Vleermuizen zijn fascinerende dieren die zich aanpassen aan de seizoenen om te overleven. In de winter, wanneer insecten schaars zijn, gaan ze in winterslaap. Maar wat gebeurt er als het voorjaar aanbreekt en het weer tegenzit? Hoe lang kunnen vleermuizen zonder eten?
Winterslaap en Energiebesparing
Vleermuizen gaan in winterslaap omdat er in de winter geen insecten voor ze te eten zijn. Door hun lichaam op de spaarstand te zetten sparen ze energie en komen ze de winter meestal wel goed door. Tijdens de winterslaap zoeken vleermuizen plekken op waar het koel is, maar vorstvrij (0-10 graden). Door een koele ruimte kunnen ze hun lichaamstemperatuur laten zakken en dat zorgt ervoor dat ze niet te veel energie in de winter verspillen.
Bij een winterslaap denken we vaak aan een lange onafgebroken slaap. Maar vleermuizen worden tijdens de winterslaap regelmatig wakker. Om wat te drinken, verhuizen naar een koelere plek, of om toch wat te eten. Je kan je voorstellen dat dit heel wat energie kost. Want elke keer moet de vleermuis zichzelf weer opwarmen van 5 naar 40 graden en dat kan alleen als een vleermuis voldoende vetreserves heeft.
Om te kunnen overwinteren eten vleermuizen in de herfst veel muggen en andere insecten die in de nacht actief zijn. Vleermuizen bouwen zo een vetreserve op en kunnen van augustus tot en met oktober wel 65% in lichaamsgewicht toenemen. En in die periode moeten ze niet alleen veel zien te eten. Ze paren dan ook en sommige soorten vliegen vele honderden kilometers van hun zomerleefgebied naar het gebied waar ze gaan overwinteren.
Lethargie: Een Lichte Vorm van Winterslaap
Als ze weer wakker worden, hebben ze natuurlijk berehonger. Het is dan voor ze te hopen dat het insectenaanbod snel groeit. Daarvoor moet het warm weer zijn. Vroeg in het voorjaar zie je dan ook wel dat vleermuizen overdag foerageren. De avonden koelen snel af en daarmee neemt ook het insectenaanbod snel af.
Als er echt te weinig te eten is (en dat is met de kou van dit moment wel te verwachten) is het voor vleermuizen niet zinvol om rond te blijven vliegen als dat meer energie kost dan ze bij kunnen eten. Dan gaan ze terug naar hun verblijfplaats en gaan soms dagenlang in lethargie. De lethargie is een lichte vorm van winterslaap.
De soorten die het eerst wakker worden zijn in de warme maand maart waarschijnlijk al druk op zoek geweest naar een tussenverblijf (tussen het winterverblijf en het zomerverblijf in) en waarschijnlijk is dat ook wel geschikt om tijdelijk in lethargie te gaan. Wat die omgeving dan is? Dat zal wisselen per soort. Sommige vleermuissoorten blijven langer in winterslaap dan andere.
De Rol van Temperatuur en Insectenaanbod
Half april zijn alle vleermuizen wel ontwaakt uit hun winterslaap. Waarschijnlijk zijn veel vleermuizen al wakker geworden toen het in maart zulk lekker voorjaarsweer was. De laatste dagen lijkt het echter wel weer bijna winter.
Sterk vermagerd moeten ze dan meteen weer aan de bak om weer zoveel mogelijk insecten te eten. Als de vrouwtjes voldoende zijn aangesterkt volgt de eisprong. Dan kan het zaad van het mannetje - dat het vrouwtje de hele winter in haar lichaam in leven heeft gehouden - haar eicel bevruchten en begint de zwangerschap.
Wanneer de jongen geboren worden zal dus vooral afhangen van de temperatuur die nog komen gaat. Het is dan ook bij vleermuizen niet mogelijk om een (min of meer) exacte duur van de zwangerschap te geven. Bij veel soorten zal die bevruchting al plaatsgevonden hebben in maart, bij andere soorten zal dat wellicht nog plaats moeten vinden. Maar ook als de bevruchting al plaats heeft gevonden zal de groei van het embryo als het ware mee in lethargie gaan.
Verschillende Soorten Overwinteringsstrategieën
Niet alleen de plek, maar ook de overwinteringsstrategie is per vleermuissoort anders: sommigen overwinteren diep en lang in ondergrondse ruimten en worden weinig wakker, zoals de ingekorven vleermuizen.
Watervleermuis, baardvleermuis, franjestaart, gewone grootoorvleermuis en meervleermuis zijn voorbeelden van vleermuizen die vooral overwinteren in ondergrondse ruimten, zoals bunkers, ijskelders, forten, mergelgroeven of speciaal voor hen gebouwde vleermuiskelders. Gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn voorbeelden van vleermuizen die vooral overwinteren in spleetvormige ruimten in bovengrondse gebouwen, zoals in spouwmuren en andere diepe spleten.
Verschillende soorten winterverblijfplaatsen: een voor vleermuizen gebouwde kelder - een boomholte - een flatgebouw met spouwmuren en expansievoegen.
Overwinteringsplaatsen van vleermuizen
| Type Vleermuis | Overwinteringsplaats |
|---|---|
| Watervleermuis | Ondergrondse ruimten (bunkers, ijskelders, etc.) |
| Gewone dwergvleermuis | Spleetvormige ruimten in bovengrondse gebouwen |
| Rosse vleermuizen | Boomholtes |
Daarom zijn vleermuizen in de winter zo kwetsbaar. Het is nog een hele uitdaging om een goede plek te vinden om de winter door te brengen. Want het moet natuurlijk ook een hele veilige plek zijn, waar roofdieren ze niet kunnen vinden. Snel wegvluchten is er in de winter niet bij.
De jaarcyclus van vleermuizen: per soort kun de seizoensgrenzen variëren. *Gewone grootoorvleermuizen paren ook in het voorjaar.
labels:
Zie ook:
- Hoe lang ongepaneerde schnitzel bakken: Perfecte baktijd & tips
- Recepten voor een Fit Leven: Gezond & Lekker Eten!
- Boontjes Koken: De Perfecte Kooktijd & Tips
- Nieuwe Aardappelen Koken: Hoe Lang voor de Perfecte Garing?
- Ontdek de Verborgen Gevaren van een Exclusief Vleesdieet voor Je Gezondheid!
- Ontdek de Ultieme Suite met Diner Arrangement voor een Onvergetelijke Ontsnapping!
