In mei leggen alle vogels een ei, maar de supermarkten liggen het hele jaar vol met eieren van de kip. Het kippenras, huisvesting, leeftijd en weersomstandigheden spelen allemaal mee in het legpercentage van een kip.

De eiproductie van kippen

Legkippen leggen ruim 300 eieren per jaar. Een stuk meer dan de gemiddelde hobbykip dus. Dit is echter een gemiddelde, er zijn namelijk kippensoorten die veel minder eieren leggen, maar ook kippensoorten die jaarlijks 180 eieren of meer leggen.

Factoren die de eiproductie beïnvloeden

  • Licht: Kippen reageren anders op licht dan mensen. Verlichting is voor pluimveebedrijven belangrijker dan je in eerste instantie zou denken. De boer kan rekenen op extra eieren bij een goed lichtschema. Kippen die gehouden worden om eieren te leggen, kunnen zo’n zestig weken achter elkaar eieren leggen - mits het juiste lichtschema wordt aangehouden. Zo krijgt de kip in de vijfde tot de zestiende week zo’n tien uur licht per dag, en vanaf de zestiende week maar liefst zo’n zestien uur licht per dag.
  • Natuurlijke omstandigheden: In de natuur wordt de kip ook nog weleens voor de gek gehouden. Zo legt een kip soms opeens eieren wanneer het heeft gesneeuwd.
  • Leeftijd: De 1e 2 jaar leggen kippen de meeste eieren. Daarna daalt de productie met ongeveer 20% per jaar. Oude leghennen leggen de grootste eieren.
  • Ras: Sierrassen leggen meestal zo 100 - 150 eieren per jaar, terwijl legrassen zo 250 - 300 eieren per jaar leggen.

Kippen houden in Nederland

In Nederland bevat het ‘Legkippenbesluit’ de regelgeving voor pluimveebedrijven. Zo moeten kippen elkaar kunnen zien, de omgeving kunnen verkennen en daarbij hun gebruikelijke activiteiten ontplooien. Ook moet er per dag minstens acht uur ononderbroken duisternis aanwezig zijn, zodat kippen ook hun rust kunnen vinden.

Huisvesting en dierenwelzijn

Pluimveehouders moeten voldoen aan de eisen in het Besluit houders van dieren. Naast de algemene bepalingen zijn er ook specifieke bepalingen per huisvestingssysteem waar de pluimveehouderij aan moet voldoen. Zogenaamde ‘batterijkooien’ en ‘verrijkte kooien’ voor leghennen zijn in Nederland niet meer toegestaan. Nog wel toegestaan zijn de koloniekooien (ook wel klein-volière genoemd). Verder zijn een zitstok, een legnest en een scharrelmat aanwezig. Ondanks de verschillen met andere kooisystemen, blijft dit een systeem waarin de dieren geen goed welzijn hebben. Ze zitten in een kleine ruimte met maar weinig mogelijkheden om hun natuurlijk gedrag te tonen.

Scharrelkippen kunnen meer scharrelen en stofbaden nemen dan kippen in een verrijkte kooi. In een scharrelstal lopen de hennen in grote groepen los in een stal. De meeste stallen hebben een volièresysteem dat bestaat uit meerdere verdiepingen met legnesten, zitstokken en voer- en watervoorzieningen. Ook moet er strooisel aanwezig zijn. In een scharrelstal hebben de dieren meer mogelijkheden om te scharrelen en om een stofbad te nemen dan in kooihuisvesting. De dieren zitten nog steeds met veel dieren in een kleine ruimte en zien vaak weinig tot geen daglicht. Bij scharrelbedrijven met 1 ster van het Beter Leven keurmerk hebben de kippen toegang tot een overdekte uitloop met veel daglicht en frisse lucht. Ook moeten in de stal daglicht en afleidingsmateriaal zoals strobalen aanwezig zijn.

Een vrije uitloop gaat nog een stapje verder dan de scharrelstal en geeft de kippen de mogelijkheid om naar buiten te gaan. De natuurlijke omstandigheden stimuleren natuurlijk gedrag zoals scharrelen en het nemen van stofbaden. Belangrijk is dat de uitloop beschutting biedt in de vorm van bomen en/of schuildakjes, zodat de hennen kunnen schuilen tegen felle zon en roofvogels. Om voorbereid te zijn op slecht weer of situaties waarin de dieren binnen moeten worden gehouden, moeten alle vrije-uitloopstallen met 2 sterren Beter Leven keurmerk ook beschikken over een overdekte uitloop.

Biologisch gehouden kippen zitten in vrije-uitloopsystemen. Ook moet hun voer van biologische afkomst zijn en mogen ze niet vaker dan één keer behandeld worden met bijvoorbeeld antibiotica. Daarnaast hebben ze meer ruimte in de stal. In totaal mag een stalcompartiment maximaal 3.000 leghennen bevatten. Tot slot hebben ze meer ruimte op de zitstokken per hen. Biologische eieren krijgen 3 sterren van het Beter Leven keurmerk.

Problemen in de leghennenhouderij

De belangrijkste problemen in de leghennenhouderij op gebied van dierenwelzijn komen door grote aantallen dieren in een kleine ruimte en te weinig ruimte per dier. Daarnaast is het gebrek aan verrijking en de mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen een bron van problemen en is er te weinig daglicht in de stallen.

Verenpikken is het uittrekken van veren bij andere kippen, wat kan leiden tot wonden. Pikkerij is een erg lastig gedragsprobleem dat grote welzijnsproblemen veroorzaakt en dat veel verschillende aanleidingen kan hebben. Voldoende ruimte en afleidingsmateriaal helpen het probleem te voorkomen.

Wat kun jij doen?

Door het kopen van eieren met ten minste één ster, maar het beste drie sterren, van het Beter Leven keurmerk ondersteun je de ontwikkeling van diervriendelijker houderijsystemen.

Kippen houden in de eigen tuin

Die heerlijke, verse eieren uit eigen tuin zijn voor mij de kers op de taart bij het houden van kippen. De meeste hennen beginnen eieren te leggen rond de leeftijd van 6 maanden. Dit verschilt echter wel per ras. De rassen die oorspronkelijk gefokt zijn om eieren te leggen (zoals een leghorn, barnevelder, isa brown) beginnen vaak als ze 20 weken oud zijn met het leggen van eieren. Bij sier rassen (zijdehoen, baardkriel, kuifhoen) en de zwaardere rassen (faverolles, brahma, orpington) laat het 1e eitje vaak wat langer op zich wachten. Meestal als ze zo rond de 7 a 8 maanden oud zijn.

Benodigdheden voor het houden van kippen

  • Kippenhok van hout, met geopende ventilatieklep voor goede ventilatie.
  • Minimaal drie tot vier kippen houden om een gezin van vier van eieren uit eigen tuin te kunnen voorzien.
  • 1,5 x 1,5 meter per kip aan ruimte.

Kippenrassen voor beginners

Niet alle kippenrassen zijn geschikt voor beginners die in hun tuin kippen willen houden. De kippenrassen onderscheiden zich niet alleen in grootte en uiterlijk, maar ook qua karakter en bewegingsbehoefte verschillen. Tip: Bij veel van deze rassen is er ook een dwergversie van. Die heeft over het algemeen dezelfde eigenschappen als het grotere familielid. Die kleine kippen worden zeer aanbevolen wanneer je weinig ruimte in de tuin hebt.

Voeding

De basis voor het houden van kippen is hoogwaardig kippenvoer. Korrel- en grove graanmix worden aanbevolen. Daarnaast eten loslopende kippen bessen, wormen, slakken en insecten die ze vangen. Voor een gezonde vertering hebben kippen bovendien grit nodig.

Gezondheid

Koude plaats, diarree, vermagering, lethargie, niet willen eten of geen eieren leggen kunnen tekenen zijn van ziekte. Het risico op een van bovengenoemde ziektes neemt af wanneer de kip diergerichte voeding krijgt en er goede hokhygiëne is. Parasieten en ziektes komen ook minder vaak voor als de kippen genoeg kunnen rondlopen.

Het leggen van een ei: een reis door de kip

Een leghen legt circa 300 eieren per jaar. Het leggen van de eieren gaat ongeveer door totdat ze 14 maanden oud is. Onze reis begint in de eierstok van de kip. Hierin zitten duizenden onrijpe eicellen. Als een hen geslachtsrijp is, worden deze eieren een voor een rijp. Na iets langer dan een week is een eicel gerijpt tot dooier. Dan vindt het startsein voor de opbouw van de rest van het ei plaats: de ovulatie of de eisprong. De eicel in de voltooide dooier komt nu in de opening van de eileider. In de eileider draait de dooier (en later het ei) alsmaar rondjes.

In de eileider worden verschillende eiwitlagen rond de dooier afgezet. In de eileider worden ook de hagelsnoeren gevormd. Hagelsnoeren zijn strengen waarmee de eierdooier aan de eierschaal vastzit. Ook worden vliezen gevormd om een eventueel kuiken in het ei te beschermen tegen bacteriën. In de periode daarna wordt het ei volgepompt met water en zouten. Dit water en deze zouten wordt vanuit de eileiderwand door de vliezen in het eiwit gevoerd.

Nadat de schaalvliezen zijn gevormd, komt het ei in het schaalvormingsgedeelte van de eileider. In dit gedeelte krijgt het ei een harde schaal. Dit duurt ongeveer 20 uur. Nadat de harde schaal is toegevoegd aan het ei, is het ei klaar voor de leg. Een hen kan eieren leggen zonder dat daar een haan voor nodig is. Een haan is wel nodig om een ei te krijgen waar een kuikentje in groeit.

Tips voor het leggen van eieren

Sommige kippen leggen één ei per dag, maar er zijn verschillende factoren die bepalen hoeveel eieren een kip legt. Dit kan aan de leeftijd liggen of aan de periode van het jaar, want met meer daglicht leggen ze meer eieren.

  • Een fijn nestje met stro of hennepstrooisel
  • Kippen beginnen rond de 20 weken met het leggen van eieren.
  • Legnest, voorkom je dat de kip door het hele nachthok eieren legt.
  • Stimuleren de hennen met stenen namaakeieren in het nest.

Top 8 beste leggende kippenrassen

Hieronder een tabel met de top 8 beste leggende kippenrassen:

Kippenras Gemiddeld aantal eieren per jaar Kleur van de eieren
Leghorn 270-300 Wit
Isa Brown 220-260 Bruin
Sussex 250 Bruin
Barnevelder 200 Donkerbruin
Wyandotte kriel 80-245 Bruin
Welsumer 180 Gespikkeld en donker
Araucana 180 Blauw
Hybride rassen (Isa Brown, Nere Brown) 350 Bruin

labels: #Kip

Zie ook: