Totaal geen zin om te koken na een lange werkdag? We zullen het allemaal weleens hebben en snel even een kant-en-klaarmaaltijd in de supermarkt scoren. Het vult de maag, maar verder kan het niet echt goed zijn. Maar hoe gezond of ongezond is die kant-en-klaarmaaltijd nu echt? Het is net zo’n vraag of je bij afvallen nou veel water moet drinken, of juist niet. Er bestaan veel misverstanden rondom kant-en-klaarmaaltijden.

Kant-en-klaarmaaltijden zijn niet weg te denken uit onze hectische 24-uurssamenleving. Het stigmatiserende beeld van de vrijgezelle veertiger met een magnetronmaaltijd op schoot klopt allang niet meer met het ‘signalement’ van de kant-en-klaarconsument. De doelgroep is veel breder: oudere mensen die niet meer koken, gezinnen aan de diepvriespizza en studenten zonder keuken.

Het imago van de gemaksmaaltijd, namelijk die van te zout, te vet, te veel additieven, te weinig groenten en te veel ‘vulling’, is niet weg te poetsen. De deskundigen roepen het. Ook sluit de portiegrootte vaak niet aan bij de behoefte van de consument. Het kan te weinig zijn, waardoor je snel weer trek krijgt. Het kan ook een te grote portie zijn waardoor je meer eet dan je nodig hebt.

Eva Corpeleijn, associate professor voeding en gezondheid aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), gespecialiseerd in obesitas en diabetes, geeft haar ongezouten mening. Zij vindt dat het ongezonde imago van gemaksvoeding inderdaad klopt. Die maaltijden bevatten relatief veel zout, calorieën, additieven en vulsels (zoals rijst en pasta). Ook bevatten ze volgens haar veelal te weinig groenten, zijn de porties te groot of juist te klein, waardoor de maaltijden niet aan de aanbevolen hoeveelheden voldoen.

“Het verschilt wel welke maaltijd je kiest. Wanneer je zelf kookt, en dan heb ik het over de welbekende AGV-maaltijd, heb je zelf meer invloed op de ingrediënten. Bij kant-en-klaarmaaltijden kun je geen ongezonde toevoegingen weglaten.”

Onderzoek Consumentenbond

Online aanbieders van kant-en-klare maaltijden claimen vaak dat hun maaltijden gezond zijn. Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt echter dat veel van dit soort tafeltje-dek-je maaltijden te veel zout, geen volkorengranen en/of te weinig groente bevatten.

De Consumentenbond bekeek in totaal 224 kant-en-klare maaltijden van vijftien landelijke aanbieders. Slechts acht maaltijden voldeden volledig aan de richtlijnen voor een gezonde hoofdmaaltijd van het Voedingscentrum. Deze richtlijnen bestempelen een maaltijd als gezond als die minimaal 150 gram groente bevat en niet meer dan 2 gram zout. Daarnaast bevat een gezonde maaltijd volgens de richtlijnen volkorengranen of (zoete) aardappel en ligt de energie tussen de 400 en 700 kcal. Bovendien mag maximaal 15 procent van de energie uit verzadigd vet komen.

Gemiddeld bevatten de maaltijden zo’n 3 gram zout, 1 gram meer dan de richtlijnen voorschrijven. Maaltijdservice.nl beweert iets soortgelijks, maar is met een gemiddeld zoutpercentage van 4 gram de zoutste aanbieder van allemaal. Slechts een op de vijf maaltijden met granen is volkoren, terwijl dat de gezonde keuze is. Vood en AH Maaltijd Thuis bieden de meeste maaltijden aan met een gezonde koolhydraatbron. Daarnaast kookt de helft van de aanbieders gemiddeld met minder dan de aanbevolen 150 gram groente. Terwijl ze wel beweren veel of voldoende groente te gebruiken.

De hoeveelheden energie (tussen 400-700 calorieën) en verzadigd vet zijn vaak wel in orde. Maar er zijn grote verschillen in de mate waarin het aanbod van de diverse aanbieders gemiddeld genomen afwijkt van de richtlijnen van het Voedingscentrum. Hoe lager de score van de Consumentenbond, hoe ongezonder de maaltijden. Zo heeft Factor Meals de minst ongezonde maaltijden; ze komen met 90 procent het meest in de buurt van de richtlijnen.

Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond: "Aan huis bezorgde kant-en-klaarmaaltijden bieden veel gemak. Maar qua gezondheid valt er nog heel wat te verbeteren. Aanbieders moeten minder scheutig zijn met zout en juist royaler met volkoren granen en groente. Er is dus werk aan de winkel." De meeste aanbieders hebben naar aanleiding van het onderzoek toegezegd eerlijker te zijn over de gezondheid van hun maaltijden en de voedingsinformatie te verbeteren. De Consumentenbond roept de rest op dit voorbeeld te volgen.

Richtlijnen en Adviezen

In Nederland zijn er richtlijnen opgesteld voor wanneer je mag spreken over een gezonde, warme avondmaaltijd. Onderstaand tabel laat deze richtlijnen zien. Persoonlijk vind ik dat de groente-richtlijn met 150 gram erg summier is. Dit zou wat bij betreft minimaal 200 gram moeten zijn. Groenten leveren namelijk veel vitamines & vezels maar weinig energie.

Voedingsstof Richtlijn
Groente Minimaal 150 gram
Zout Maximaal 2 gram
Energie 400-700 kcal

Deze richtlijnen zijn, behalve de kilocalorieën, vezels, natrium en groenten, helaas geen handvatten waar je echt wat aan hebt als je voor het winkelschap staat. Het vertalen naar praktische handvatten om snel een gezonde keuze te maken is lastig. Ook krijgt de gemiddelde Nederlander veel te veel zout binnen, maar liefst 9 gram per dag, terwijl dit maximaal 6 gram mag zijn. Per dag heb je 30-40 gram vezels nodig en die komen voornamelijk uit groente.

De Gezondheidsraad adviseert dat een volwassene niet meer dan 6 gram zout per dag binnen moet krijgen en zo min mogelijk van de dagelijkse calorie-inname afkomstig moet zijn van (toegevoegde) suikers. Het Voedingscentrum adviseert dat volwassenen per dag ongeveer 250 gram groenten moeten eten.

Wanneer je zelf kookt, en dan heb ik het over de welbekende AGV-maaltijd, heb je zelf meer invloed op de ingrediënten. Bij kant-en-klaarmaaltijden kun je geen ongezonde toevoegingen weglaten. Kies een maaltijd waarvan je ziet dat er veel groente in zit. Bijvoorbeeld een maaltijdsalade. Vergelijk verschillende maaltijden. Bijvoorbeeld of je zout toevoegt of kiest voor een kruidenmix zonder zout.

Misverstanden over kant-en-klaarmaaltijden

Veel mensen denken bijvoorbeeld dat kant-en-klaarmaaltijden niet gezond zijn. Dat zit volgens Tsadok-Hai als volgt: vitamines en mineralen in voedsel nemen altijd af tijdens het koken, ongeacht de kookmethode. Wel geldt: hoe langer de verhittingstijd, hoe meer vitamines en mineralen er verloren gaan. „Groenten kun je bijvoorbeeld dan ook heel gezond klaarmaken in de magnetron.

Sommige kant-en-klaarmaaltijden kunnen inderdaad E-nummers en conserveringsmiddelen bevatten. Deze ingrediënten worden vaak gebruikt om de versheid en kwaliteit van het voedsel te behouden gedurende de bewaarperiode. Het is goed om onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld pizza’s en zware pastagerechten, en de gezondere opties.

Tips voor een gezondere keuze

  • Kies maaltijden met veel groente: Selecteer maaltijden waar duidelijk veel groente in zit.
  • Let op de ingrediënten: Vermijd maaltijden met veel zout en toegevoegde suikers. Kies voor volkorenproducten in plaats van witte rijst of pasta.
  • Vergelijk verschillende opties: Lees de voedingswaarden en ingrediëntenlijsten van verschillende maaltijden om de gezondste keuze te maken.

Af en toe een kant-en-klaarmaaltijd kan best. Maar als je zelf kookt bepaal jij wat er in je maaltijd zit. En je kan gemakkelijker zorgen dat je voldoende groente en volkorenproducten zoals zilvervliesrijst of volkoren pasta binnenkrijgt.

Kant-en-klaarmaaltijden kun je beter laten staan, ook als je weinig tijd hebt. Een gezondere maaltijd maken hoeft helemaal niet lang te duren en kan al binnen 15 minuten. Een weekplanning maken en dubbel koken kan hierbij helpen. Bewaar een portie in de vriezer en je hebt je eigen kant-en-klaarmaaltijd.

labels:

Zie ook: