Ah, Frankrijk - het land van knapperig stokbrood, heerlijk gebak en voortreffelijke wijn. In Frankrijk draait alles om genieten van de fijnere dingen in het leven, dus het is geen verrassing dat veel van de culturele do's en don'ts te maken hebben met eten. Net als in Nederland eten de Fransen vaak gewoon drie keer per dag een maaltijd en hebben ze allerlei lekkere dingetjes voor tussendoor. Fransen nemen vaak uitgebreid de tijd voor hun eten.

De Franse Maaltijden

Le petit déjeuner (het ontbijt)

Natuurlijk eet niet iedereen op dezelfde manier zijn ontbijt, dat is nergens zo. Maar traditioneel bestaat een ontbijtje in Frankrijk uit een grote mok koffie met melk (café au lait). Daarbij eten de Fransen dan een stuk stokbrood met boter en jam dat in die koffie wordt gesopt.

Le déjeuner (de lunch)

In Frankrijk krijgen de mensen vaak nog lunchbonnen van hun werkgever. Met deze bonnen kunnen ze in bijna elk restaurant terecht voor een lunch. Meestal wordt de lunch tussen twaalf en twee gegeten. De middagmaaltijd is de belangrijkste maaltijd van de dag en is meestal een warme maaltijd bestaande uit meerdere gangen. Zo serveert de schoolkantine altijd een driegangenmenu bestaande uit een voor-, hoofd-, en nagerecht, geserveerd met brood en water. In bedrijven is het niet ongewoon dat een lunchpauze anderhalf tot twee uur duurt. Tussen twaalf en twee gaan collega’s met elkaar naar de kantine of naar een restaurant om daar uitgebreid te eten.

Le goûter (het tussendoortje)

Net als in Nederland kennen ze in Frankrijk de standaard tussendoortjes. Daarnaast kennen zij nog een hoop andere lekkere dingen! Zo is er veel verschillende soorten nougat te verkrijgen in het land, een typisch Frans product. Ook de choux a la creme is in Frankrijk erg populair. Wat Fransen verder wel eens eten als tussendoortje zijn de bekende macarons: lekkere, snoepachtige koekjes. Ook ‘Pâtes de Fruits’ is een heerlijk Frans tussendoortje. Deze lekkere snoepjes bestaan voor ongeveer de helft uit vruchtenpulp en zijn omhuld in suiker. Vooral de combinatie van een krokante buitenkant en een zachte binnenkant maakt deze snoepjes heel bijzonder! Dan is er nog de ‘caramel au beurre salé‘, een soort zoute karamelspread. Deze spread is vooral lekker voor op je boterham of bij je pannekoeken!

Le diner (avondeten)

In Frankrijk eten de mensen vaak wat later en ook wat langer dan wij in Nederland doen. De Fransen eten nooit vóór acht uur. Ga daarom ’s avonds niet te vroeg naar een restaurant. Het avondmaal is in principe ook warm maar minder uitgebreid. Een maaltijdsoep, kliekjes van de vorige dag, etc.

De Gangen van een Frans Diner

L’entrée of hors d’oeuvre (het voorgerecht)

Als Fransen hun maaltijd beginnen met een voorgerecht dat bestaat deze vaak uit soep, stokbrood of een salade. Heel bekend is natuurlijk de Franse uiensoep, opgedient met een stuk stokbrood en gesmolten kaas.

Le plat principal (het hoofdgerecht)

Het hoofdgerecht draait bij de Fransen vaak om het vlees. Meestal halen ze een stukje rund of varken vers van de slager. Dat veel mensen in Frankrijk echte vleeseters zijn kun je wel merken aan het brede aanbod dat je op veel menukaarten in restaurants kan vinden. Klassieke Franse gerechten zijn namelijk onder andere ‘coq au vin’ (haan in rode wijn), ‘cassoulet’ (bonen gestoofd met varkensvlees, eend of schapenvlees), ‘confit de canard’ (‘bewaard’ eend) en ‘steak tartaar’ (rauw gehakt).

Le fromage (het kaasplankje)

Op een kaasplankje vind je allerlei soorten lekkere kaas. Vaak vind je bijvoorbeeld de Franse brie wel terug op zo’n plankje, wat stukjes gorgonzola en camember, cheddar, ermantaler en nog veel meer verschillende soorten kaas.

Le dessert (nagerecht)

In Frankrijk kennen ze heel veel lekker toetjes! Misschien wel de bekendste is de crème brulee: een soort vanille/custard pudding met een heerlijk laagje gekarameliseerde suiker erop! Wat ze in Frankrijk ook wel eens als dessert nemen zijn flensjes: de ‘crèpes’.

Enkele bekende Franse gerechten

  • Boeuf bourguignon: een vleesgerecht, ook wel boeuf à la bourguignonne genoemd.
  • Salade niçoise: deze lekkere combinatie van vis, groenten en ei kennen we in Nederland ook.
  • Paté: een Frans product waarin lever wordt verwerkt.
  • Quiche lorraine: een hele lekkere hartige taart. Traditioneel bestaat de taart uit eieren, room, ham en kaas.
  • Escargots: meestal wordt dit gerecht als voorgerecht gegeten met wat (stok)brood.
  • Kikkerbilletjes: Dit wordt in Frankrijk ook nog best vaak gegeten. Het is het bovenste deel van de benen van een kikker.

Franse drankjes

Naast de koffie en espresso zijn er nog een heleboel andere drankjes die in Frankrijk erg populair zijn. Denk dan bijvoorbeeld aan drankjes als Pernod, Ricard, Champagne, bier en Bourgogne, of het mineraalwater uit de Franse alpen. Een andere speciale likeur uit Frankrijk is de crème de cassis. Het is een lekkere vruchtenlikeur die vaak in de champagne wordt gedronken. Ook is er de pastis: een alcoholisch drankje op basis van steranijs en kruidenextracten.

Eetgewoonten die vaak worden opgepikt

  1. Twee keer per dag warm eten.
  2. Drie gangen.
  3. Taart en gebak als toetje.
  4. Goûter (het 4 uurtje).
  5. Melkproducten.
  6. Fijnproeven.

Eetgewoonten die niet altijd worden opgepikt

  1. Ontbijt overslaan.
  2. Wijn bij de maaltijd.
  3. Sterk geurende Franse kaas.
  4. Brood bij de maaltijd.
  5. Streek- en seizoensproducten.
  6. Veel vlees.
  7. Avondeten om half 8.

Franse Eetcultuur: Meer dan Alleen Eten

Voor de gemiddelde Fransman is eten heel erg belangrijk en ze besteden er veel tijd en geld aan. De middagmaaltijd is de belangrijkste maaltijd van de dag en is meestal een warme maaltijd bestaande uit meerdere gangen. Tussen twaalf en twee gaan collega’s met elkaar naar de kantine of naar een restaurant om daar uitgebreid te eten.

Praktische tips voor eten in Frankrijk

  • Is deze tafel vrij? Altijd eerst even vragen aan de ober voordat je op een Frans terrasje neerploft.
  • Une pression is een tapbiertje en une bière betekent algemeen ‘bier’. Als je wilt preciseren dat je een gewoon pilsje wilt, kun je ‘une blonde’ zeggen.
  • Drankje voor de kinderen bestellen? Wil je een eenvoudige aanlengsiroop voor de kinderen, vraag dan om een grenadine (rode limonade zonder prik) of een sirop à l’eau met de smaak van je keuze.
  • Vlees bestellen? De kelner vraagt bij een stukje vlees altijd hoe je hem gebakken wilt hebben.
  • Water bestellen? Wil je liever niet betalen voor een fles water ("plate ou gazeuse?") bij het eten, gebruik dan het codewoordje ‘une carafe’ d’eau.
  • Spuitwater? Spuitwater heet eau gazeuse, als tegenstelling tot eau plate (water zonder bubbels).
  • Brood? Zoals genoemd in ons artikel over stokbroodetiquette hoort een mandje brood bij het couvert in Frankrijk en hoef je daarvoor nooit te betalen.
  • Koffie? ‘Un café‘ is automatisch een espresso in Frankrijk ofwel: kort en sterk. Wil je de koffie liever wat minder sterk, vraag dan om een café allongé, een espresso aangelengd met wat extra heet water.
  • De rekening? Na de maaltijd vraag je om l’addition of - wat chiquer - om la note. In principe is de ‘service’ inbegrepen, dus Fransen geven zelden meer dan 5 procent fooi (pourboire).

Eten op straat

Wat ik in het oude vaderland altijd vreselijk vond, en wat nu ook het Franse openbare leven begint te teisteren, is dat ge-eet op straat. Ik heb niets tegen een Hema-rookworst, of een kroket, en desnoods zo´n haring. Echt, ik gun iedereen zijn eetplezier, iedereen peuzelt maar wat hij of zij lekker vindt. Maar waarom moet ik dat op elk moment van de dag, gewoon op straat, meebeleven? Eten doe je thuis, of in een daartoe bedoelde eetgelegenheid. Dat is beter voor de middenstand, dat is beter voor mij, en voor al die anderen die er ook niet van gediend zijn om tegen zo’n ongegeneerd malende broodmolen op te lopen. Kwestie van beschaving, vind ik.

De Franse lunchcultuur

Volgens het Insée is de klassieke Franse lunch het slachtoffer van de nieuwe tijd. In de grote steden, waar ik overigens liever niet kom, wordt al 40 procent van de lunches met ´snacks´ afgeraffeld. Nog maar 60 procent van de middagmaaltijden wordt in restaurants genoten.

Enkele regels en gebruiken omtrent eten in Frankrijk

Om er naadloos bij te horen en er zeker van te zijn dat je een hit bent op Parijse soirées, lezen we verder over een aantal regels en gebruiken.

  1. Service savoir-faire
    • Don't: Vul je glas niet zelf bij. Wacht in plaats daarvan tot je bediend wordt.
    • Hoewel de servicekosten zijn inbegrepen, vragen klanten normaal gesproken niet het exacte wisselgeld terug. En als de service echt goed was, kun je altijd meer fooi geven.
  2. Stokbrood
    • Do: Koop twee stokbroden, niet één.
    • Don't: Snijd stokbrood niet met een mes. Denk er zelfs niet aan om stokbrood netjes in plakjes te snijden. Leg het op tafel op een mooie doek of in de originele papieren verpakking en laat iedereen er naar hartelust een stuk van scheuren.
  3. Etiquette
    • Do: Houd beide handen op tafel.
    • Don't: Maak geen slurpgeluiden. Hoezeer je ook geniet van je bouillabaisse of soupe à l'oignon, het is onbeleefd om je soep met enthousiaste geluiden op te slurpen.
  4. Alles omtrent messen
    • Don't: Snijd je salade niet. In plaats van in je gemengde sla in stukken te zagen, vouw je de stukken sla tot kleine bundels met je keukengerei.
    • Do: Snijd de kaas met een specifiek mes. Elke soort kaas heeft zijn eigen mes - voor harde kazen heb je meestal een scheurvormig mes nodig, terwijl zachte kazen een zachte, stompe rand hebben.
  5. Moeiteloos chic zijn
    • Do: Laat je sportkleding thuis. Basketbalbroekjes en -shirts mogen alleen op het veld worden gedragen - niet op straat. Ook pyjama's zijn verboden terrein; je kunt niet in je fluwelen pyjama naar de winkel gaan en hopen dat niemand het merkt. Ze zullen het zien.
    • Don't: Ga ook niet helemaal los. We weten het, het is een dunne lijn. Het doel is om een poging te doen, maar zonder te hard te proberen; denk aan rommelig haar en lippenstift of strakke tennisschoenen met een chique jurk.
  6. De kunst van de ‘bise’
    • Don't: Wees niet onhandig. Bise-en kan een beetje vreemd aanvoelen als je gewend bent aan beleefde handdrukken of onhandige schouderklopjes. Duik erin en geef je kennis een luchtkus op beide wangen terwijl je zachtjes pruilt en een kusgeluid maakt.
    • Do: Begroet iedereen individueel. Als je met een groep vrienden afspreekt, begroet dan iedereen individueel of gezamenlijk. Geen selectief groeten!
  7. Cool blijven
    • Do: Gebruik 'vous' voor mensen die je niet kent. Kies bij twijfel altijd voor de beleefde vorm 'vous'.
    • Don't: Toon niet te veel emotie. In Frankrijk is het belangrijk om discreet en blasé te blijven, zelfs als je zin hebt om te gillen van opwinding. Oefen je pokerface en subtiele schouderophalen.
  8. Santé!
    • Don't: Drink niet voordat iedereen is bediend. Zorg ervoor dat iedereen zijn glas heeft gevuld en dat jullie allemaal hebben gejuicht voordat je je eerste slok neemt. Een maaltijd delen is een sociaal gebeuren, ga niet alleen!
    • Do: Drink langzaam. De Fransen eten niet om hun honger te stillen en drinken niet om hun dorst te lessen: ze knabbelen aan hun maaltijden en nemen kleine slokjes.

Gezondheidsaspecten van de Franse keuken

Er zijn verschillende gezonde aspecten van de Franse keuken, zoals:

  1. Het schijnt écht gezonder te zijn, 2 keer per dag warm eten.
  2. Niet minder maar ook niet heel veel meer, het is inmiddels bekend, dankzij verschillende stoffen (o.a. polyfenol) is een dagelijks glaasje rood prima voor de gezondheid.
  3. Het is gewoon waar, Fransen weten (beter dan wij) welke producten bij welk seizoen horen en ze koken vaker met verse en lokale ingrediënten. Veel producten die een prominente rol spelen in de Franse keuken zijn van nature ook nog eens heel gezond.
  4. Het yoghurtschap weleens goed bekeken in een Franse supermarkt? Dat is gemiddeld 3 keer zo groot als in Nederland. Yoghurt is dan ook een heel geliefd dessert in Frankrijk en dat is een gezonde manier om calcium binnen te krijgen.

Er zijn ook minder gezonde aspecten:

  1. Zonder broodmandje op tafel is geen Franse maaltijd compleet. Zelfs bij de pasta eten veel Fransen nog stokbrood. Je kunt je afvragen hoe gezond al dat witte brood is…
  2. Veel Fransen gaan ‘s avonds pas laat aan tafel, vooral in de grote steden waar iedereen laat uit werk komt. Dat betekent pas dineren tussen 20 en 21 uur, en in de weekenden - entre amis - zelfs nog later.
  3. Lolly’s als schooltraktatie, chocolade als vieruurtje in de crèche, een extra grote schep suiker in de yoghurt na het eten. In Frankrijk wordt niet moeilijk gedaan over het geven van suiker aan jonge kinderen.
  4. Er mag recentelijk dan wat eerherstel zijn voor boter (gezonder dan margarine, zoveel beter van smaak) feit is dat de Fransen er wel heel veel van eten.

labels:

Zie ook: