Eten is niet alleen essentieel voor het leven, maar ook een sociale aangelegenheid. We eten en drinken graag in het gezelschap van anderen en zeker tijdens vakanties en feestdagen. Maar de ene persoon lijkt dat sneller te zien op de weegschaal dan de ander. Laten we wat dieper induiken op de spijsvertering.

Hoe Werkt de Spijsvertering?

Als we iets eten, verwerkt onze spijsvertering dat. Het spijsverteringskanaal zorgt voor het malen en verteerbaar maken van het voedsel. Hierna kan het lichaam door de stofwisseling voedingsstoffen opnemen en gebruiken.

Je kent het spreekwoord "Het water loopt me in de mond" waarschijnlijk wel. Vanaf het moment dat we lekker eten ruiken, begint onze mond al speeksel aan te maken. Tijdens het kauwen op voedsel gebeurt dat nog meer, om alvast een deel van de koolhydraten uit het voedsel voor te verteren. Vervolgens gaan de spijsverteringsorganen hier verder mee aan de slag.

Spijsverteren & Organen

Vanuit je mond gaat de gekauwde hap via de slokdarm naar de maag. In de maag komt het eten samen met het maagsap. Hier vindt een volgend deel van de vertering plaats en worden ook vetten en eiwitten verwerkt. De maag bevat maagsap, maagzuur en enzymen.

De maag zorgt ervoor dat ons voedsel helemaal wordt fijn gekneed en gemengd met maagsap. Dit zorgt voor kleinere voedseldeeltjes en maakt bacteriën onschadelijk. Vervolgens gaat deze voedselbrij naar de darmen.

Het zure goedje komt eerst in de twaalfvingerige darm, waar het geneutraliseerd wordt door de gal vanuit de galblaas. De lever maakt deze gal aan en de galblaas slaat dit op tot de tijd dat dit nodig is. Ook je alvleesklier komt op dit moment om de hoek kijken, door het aanvoeren van diverse enzymen om de koolhydraten, vetten en eiwitten verder te verteren in de dunne darm.

De dunne darm haalt ook de voedingsstoffen uit de voeding, welke via de darmwand in de bloedbaan komen. De rest van de voeding gaat naar de dikke darm, welke de laatste benodigde stoffen en vocht eruit haalt. Vervolgens gaan de resten middels peristaltiek (het reflexmatig samentrekken van de lengtespieren en kringspieren in de darmwand) naar het laatste deel van je spijsverteringskanaal, waar het je lichaam weer verlaat.

De Rol van de Maag

De maag is een rekbaar orgaan dat boven in de buikholte ligt, links van het midden en vlak onder het middenrif. Hoe groot de maag is, verschilt door de dag heen. Als de maag leeg is, is hij helemaal plat. Als je net gegeten hebt, is de maag ongeveer 30 centimeter lang. Hij heeft dan de vorm van een omgekeerde peer, van boven breed en van onder smal.

Een volle maag heeft een inhoud van ongeveer drie liter. De sluitspier tussen de slokdarm en maag zorgt ervoor dat de maaginhoud niet terugstroomt in de slokdarm. Alleen als we moeten overgeven, kan voedsel de maag via de slokdarm verlaten. De slokdarm maakt dan zogenoemde antiperistaltische bewegingen, in tegengestelde richting.

De maagwand is ongeveer 0,5 centimeter dik en opgebouwd uit verschillende lagen. De spierlaag zorgt voor het kneden, mixen, malen en voortbewegen van voedsel. In het bovenste gedeelte van de maag (fundus en corpus) wordt maagsap toegevoegd aan het voedsel. Hierna komt het voedsel in het onderste deel (antrum) van de maag terecht. Hier wordt het gekneed, fijngemalen en goed vermengd met het maagsap.

Ook bij de uitgang van de maag zit nog een sluitspier. Dit wordt de pylorus genoemd. Deze laat het voedsel beetje bij beetje door naar het eerste deel van de dunne darm: de twaalfvingerige darm. Het voedsel is dan fijngemalen tot deeltjes ter grootte van ongeveer één millimeter.

Maagsap: Een Essentiële Component

Maagsap speelt een belangrijke rol bij het verteren van het eten. Iedere 24 uur produceren kliertjes in het bovenste deel van de maagwand ongeveer anderhalve liter maagsap. Dit gebeurt niet continu. De productie van maagsap komt vooral op gang als we eten proeven en kauwen, maar ook als we eten zien of ruiken. Maagsap bestaat uit een aantal verschillende stoffen:

  • Zoutzuur: Dit is een erg sterk en agressief zuur. Het kan gemakkelijk een gat in een stuk papier branden. Daarom zit er ook een dikke slijmvlieslaag aan de binnenkant van de maag. Die beschermt de maagwand tegen de inwerking van het zuur. Het zoutzuur in maagsap zorgt dat de spijsverteringsenzymen beter kunnen werken. Daarnaast doodt het zoutzuur de schadelijke bacteriën die soms in ons voedsel zitten.
  • Enzymen: Enzymen in maagsap maken een begin met de vertering van voedsel. Enzymen knippen voedingsstoffen in kleinere stukjes.
  • Intrinsic factor: Intrinsic factor is een bestanddeel van het maagsap dat gemaakt wordt door het maagslijmvlies.

Hoe Lang Duurt Spijsverteren?

Hoe lang het spijsverteren duurt, verschilt per persoon en per maaltijd. Dat hele proces van mond tot kont ligt tussen de 24 en 48 uur. Best een flinke tijd dus! Hoe groter de maaltijd, hoe langer het in de maag zit om vervolgens de verdere route af te leggen.

Vloeibaar voedsel verlaat de maag veel sneller dan vast voedsel. Een normale, warme maaltijd blijft ongeveer drie uur in de maag. Hoe vetter de maaltijd, hoe langer het duurt voordat het voedsel klaar is om door te stromen naar de twaalfvingerige darm.

Sommige voedingsmiddelen kosten het lichaam meer moeite om af te breken. Ook de kracht van jouw organen hebben invloed op de duur en effectiviteit van het spijsverteringsproces. Zijn er bijvoorbeeld genoeg enzymen in de darmen aanwezig om dit alles op de juiste manier te verwerken?

Kun je Spijsverteren Versnellen?

Het hangt voornamelijk af van bovenstaande mechanismen hoe snel je lichaam zich weer ontdoet van de lekkernijen die jij op dagelijkse basis gegeten hebt. Hoe zwaarder de maaltijd, hoe langer het duurt. Dit is een logisch gevolg, want je lijf heeft nou eenmaal voldoende tijd nodig om het harde werk te voltooien. Wel zijn er diverse factoren die invloed hebben op de kwaliteit van je vertering.

  1. Bepaalde omstandigheden zoals stress zorgen dat het wat langer duurt of juist sneller gaat voordat de voedselresten weer uit je lijf gaan. Belangrijk is om de tijd te nemen voor je maaltijd en mindful te eten, om de vertering te optimaliseren.
  2. Ook kan het zijn dat je na een grote maaltijd een opgeblazen gevoel hebt. Het kan dan helpen om het eten beter te laten zakken door een wandelingetje te maken en niet te veel drinken rondom de maaltijd.

Hoe Werkt de Stofwisseling?

Als de vertering klaar is, gaat de stofwisseling aan de slag. Dit noemen we ook wel het metabolisme. Dit zorgt dat het lichaam de nutriënten, die door de vertering uit de voeding zijn gehaald, efficiënt gebruikt. Denk hierbij aan het genereren van bouwstoffen en energie voor de lichaamscellen.

Snelle Stofwisseling

Als we het hebben over een snelle spijsvertering, bedoelen we dus eigenlijk een snelle stofwisseling. Namelijk hoe snel het lichaam de energie uit voeding weer verbruikt. Dat doen we grotendeels door te bewegen, maar ook in rust gebeurt dit. Wist je dat je daadwerkelijk invloed hebt op dat proces?

Vaak denkt men dat we minder moeten eten om af te vallen. Daarbij zal je echter al gauw tot de ontdekking komen dat je bij te weinig eten helemaal niet meer afvalt, of juist aankomt! Dat gebeurt doordat je basismetabolisme in rust zich gaat vertragen, om zuinig te zijn met de energie. Er komt namelijk te weinig voeding binnen om voldoende energie te genereren. Zorg dus dat je genoeg eet om niet in deze zogenoemde spaarstand te komen.

  1. Beweging is belangrijk voor je metabolische gezondheid. Zo verbrand je meer energie naarmate je meer beweegt.
  2. Maar als je meer sport, en dan met name krachttraining, verbruik je ook in rust meer energie. Spieren zorgen namelijk voor meer verbruik van nutriënten.
  3. Ook voldoende slaapt zorgt voor een snelle stofwisseling. Tijdens de slaap herstelt je lijf en maakt het goed gebruik van de binnengekomen energie. Je kunt dus afvallen in je slaap!

Verder is natuurlijk de juiste voeding van belang. Voldoende vezels zijn belangrijk voor een goede vertering. Hoe meer de voeding bewerkt is, hoe minder wenselijk dit is voor je systeem.

Tips voor een Gezonde Spijsvertering

Je maag blijft gezond door goede voeding, niet roken en zo min mogelijk alcohol. Stress kan maagklachten verergeren. Heb je last van je maag? Zorg dat je niet te veel vette en zure producten eet. Eet niet te laat op de avond en verdeel je maaltijden in kleinere porties over de dag.

Het is belangrijk om goed voor je spijsvertering te zorgen. Je spijsvertering is onmisbaar en superslim. Het is een goed georganiseerd team van organen. Samen willen die organen je lichaam heel graag gezond houden. Maar je spijsvertering kan het niet alleen. Als jij je spijsverteringsteam flink helpt, kan het zijn werk extra goed doen. Weet je hoe je kan helpen? Door gezond te eten, met onder andere veel groente, fruit en volkorenproducten.

  • Eet veel vezels: Er zitten onder andere veel vezels in volkorenproducten, groente en fruit. Vezels zijn heel gezond voor je. En wist dat de goede bacteriën in je darm vezels het lekkerste vinden wat er is?!
  • Zorg voor een volwaardige voeding met voldoende variatie: De Schijf van Vijf is daarvoor een richtlijn. Door voldoende te variëren met voeding zorg je ervoor dat je alle belangrijke stoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. Zo is het goed om te variëren in je ontbijt. De ene keer een boterham met appelstroop en de andere keer neem je een bakje met yoghurt, muesli en fruit.
  • Goed kauwen helpt om het eten beter te verteren: Verzorg daarom je tanden en kiezen.
  • Eet regelmatig en sla geen maaltijden over: Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes.
  • Laat niet zomaar bepaalde voedingsmiddelen weg: Dat kan klachten juist in stand houden of zelfs verergeren. Als je denkt dat bepaalde klachten veroorzaakt worden door een bepaald voedingsmiddel, bespreek dit dan met je huisarts of met een diëtist. Zij kunnen helpen te achterhalen of een voedingsmiddel werkelijk de oorzaak is van bepaalde klachten.
  • Bij overgewicht kan afvallen een gunstig effect hebben op de klachten.
  • Drink voldoende vocht: Je lichaam heeft iedere dag voldoende vocht nodig om al zijn taken uit te kunnen voeren. Zo helpt vocht onder andere bij het transport van voedings- en afvalstoffen. Belangrijk dus dat je voldoende drinkt. Ook in combinatie met vezels is vocht belangrijk. Vezels gebruiken vocht. Ze nemen vocht op als een soort spons en zorgen ervoor dat je poep soepel wordt.
  • Beweeg regelmatig: Je spijsvertering vindt het fijn als je in beweging bent. Het is heel gezond voor je en door bewegen voel je je fitter. Dit houdt in dat je hartslag licht verhoogt. Een voorbeeld is een stukje fietsen of wandelen.
  • Luister naar je lichaam: Als je voelt dat je moet poepen, ga dan naar de wc. Het is een teken van je endeldarm dat die vol zit en graag wat kwijt wil. Door je wc-bezoekje uit te stellen kan je last krijgen van harde, droge poep. Het is niet zo goed om heel hard te persen. Zachtjes mag wel. Goed zitten op de wc kan helpen om het poepen makkelijker te maken. Dit kan door een voetenbankje te gebruiken. Zet je voeten op het bankje, ga iets voorovergebogen zitten, zodat je knieën iets omhoogkomen.
  • Controleer je ontlasting: Het is goed om na het poepen even achterom te kijken. Hoe ziet je poep er uit? Zijn het kleine keutels, is het een worst, slang, of is het een waterige brei? Dit kan je veel vertellen over de gezondheid van je darmen. Het poepen van keutels kan betekenen dat je te weinig vezels en vocht binnenkrijgt. En een waterige brei kan betekenen dat je darmen even niet optimaal werken.

Het Microbioom: Je Eigen All-Inclusive Resort

In de dikke darm is het echt ontzettend druk. Er wonen namelijk veel beestjes, zoals bacteriën en schimmels. Al deze beestjes samen wordt het microbioom (of microben) genoemd. Totaal draag je zo’n 1,5 kilo aan microben met je mee. Deze beestje vinden het superfijn in je dikke darm. Ze gebruiken je dikke darm als een all-inclusive resort! Het is er lekker warm (37°C), er is genoeg water en het meest luxe van alles: het eten komt vanzelf langs.

Zo’n all-inclusive resort trekt vele gasten en daarom leven er zoveel bacteriën in onze darm. Er zijn zowel ‘goede’ als ‘slechte’ bacteriën. De goede bacteriën doen veel voor ons. Zo helpen ze mee om het eten te verteren, versterken ze ons afweersysteem en zorgen ze voor het gevoel dat je vol zit. In ruil daarvoor geeft je darm ze eten en onderdak. Helaas heb je ook slechte bacteriën. Daar kan je ziek van worden of ze zorgen voor een rotgevoel. Je darm wil deze bacteriën niet, maar kan ze helaas niet wegjagen.

Een gezond microbioom bestaat uit veel bacteriën van veel verschillende soorten. Welke bacteriesoorten er in iemands darm leven, verschilt per persoon. Iedereen heeft een ander microbioom.

Microbioom en Afweersysteem: Een Topteam

Je microbioom en afweersysteem zijn een topteam. Ze werken veel samen en dat is maar goed ook. Ongeveer 70% van je afweersysteem zit in je dikke darm en hier zit ook het grootste gedeelte van je microbioom. Het microbioom helpt de cellen die ziekten tegenhouden (afweercellen) om te groeien en te vermeerderen. Deze afweercellen komen in actie als er indringers het lichaam binnenkomen.

Zo helpt jouw microbioom mee om een groot en sterk leger paraat te hebben om ziekteverwekkers tegen te gaan. Wanneer je microbioom in balans is, helpt het je afweer versterken en zo dus ook je gezondheid. Een goede afweer kan ervoor zorgen dat je minder snel ziek wordt, dat je minder erg ziek bent en dat je sneller beter wordt.

Je afweersysteem is jouw persoonlijke leger tegen indringers die je ziek willen maken. Als een virus je lichaam binnendringt, gaan meteen alle alarmbellen af. Je afweersysteem komt in actie door soldaten in te zetten. De een is een verkenner, die zoekt naar alles wat vreemd is en ruimt dat op. De ander verzamelt informatie om opdrachten te geven aan andere soldaten. En dan heb je nog de sluipschutters. Zij doden de indringers.

Het afweersysteem heeft twee hoofdtaken; 1 het verdedigen van je lichaam, 2 het slagveld opruimen. Je afweersysteem onthoudt van elke type indringer hoe deze aangepakt moet worden. Wanneer de indringer opnieuw het lichaam binnenkomt, dan weet je afweersysteem precies hoe ze deze indringer kunnen verjagen.

labels:

Zie ook: