Eten is niet alleen essentieel voor het leven, maar is ook een sociale aangelegenheid. We eten en drinken graag in het gezelschap van anderen en zeker tijdens vakanties en feestdagen. Laten we wat dieper induiken op de spijsvertering.

Wat is Spijsvertering?

In de spijsvertering zetten we voedingstoffen om tot energie en bouwstenen voor het lichaam. Spijs-verteren is het afbreken van voedsel tot voedingsstoffen die de darmen kunnen opnemen, zodat het lichaam ze kan omzetten in bouwstoffen en energie. Bouwstoffen zijn nodig om te groeien of om cellen in het lichaam te vernieuwen. Als we iets eten, verwerkt onze spijsvertering dat. Het spijsverteringskanaal zorgt voor het voedsel malen en verteerbaar maken. Hierna kan het lichaam door de stofwisseling voedingsstoffen opnemen en gebruiken.

Het Spijsverteringsproces Uitgelegd

Als het ‘water’ je in de mond loopt bij de geuren van voedsel dan is dat de opstart van je spijsvertering. Vanaf het moment dat er speeksel in de mond vrijkomt start er een geweldig en ingenieus proces waarbij meerdere organen betrokken zijn.

Je kent het spreekwoord “Het water loopt me in de mond” waarschijnlijk wel. Vanaf het moment dat we lekker eten ruiken, begint onze mond al speeksel aan te maken. Tijdens het kauwen op voedsel gebeurt dat nog meer, om alvast een deel van de koolhydraten uit het voedsel voor te verteren. Vervolgens gaan de spijsverteringsorganen hier verder mee aan de slag.

De Reis van Voedsel Door het Lichaam

Alles wat we eten en drinken legt dezelfde weg af; via onze mond, slokdarm, maag, dunne darm en dikke darm naar de endeldarm. Alle niet verteerde resten verlaten als ontlasting het lichaam weer. De lever, galblaas en alvleesklier ondersteunen het verteringsproces.

Eten legt nogal een reis af. Je hebt vast wel eens gehoord dat je darmen een lengte hebben van wel 7 tot 8 meter hebben. Tel daar nog je slokdarm en je maag bij op, en eten is tot wel 9 meter onderweg voordat het bij de anus is aangekomen. En er zijn ook een aantal organen bij je spijsvertering betrokken, zoals je galblaas, lever en alvleesklier.

De spijsvertering in detail:

  1. De Mond: In de mond komt het eten binnen. Als we aan eten denken komt er al speeksel vrij. Een goed gebit is van groot belang voor een goede spijsvertering, want door kauwen kan het voedsel zich gemakkelijker met speeksel vermengen. Intensief kauwen bevordert dit proces; het maakt het voedsel in de mond glad en smeuïg. Zo kun je het makkelijk doorslikken. De tong duwt het voedsel richting de slokdarm, waardoor een slikreflex op gang komt. Enzymen in het speeksel beginnen alvast met voor verteren. Per dag kunnen we wel een liter speeksel aanmaken. Voor een goede spijsvertering zou je elke hap zo'n 40 keer moeten kauwen. Onze kaken oefenen bij het kauwen een druk uit op onze tanden van maar liefst 23 kilogram per vierkante centimeter. Gemiddeld kauwen we dagelijks een uur.
  2. De Slokdarm: Zodra je het voedsel hebt doorgeslikt komt het in je slokdarm; dit is een rechte slang van ongeveer 25 centimeter lang. Bij de ingang van de maag zit een sluitspiertje. Deze gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat. Daarna gaat het sluitspiertje weer dicht. Hierdoor kunnen voedsel en maagzuur niet terugstromen in de slokdarm. Het voedsel gaat razend snel door de slokdarm heen, op weg naar de maag. Door de peristaltische bewegingen van de slokdarm, kun je ook nog eten en drinken als je ligt, of zelfs als je op je hoofd staat.
  3. De Maag: In de maag komt het eten samen met het maagsap. De maag kneedt de voedselbrij en vermengt het met maagsap. De binnenkant van de maag is bekleed met een dikke laag slijmvlies om te voorkomen dat het scherpe maagzuur de maagwand aantast. Zoutzuur in het maagsap is nodig om ongewenste bacteriën in het voedsel te doden en om de opname van vitamine B12, magnesium en ijzer te ondersteunen. In maagsap zitten - naast zoutzuur - ook enzymen. De enzymen ‘hakken’ de voedingsstoffen in kleinere stukjes. Ze moeten immers klein genoeg worden om via de darm de bloedbaan in te gaan. De maag is een gespierde zak met vouwen (rugea) die als voedselreservoir dient en kan 3 tot 4 liter vocht en voedsel bevatten. Zonder eten is de maag helemaal plat, met eten een soort omgekeerde peer. Ruiken of proeven van eten, of zelfs eraan denken, stimuleert cellen in de maagwand al om zoutzuur af te scheiden. De maag zelf bevat slijm en carbonaten die hem beschermd tegen de bijtende sappen.
  4. De Dunne Darm: De dunne darm is vijf meter lang en is het meest belangrijk als het om verteren gaat. Hier worden spijsverteringssappen en enzymen uit de alvleesklier en galblaas aan het voedsel toegevoegd. Deze enzymen hakken de voedingsstoffen in nog kleinere deeltjes: aminozuren, suikers, vetzuren, vitamines en mineralen. De in kleine stukjes verdeelde voedingsstoffen komen via de darmwand in het bloed terecht. Doordat de darm sterk geplooid is, heeft het een groot oppervlakte. Door de plooien en uitsteeksel in de darm is het oppervlak zo groot als een tennisveld. Dit geeft voedingsstoffen de ruimte voor opname in het bloed. Vertering in de dunne darmDe dunne darm is een 2,5 cm smalle darm die ligt opgerold in de buikholte. Doordat de darm knedende bewegingen maakt, kunnen al deze voedingsstoffen door de darmwand heen in het bloed worden opgenomen (resorptie).
  5. De Dikke Darm: Voedsel waar de spijsvertering geen vat op heeft, komt als een waterdunne brij terecht in de dikke darm. Deze dikt de brij in en haalt er nog wat mineralen uit. Wat overblijft is dikke ontlasting. De dikke darm is ongeveer een meter lang en ligt als een omgekeerde ‘u’ in de buikholte. De belangrijkste taak van de dikke darm is om vocht (per dag zo'n 1,5 liter) en zouten uit de ontlasting te halen en weer op te nemen in het lichaam. Hierdoor wordt de ontlasting ingedikt en wordt het omgezet in een vorm die het lichaam gemakkelijk kan kwijtraken. Ook worden hier restanten van agressieve spijsverteringssappen geneutraliseerd.

Hoe Lang Duurt het Spijsverteren?

De verteringstijd van voedsel verschilt sterk per persoon, maar gemiddeld duurt de totale spijsvertering zo’n 24 tot 48 uur. Dat hele proces van mond tot kont ligt tussen de 24 en 48 uur. Best een flinke tijd dus! Hoe groter de maaltijd, hoe langer het in de maag zit om vervolgens de verdere route af te leggen.

Gemiddelde tijd die voedsel in de organen blijft:

  • Maag: 1-3 uur
  • Dunne darm: 4-8 uur
  • Dikke darm: 12-24 uur

Factoren die de Spijsvertering Beïnvloeden

De tijd die het duurt voordat je eten als ontlasting eruit komt verschilt per persoon: dit noemen we ook wel transitietijd.

Sommige voedingsmiddelen kosten het lichaam meer moeite om af te breken. Ook de kracht van jouw organen hebben invloed op de duur en effectiviteit van het spijsverteringsproces. Zijn er bijvoorbeeld genoeg enzymen in de darmen aanwezig om dit alles op de juiste manier te verwerken?

Het hangt voornamelijk af van bovenstaande mechanismen hoe snel je lichaam zich weer ontdoet van de lekkernijen die jij op dagelijkse basis gegeten hebt. Hoe zwaarder de maaltijd, hoe langer het duurt. Dit is een logisch gevolg, want je lijf heeft nou eenmaal voldoende tijd nodig om het harde werk te voltooien.

Bepaalde omstandigheden zoals stress zorgen dat het wat langer duurt of juist sneller gaat voordat de voedselresten weer uit je lijf gaan. Belangrijk is om de tijd te nemen voor je maaltijd en mindful te eten, om de vertering te optimaliseren. Ook kan het zijn dat je na een grote maaltijd een opgeblazen gevoel hebt. Het kan dan helpen om het eten beter te laten zakken door een wandelingetje te maken en niet te veel drinken rondom de maaltijd.

Tips voor een Gezonde Spijsvertering

Wil jij je spijsvertering een handje helpen en klachten als obstipatie voorkomen? Eet dan voldoende vezels: deze zijn essentieel voor een goede spijsvertering en helpen om klachten zoals verstopping te voorkomen. Je voegt makkelijk extra vezels toe aan je dieet door WholeFiber te gebruiken. Eet veel vezels. Er zitten onder andere veel vezels in volkorenproducten, groente en fruit. Zorg voor een volwaardige voeding met voldoende variatie. De Schijf van Vijf is daarvoor een richtlijn. Goed kauwen helpt om het eten beter te verteren. Verzorg daarom je tanden en kiezen. Eet regelmatig en sla geen maaltijden over.

labels:

Zie ook: