Eten is een belangrijk onderdeel van de Poolse cultuur. Het zelf bereiden, zoeken en kweken van voedsel staat centraal. Wanneer je in Polen op visite gaat, is het gebruikelijk om iets te eten en te drinken mee te nemen. Inmiddels hebben veel mensen een grote collectie aan verschillende huisgemaakte likeuren.

Typisch Pools eten

Wanneer je aan Pools eten denkt, zul je waarschijnlijk niet direct een gerecht weten. Er is niet één typisch Pools gerecht, maar het zijn er vele. Typisch Pools eten is Pierogi, deeg gevuld met vlees, kaas, groenten, vruchten of aardappelen. Zoet of hartig en met of zonder vlees, iedereen heeft zijn eigen favoriet. De vulling is vaak afhankelijk van het seizoen.

In de zomer is er een overvloed aan aardbeien en bessen. Je zult dan deze soorten op de menukaarten vinden, naast de meest gegeten Pierogi Oekrainski. In het najaar zijn er volop verse paddenstoelen en is dit een zeer smakelijke vulling. In de winter is het de zelfgemaakte zuurkool en zijn het de gedroogde paddenstoelen.

De basis van Bigos is zuurkool en verschillende gerookte vleessoorten. Deze Poolse zuurkoolschotel is rijk gevuld. Een zwaar wintergerecht, maar de schaal wordt door vakantiegangers vaak helemaal leeg gegeten.

Zurek is een roggesoep die vaak gegeten wordt tijdens een wandeling in de bergen.

Een gerecht wat je zowel vegetarisch als met vlees kunt maken is Gołąbki. Het zijn met rijst en vlees of paddenstoelen gevulde koolbladeren in een rijke tomatensaus. Opnieuw een stoofgerecht. Zelf maak ik dit gerecht vaak met groente en vlees wat ik nog in de koelkast heb. Het is een gerecht dat je het beste een dag van tevoren kunt maken. En dat komt goed uit, want eigenlijk is het de volgende dag het lekkerste!

Invloeden op de Poolse keuken

Polen is nog maar ruim 100 jaar weer een eigen staat. Als je je verdiept in de geschiedenis zijn de gerechten eigenlijk heel logisch. In de Poolse keuken vind je invloeden van Hongarije, Oostenrijk, Duitsland, Oekraïne en zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan.

In vroegere tijden was een stevige maaltijd voor het vele werken op het land ook noodzakelijk. Daarnaast was er ook zeker in de communistische tijd niet altijd een grote variëteit aan eten te krijgen. Aardappels en kool waren er op het land altijd wel te vinden. Paddenstoelen kon je in de vele oerbossen van Polen vinden. Door deze te drogen kun je ze ook in de winter in gerechten verwerken. Deze ingrediënten zijn dan ook vaak een basis in veel Poolse gerechten.

Poolse maaltijden en tijden

In Polen eten ze wat later een tweede ontbijt. Een werkdag begint een uur eerder dan hier en eindigt om 15:00 uur. Als Polen thuis komen, uit hun werk, dan eten ze het diner, dit is de warme maaltijd. Hierbij is de eerste gang vaak soep en de tweede gang bestaat uit vlees en 2 soorten groenten of pasta.

Het ontbijt is een feestje met veel verschillende lekkernijen, de heerlijke verschillende gerookte vleeswaren en kaas, vers of gerookt, veel soorten rauwkost en salades, lekkere zoete gebakjes en worst in verschillende soorten.

Ze zijn echte genieters als het op eten aankomt. Dan eten ze tussen 18:00 uur en middernacht nog een keer, het tijdstip hangt af van het gezin en eventuele jonge kinderen. Het bestaat vaak uit brood, kaas en koud vlees.

De Poolse keuken is juist door alle historische invloeden een rijk, cultureel erfgoed.

Typische Poolse gerechten

Hieronder een overzicht van enkele typische Poolse gerechten:

  • Barszcz: Rode bietensoep
  • Bigos: Zuurkoolgerecht met varkensvlees, witte kool, uien, spek, paddenstoelen en soms gedroogde pruimen, vaak gegeten in uitgehold brood.
  • Pierogi: Deegkussentjes die gevuld kunnen zijn met iets hartigs of iets zoets. Hartige vullingen kunnen zijn; kaas, vlees, kool of paddenstoelen.
  • Żurek: Roggesoep.
  • Gołąbki: Koolrolletjes gevuld met rijst en vlees of paddenstoelen in een rijke tomatensaus.
  • Placki: Aardappelkoekjes die met vele toppings worden geserveerd.
  • Golonka: Langzaam gegaarde varkenspoot.
  • Żeberka: Ribben, vergelijkbaar met spareribs.

Poolse desserts

Wanneer je Polen zegt zeg je dessert. De Poolse desserts zijn gebak of ijs. Een maaltijd zonder dessert is geen maaltijd. Ga je met een gezelschap in een restaurant uit eten, dan is de afsluiter vaak een prachtig opgemaakte taart. Wanneer je de taart niet helemaal op kunt krijg je het overgebleven stuk taart in een doos mee naar huis.

Polen zijn echte liefhebbers van taarten en zoete broodjes. Ze zullen dan ook geen gelegenheid voorbij laten gaan, om zelf taart te maken, of bij de bakker een heerlijke taart te kopen. Het begrip van een stukje taart of andere zoetigheid kennen de Polen niet. Er staat een volle schaal en de taart mag helemaal op. Lukt dit niet, dan krijgen de gasten het laatste stuk mee naar huis.

Wanneer je in Polen bent moet je zeker bij een Cukiernia (tzu•ka•rinia) koffie gaan drinken. Je zult met open mond naar de etalage vol prachtige taartjes gaan kijken. Zoals ze eruitzien smaken ze ook. Polen houden van ijs en deze zal zeker op de dessertkaart niet ontbreken. IJs is bijna altijd huisgemaakt en daardoor nog lekkerder. Natuurlijk met verse noten en vruchten van het seizoen.

Dranken in Polen

In Polen drinken ze veel koffie en thee en natuurlijk wodka. De koffie wordt slapper gedronken dan in andere landen. Er wordt een lepel gemalen koffie in een glas gedaan en daaroverheen wordt heet water gegoten. In de wintermaanden kan het in sommige delen van Polen -30 graden zijn. In die gebieden drinken ze vanaf een uur of 12 bijvoorbeeld koffie met wodka, door de alcohol blijft je lichaam namelijk beter warm. Maar ook in de zomermaanden en in de gebieden waar het niet zo koud is wordt veel wodka gedronken. Mannen drinken vaak een droge, heldere wodka en vrouwen drinken een zoete wodka.

Bij het eten werd vroeger wodka gedronken maar tegenwoordig drinken ze wijn bij het eten. Er worden voornamelijk wijnen gedronken uit het buitenland.

In onze regio is de schapenkaas Oscypek (O•szie•pek) met zelfgemaakte jam een veel gegeten hapje. Op een gezellige avond met vrienden wil er nog wel een keer een ingemaakte pot met zoetzure vis opengemaakt worden. Misschien twijfel je, maar het is een heerlijk Pools hapje!

Melkbarren (Bar Mleczny)

Het idee van goed voedsel als basisvoorziening is niet nieuw. In Polen gaan mensen al sinds het einde van de 19de eeuw naar Bar Mleczny’s, ofwel melkbarren. De eerste werd in het leven geroepen door een grote zuivelboer die werknemers voor weinig geld toegang wilde geven tot gezonde voeding, ook om de productiviteit te verbeteren. Vanwege het succes volgden veel andere bedrijven al snel zijn voorbeeld.

Na de Tweede Wereldoorlog, in het communistische Polen, kwamen de melkbarren in handen van de overheid. Met zo’n 40.000 melkbarren door heel het land hadden veel Polen toegang tot gezond en huisgekookt eten voor een betaalbare prijs. Het menu was vooral vegetarisch, met veel zuivel. Na de val van het communisme raakten de melkbarren in onbruik en wilden veel mensen er niet meer eten, omdat de Bar Mleczny’s geassocieerd werden met het communistische verleden.

Nu maken de melkbarren weer een opmars en zijn er weer zo’n 150 door heel Polen. Deze voedselkantines worden gerund door private partijen, maar ontvangen wel subsidie van de overheid. Soms stelt de overheid ook een ruimte beschikbaar aan melkbarren, of wordt de elektriciteitsrekening voor ze betaald. Hierdoor kunnen ze voor weinig geld gezonde en huisgemaakte maaltijden serveren voor een toegankelijke prijs - een volledige maaltijd kost een paar euro.

Eet smakelijk!

Poolse gerechten, specialiteiten en de traditionele keuken zijn een feest voor liefhebbers van eten. Polen maken van elke eetgelegenheid een gezellige beleving en je gaat nooit hongerig naar huis. De tafel is goed gevuld en de Poolse keuken bevat lekkere recepten en traditionele gerechten die wij als Nederlanders niet kennen. De Poolse keuken is in grote lijnen wel te vergelijken met de Nederlandse en Duitse keuken, al zijn wij het meer gewend om veel internationale gerechten te eten. In Polen eet je voornamelijk veel aardappelproducten met kool en vlees.

labels:

Zie ook: