Gedroogde bonen zijn een essentieel ingrediënt voor elke voorraadkast. Ze zijn lang houdbaar, gezond, voedzaam en een uitstekende bron van proteïne en vezels. In dit artikel leer je waarom je altijd een voorraad gedroogde bonen in huis zou moeten hebben en hoe je ze perfect kunt koken.

Waarom Gedroogde Bonen?

Waarschijnlijk heb je op dit moment wel een blikje bonen in je voorraadkast staan. Hoewel bonen uit blik handig zijn, is het koken van gedroogde bonen vaak een betere optie. Gedroogde bonen zijn niet alleen goedkoper, maar ook gezonder en steviger van structuur. Bovendien kun je ze zelf op smaak brengen.

Als je een beetje geïntimideerd bent door het idee om zelf gedroogde bonen te koken, maak je dan geen zorgen. Ik zal je vertellen hoe je ze het beste kookt, zonder dat je last krijgt van winderigheid.

Bonen en Winderigheid: Feit of Fabel?

Wie aan bonen denkt, denkt misschien direct aan de minder prettige bijkomstigheid: flatulentie. Dat is voor veel mensen een reden om ze niet te eten, maar dat is onwijs zonde! Bonen zijn namelijk geweldig - ze zijn heerlijk, vullen enorm en zijn ook nog eens een geweldige bron van proteïne. En mits je weet hoe je ze moet koken, valt het met de flatulentie (wat een fantastisch woord trouwens) reuze mee.

En omdat er ontelbaar veel soorten bonen op de wereld zijn, zitten er vast wel een aantal tussen die je lekker vindt.

Recepten met Bonen

Zoals ik al zei zijn er ontelbaar veel variaties in gedroogde peulvruchten in de supermarkt te vinden, denk aan bruine, witte en zwarte bonen, kidneybonen, kikkererwten, rode, gele en groene linzen, doperwten, spliterwten en noem zo maar op! Er zijn zelfs nog veel meer variaties in gerechten die je met peulvruchten kunt maken. Tortillas, dahl, erwtensoep, hamburgers, tajines etc.

Elke boon heeft zo’n zijn eigen kooktijd, maar er zijn een aantal vuistregels die er voor zorgen dat je altijd lekkere bonen kookt.

Vuistregels voor het Koken van Gedroogde Bonen

De vuistregels voor heerlijk romige bonen zijn voor bijna alle peulvruchten hetzelfde:

Vuistregel 1: Laat Gedroogde Bonen Altijd Een Nachtje Weken

Waarom moeten bonen weken? Het weken verkort de kooktijd én zorgt er voor dat je ze makkelijker verteerd. Een nachtje in vers kraanwater is voldoende.

Vuistregel 2: Kook de Gedroogde Bonen op Laag Vuur

Kook de gedroogde bonen in twee keer zoveel water als dat je bonen hebt. Dus heb je 1 kop bonen, kook ze dan in 2 koppen water. Breng ze op hoog vuur aan de kook en zet het vuur op z’n laagst als het water kookt. Kijk op de verpakking hoe lang ze moeten koken.

Vuistregel 3: Kook Ze Zacht

Kook bonen tot ze héél zacht zijn. Al dente is hier niet van toepassing. Hoe zachter de bonen gekookt zijn hoe beter je ze verteerd. Bij de meeste bonen ligt de kooktijd tussen 45 minuten en 2 uur.

Vuistregel 4: Voeg Op ’t Laatst een Scheutje (Appel)Azijn Toe

Voeg, als de bonen gaar zijn, een eetlepel appelazijn toe. Niet eerder! De azijn breekt de onverteerbare suikers in de bonen af en haalt de smaak op.

Vuistregel 5: Ratio Droge Bonen en Gekookte Bonen is 1:3

Dus 1 kopje gedroogde bonen staat gelijk aan 3 koppen gekookte bonen. Dus houdt daar rekening mee als je de bonen in een recept gebruikt.

Vuistregel 6: Gebruik Ze Direct of Bewaar Ze

Gekookte bonen kun je direct verwerken of tot 5 dagen in de koelkast bewaren. Wil je ze langer bewaren? Laat ze dan volledig afkoelen en zet ze in de vriezer. Dan blijven ze tot 3 maanden goed.

Vuistregel voor Kant-en-klare Bonen: Spoel Bonen Uit Blik of Pot Altijd Af

Het dikke bonenvocht in blik bevat de meeste natrium en hoewel je zout nodig hebt is een overdaad aan zout slecht voor de bloeddruk. Ook kan dit vocht voor maag- en darmklachten zorgen. Spoel daarom altijd bonen uit blik of pot af.

Extra Tips voor het Koken van Gedroogde Bonen

  • Weken: De klassieke manier om bonen te weken is om ze een nacht in ruim water te laten staan. De bonen nemen rustig vocht op en de volgende dag kun je ze koken. Laat bonen liever niet langer dan 24 uur in water staan, dan gaan ze fermenteren en smaken ze niet lekker meer.
  • Bewaren na weken: Wil je eenmaal geweekte bonen nog bewaren voor je ze kookt? Spoel ze goed af, droog ze af en bewaar ze goed afgesloten in de koelkast. Zo blijven ze 3-4 dagen goed.
  • Short cut voor weken: Heb je geen hele nacht meer om bonen te weken? Zet ze dan in een enkele laag op in een wijde pan met een vingerkootje water erboven. Breng aan de kook en laat ze dan van het vuur af 1 uur in het kookvocht afkoelen.
  • Zout toevoegen: Sommigen zeggen dat je nooit zout aan het weekwater of kookwater van je bonen mag toevoegen omdat ze anders hard worden, maar dat is een fabel. Bonen koken beter en sneller als je al tijdens het weken wat zout toevoegt en daarna de bonen in zout water kookt.
  • Problemen met garen? Dan kan het zijn dat het kraanwater te hard is (te veel kalk bevat) of dat je in het begin van het kookproces zuur (bijv. azijn of tomaat) hebt toegevoegd.
  • Verminder gasvorming: Bonen bevatten oligosachariden, onverteerbare suikers die zorgen voor gasvorming in je darmen. Een klein beetje baksoda in het week- en kookwater vermindert dat effect. De bonus van baksoda is dat het het velletje van bonen extra zacht maakt.

Kooktijden van Verschillende Soorten Bonen

De kooktijden van de verschillende soorten bonen vind je hieronder:

Type Boon Weektijd Kooktijd
Bruine Bonen 8-12 uur 1-2 uur
Witte Bonen 8-12 uur 45-60 minuten
Kidneybonen 8-12 uur 45-60 minuten
Linzen (kleine soorten) Niet nodig 20-30 minuten

Gedroogde Bonen in de Snelkookpan

Zelf bonen koken is altijd even een werkje. Je moet er op tijd aan denken de bonen onder water te zetten, zodat ze een uur of 24 kunnen weken. Het koken zelf kan best lang duren, vooral als ze oud zijn kan het uren duren. Eerder schreef ik hier eens een stukje over, maar vooral nu de gasprijs zo is gestegen is een pan uren op het vuur laten staan alleen om die reden al niet echt een aantrekkelijk idee meer. Toch is er een antwoord op deze problemen, namelijk de snelkookpan! Of als je een multicooker hebt, werkt dit natuurlijk ook met de snelkookfunctie van dat apparaat.

Gedroogde bonen koken is helemaal niet moeilijk en je kunt zelfs smaakmakers toevoegen of in zelf gemaakte bouillon koken. Die bouillon kun je ook weer uitstekend in een snelkookpan trekken.

  • Waar bonen kopen: Gedroogde bonen kun je bij de supermarkt kopen, maar vergeet vooral niet om je lokale Turkse supermarkt, toko of natuurwinkel te bezoeken. Als je bonen koopt is het onmogelijk vast te stellen hoe oud ze zijn. Probeer daarom te kopen bij een plek waar ze de bonen ook daadwerkelijk op regelmatige basis verkopen.
  • Weken in de snelkookpan: Weken van gedroogde bonen is ín de snelkookpan is niet echt nodig. Sommige mensen kiezen er voor om de totale kooktijd wat omhoog te schroeven als ze niet-voorgeweekte bonen koken. Dat kan. Toch ben ik meer van de twee fasen (kook)methode. Dus eerst weken, door de bonen 24 uur in (al dan niet zout) water te laten staan en daarna (kort) koken.
  • Hoeveelheid: Hoeveel bonen er in je pan passen hangen uiteraard van de inhoudsmaat van je pan af.
  • Weken in snelkookpan - methode: Als je de bonen wil weken in de snelkookpan vul de pan met bonen en water, zorg ervoor dat ze ruim onder water komen te staan. Sluit de deksel een breng je de pan op de hoogste druk, via het fornuis, zet daarbij ook de stand van het ventiel op de hoogste druk. In het geval van de multicooker, kun je deze het beste manueel instellen op de hoogste druk. Als de pan op druk staat, kook de bonen dan twee minuten en zet het vuur uit (of de warmhoud functie van de multicooker). Laat het nog 5 minuten staan, dat is de dus zonder warmhoudstand bij de multicooker, en laat dan pas de resterende druk ontsnappen door het ventiel te ontluchten.
  • Smaak toevoegen tijdens het koken: Na het weken kun je het weekwater, of kookwater weggooien. Doe de bonen in de pan en vul het aan met vers water tot de bonen goed onder staan. Dit is ook het moment om smaakmakers toe te voegen zoals bouillon, ui, kruiden, knoflook of rode peper. Je kunt ook zout toevoegen (ongeveer een theelepel per liter kookvocht). Tijdens het koken dringen de smaken echt diep de bonen binnen. Dat krijg je later niet meer voor elkaar, want dan kun je de bonen alleen nog omringen door smaakmakers.
  • Zout toevoegen (controversieel): Misschien denk je nu zout, dat mag niet?! Het klopt inderdaad dat kookboekenauteurs, chefs en willekeurige voorbijgangers je zeggen dat je het niet moet doen. Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde: Als ik er geen zout bij doe blijven de bonenschilletjes hard. Voorkeuren verschillen natuurlijk, maar zelf vind ik dit niet prettig. Ik zou eerder oppassen met zuren als azijn en wijn. Die kun je beter op een ander tijdstip toevoegen, namelijk als de bonen al gaar gekookt zijn. Ook soda bicarbonaat (aka baksoda) gebruiken om bonen te koken vind ik niet per se een aanrader.
  • Kooktijden in de snelkookpan: De kooktijd van de bonen, hangt een beetje af van het type boon. Ik begin bij de meeste bonen bij 7 minuten op hoge druk. Soms als bonen snel kapot koken, zoals witte bonen of boterbonen is 5 minuten (als ze geweekt zijn) al genoeg. Als ik op het internet rondsurf opzoek naar kooktijden zie ik tijden van 45 minuten langskomen. Dat is volgens mij zelfs als je de bonen niet voorgeweekt hebt wel heel erg lang. Ik heb twee moderne pannen, een snelkookpan en een multicooker en ik kan me gewoon niet voorstellen dat mijn pannen er zo lang over doen. De handleiding van mijn Tefal snelkookpan geeft ook kooktijden als soort van richtlijn en ook die zijn veel te lang. Met een snelkookpan zet je echt de turbo op het kookproces.
  • Controleren tijdens het koken: Tussendoor kan je niet even het deksel optillen om even te kijken en te proeven. Als je bonen te lang kookt kook je ze in de snelkookpan echt tot moes. Ze zijn dan alleen nog geschikt voor een soep of dip en er zijn grenzen aan hoeveel bonensoep of -dip een persoon of gezelschap aan kan. Mijn advies is dus om het rustig aan te doen, je kunt de pan altijd nog een keer op druk brengen en nog een minuutje laten koken.
  • Druk natuurlijk laten ontsnappen: Ik laat de bonen zowel in de multicooker als in de snelkookpan staan tot de druk van nature ontsnapt is. Dat wil zeggen dat ik het vuur of de warmhoudstand uit zet en overal vanaf blijf tot de veiligheidspin naar beneden is gevallen en de pan veilig open kan. Als je de druk meteen wil laten ontsnappen kan er schuim meekomen en gaat de pan gloeiendhete stoom spetteren. Als je per se de druk wel meteen wil laten ontsnappen kun je twee eetlepels olie in de pan doen voor je die op druk brengt. Dat gaat het schuim tegen.
  • Kookvocht bewaren: Gooi het kookvocht van bonen niet weg! Het weekvocht van de bonen, of je dat nu in de snelkookpan doet of niet, kan je zoals eerder gezegd je weggooien, daar is niet per se iets speciaals aan. Het kookvocht daarentegen, zou ik absoluut niet weggooien. Ik vries het zelf sowieso in in de bakjes waarin ik ook de bonen invries. Het is smaakvol en heeft een lekkere hartige bonensmaak, plus natuurlijk nog de smaak van de smaakmakers die je zelf hebt toegevoegd.
  • Porties invriezen: Ik vries mijn bonen in in herbruikbare bakjes en neem daarvoor het uitlekgewicht van een blikje bonen namelijk 240 gram. Dat is een maat waar veel recepten om vragen. Nadat ik de bonen heb verdeeld schep ik er kookvocht overheen wat ik overhoud aan vocht gaat in de soep.
  • Snelkookpan en Ecostoof: Het lijken elkaars tegenpolen maar de ultieme brandstof bespaar community’s zie ik ze gecombineerd worden. De snelkookpan en Ecostoof. Dit kan alleen met de snelkookpan die je op het fornuis neerzet en niet met de multicooker. Je brengt de pan op de hoogste druk, laat hem minuut of 1 of 2 koken, zet hem in de stoof of kist en laat deze ongeveer 45 minuten staan. De druk gaat zo veel minder snel van de pan door de goede isolatie en alles kookt zo vrolijk door.
  • Oude bonen: Sommige bonen zijn simpelweg te oud en koken frustrerend genoeg gewoon niet meer gaar. Door de tijd zijn ze zo uitgedroogd dat ze geen vocht meer op lijken te nemen. Ik heb ooit een batch bonen gehad die ik op een fornuis 6 uur lang heb moeten koken om ze gaar te krijgen. Er gaan verhalen rond over oude bonen die steeds maar weer opnieuw verpakt worden. Als het je een keer is overkomen geef dan niet op! In zo’n geval lag het niet aan jou en ook een snelkookpan of multicooker kan je dan niet redden. Het is dan de schuld van de bonen. Om deze reden ben ik ook geen fan van chili- of sausrecepten waar gedroogde bonen in moeten. Er is een kans dat de rest gaar is en de bonen nog steeds keihard.

Bewaren van Gedroogde en Gekookte Bonen

  • Gedroogde bonen: Gedroogde bonen kun je heel lang bewaren. Als je ze op een koele, droge en donkere plek bewaart dan kun je ze ongeveer een jaar bewaren. Daarna wordt de schil iets harder en persoonlijk vind ik ze dan niet meer zo lekker. Je kunt ze dan best nog wel eten, maar dan moeten ze wel langer geweekt en gekookt worden. Let er in ieder geval op dat ze niet beschimmeld zijn en dat ze niet muf ruiken.
  • Verse peulen met bonen: Verse peulen met bonen bewaar je in de koelkast, bij voorkeur in de schil/peul. Hiermee voorkom je dat de bonen uitdrogen.
  • Hoe weet ik of gedroogde bruine bonen niet meer goed zijn? De bonen gaan schimmelen of kiemen. Dit bederf herken je snel door goed te kijken.
  • Bewaren bruine bonen: Bewaar bruine bonen in glas op een donkere plek om verkleuring te voorkomen. Is de pot of het blik geopend?

Bereiden van Bruine Bonen

  • Rauw eten: Eet bruine bonen niet rauw. Er komt van nature een giftige stof in voor die door koken onwerkzaam wordt.
  • Verse bonen: Haal verse bonen uit de peul, was ze en kook ze in ca. 15 minuten gaar.
  • Diepvriesbonen: Diepvriesbonen hoef je niet te ontdooien voor het koken of roerbakken.
  • Bruine bonen in blik of glas: Bruine bonen in blik of glas hoef je slechts enkele minuten te verwarmen.
  • Week gedroogde bruine bonen: Week gedroogde bruine bonen eerst gedurende 8 - 12 uur in ruim water. Kook ze vervolgens 1 - 2 uur in het weekwater. De weektijden zijn afhankelijk van de leeftijd van de bonen en te controleren door te proeven. Hoe ouder de bonen, hoe langer de weektijd.

Ik zou zeggen ga aan de slag en leg een voorraadje gedroogde bonen aan. Maak ze als lunch of als diner. Succes!

labels: #Koken

Zie ook: