
  6. Warmtebron voor percolator. Voor het gebruik van een percolator heb je een warmtebron nodig. Er zijn percolators van verschillende materialen: aluminium en roestvrijstaal. Let op: aluminium percolators zijn enkel geschikt voor gasfornuizen. Tip: zorg ervoor, wanneer je met gas kookt, dat de gasvlam niet onder de percolator uitkomt. Is je percolator te klein voor de gaspit? Kies dan een vlamverdeler.
  7. Vervolgens is het belangrijk om de slow coffee door te laten sijpelen. Laat de koffie doorsijpelen. Dit gaat in drie fases: - Eerst komt er waterdamp uit het buisje. De koffie begint te pruttelen en je ziet langzaam wat koffiebelletjes opkomen. - Vervolgens loopt de koffie langs de holle buis in de uitschenkkan. De koffiebelletjes zijn gestopt. Let op: de koffie kan gaan spetteren. - In de laatste fase zie je weer wat koffiebelletjes opkomen en hoor je de percolator sissen. Het sissende geluid betekent dat de koffie klaar is. Zodra de percolator in contact komt met de warmtebron herkennen we 3 fases tijdens het koffieproces. Fase 1: Er komt waterdamp uit het holle buisje. Fase 2: De koffie loopt langs het holle buisje in de uitschenkkan. Het extractieproces is begonnen. Fase 3: Er zijn weer koffiebelletjes te zien.
  8. Schenk de koffie vanuit de percolator voorzichtig over in een ander kannetje. Pas op, de koffie is hot hot hot! Zodra er geen nieuwe koffie meer in de kan loopt en de koffiebelletjes stoppen met pruttelen is het tijd om de percolator van de warmtebron af te halen. Laat de percolator niet te lang op het vuur staan. Tip: het is belangrijk dat je regelmatig de percolatorring vervangt.

Het uitschenken van de koffie kan op twee verschillende manieren. Rechtstreeks vanuit de percolator, of door deze eerst over te schenken in een andere kan. De percolatorkan heeft een hoge temperatuur waardoor de kans groter is dat de smaak van de koffie bitter wordt. Met overschenken verklein je deze kans. Hoe langer je de koffie laat staan, hoe sneller de versheid achteruit gaat.

Tip: wil je nog een kan percolatorkoffie zetten? Plaats dan de percolator onder koud water zodat deze in rap tempo afkoelt. Zo wordt deze snel weer hanteerbaar. Je ruikt nu de verse koffie aroma’s, dat betekent dat het tijd is om te genieten van jouw versgezette percolatorkoffie! Alleen of met gasten. Deze manier van koffiezetten brengt namelijk een hoop sfeer met zich mee.

Kun je Percolatorkoffie op Inductie zetten?

Ja, dat kan - maar wel afhankelijk van het materiaal waarvan de percolator is gemaakt. Inductie werkt namelijk alleen met magnetische metalen, zoals roestvrijstaal. Aluminium bijvoorbeeld niet. En laten veel traditionele percolators nou precies van aluminium zijn gemaakt.

Kies dus óf specifiek voor een percolator van roestvrijstaal óf eentje die is ontworpen speciaal voor inductieplaten; een medewerker in een gespecialiseerde winkel kan je hierbij helpen. Een laatste optie is om een inductie-adapterplaat aan te schaffen. Daar kun je ook aluminium percolators op plaatsen.

De Bekendste Merken voor Percolators

  • Bialetti: Bialetti heeft inmiddels een heleboel keuzes als het aankomt op percolators. De Moka Express is de bekendste, een ‘gouwe ouwe’ die haast niet weg te denken is uit de collectie. Je kunt die percolator in verschillende maten kopen, bijvoorbeeld om drie, vier of zes kopjes in één keer te kunnen zetten. Wat nieuwer zijn de Bialetti-modellen die op inductie kunnen. De New Moka Induction en New Venus Induction winnen steeds meer aan populariteit.
  • Alessi en GAT: Alessi maakt vooral mooie, stijlvolle percolators, zoals het 9090-model. De modellen van GAT zijn ook leuk om te zien en verkrijgbaar in verschillende kleuren. Voor een GAT-percolator ben je, in vergelijking met een Alessi, iets minder geld kwijt.

Hoe Maak je een Percolator Schoon?

Als je gek bent op koffie uit de percolator, dan weet je: die smaak moet puur blijven. Een vieze percolator kan daar flink roet in het eten gooien. Geen zorgen - schoonmaken hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Echt waar: een simpele spoelbeurt met heet water na elk gebruik doet al wonderen. Je voorkomt dat oude koffieresten aankoeken of nare smaken achterlaten. Gewoon even afspoelen, laten drogen en klaar.

Zodra alle koffie is uitgeschonken en je de percolator niet meer wilt gebruiken, laat deze dan ongeveer 30 minuten staan voordat je hem uit elkaar haalt. Een percolator schoonmaken is heel gemakkelijk. Zorg dat de kan leeg is en draai de bovenkant los. Vervolgens haal je het filter eruit en spoel je deze af onder de kraan. Laat de onderdelen goed drogen na het schoonmaken. Aluminium modellen kunnen anders lelijke plekjes krijgen of zelfs gaan oxideren. Let op: De percolator mag niet in de vaatwasser. Was deze ook niet met sop. Een zacht sponsje of een afwasborstel met heet water volstaat. Zo voorkom je dat de percolator gaat oxideren.

Tips voor het Schoonmaken

  • Vermijd zeepresten: De binnenkant van je percolator is gevoelig voor zeepresten. Die kunnen de smaak van je koffie beïnvloeden. Is je potje een keer echt vettig of vergeten schoon te maken? Gebruik liever een zachte borstel of een sponsje - schuursponsen kunnen de binnenkant beschadigen.
  • Controleer de rubberen ring: Dat kleine rubberen ringetje (de afdichting tussen boven- en onderkant) lijkt onbelangrijk, maar doet z’n werk stilletjes. Wordt het bros, kleurt het donker of lekt je percolator ineens?
  • Ontkalken: Woon je in een gebied met hard water? Dan is kalk een stille sluiper. Meng wat azijn met water (ongeveer 1 op 3) en laat dit een keer door je percolator lopen alsof je koffie zet. Daarna een paar keer goed naspoelen met alleen water.

Veelgestelde Vragen

Hoe voorkom je bittere koffie met een percolator?

Van bittere koffie worden de meeste koffiedrinkers niet heel blij. Om bittere percolatorkoffie te voorkomen, is het belangrijk dat je de juiste maling gebruikt (middelgrof). Te fijn gemalen koffie kan namelijk over-extractie veroorzaken. Zorg er ook voor dat je de percolator direct van het vuur haalt zodra het borrelende geluid stopt. Te lang doorwarmen kan de koffie verbranden; ook iets dat een bittere smaak geeft.

Hoe maak je een percolator schoon?

Spoel de percolator na elk gebruik af met warm water. Let op: gebruik géén afwasmiddel! Dat kan namelijk de smaak van toekomstige kopjes beïnvloeden. Maak regelmatig alle onderdelen los en controleer die op koffieresten of kalkafzetting. Voor een flinke reiniging vul je de percolator eens in de zoveel tijd met een mengsel van water en witte azijn, en zet je die even op het fornuis. Spoel de percolator daarna goed om, zodat je de azijnresten verwijdert.

Welk merk percolator is aan te raden?

Bialetti is een goed en betrouwbaar merk dat percolators verkoopt. Het Italiaanse bedrijf heeft in de afgelopen jaren al heel wat percolatorsoorten ontwikkeld, waarvan de Moka Express de allerbekendste is. Een aanrader als je een percolator wil kopen.

Kan een percolator op inductie?

Dat ligt maar net aan het materiaal waarvan je percolator gemaakt is. Met roestvrijstaal zit je altijd goed, met aluminium niet altijd. Check bij je aankoop goed of de percolator geschikt is voor bereiding op inductie. Vraag het desnoods na. Bij twijfel kun je ook altijd een inductie-adapterplaat kopen; daar kunnen alle percolators op.

labels:

Zie ook: