Het kweken van kippen kan een lonende ervaring zijn die bijdraagt aan de continuïteit van je kippenbestand en de mogelijkheid biedt om specifieke rassen te verbeteren. Het idee om zelf kippen te fokken is aantrekkelijk en veel mensen die kippen houden kiezen er dan ook voor dit te doen. Als u deel wilt nemen aan tentoonstellingen dan zult u vast en zeker uw eigen kippen willen fokken. Het is een leuk proces waaraan uw hele gezin kan deelnemen.

Het voortplantingsproces van kippen

Het voortplantingsproces van kippen begint met de paring tussen een haan en een hen. Wanneer een haan een hen bevrucht, ontstaat er een bevrucht ei, dat bij de juiste omstandigheden kan uitgroeien tot een kuiken. Hoewel een haan niet per se nodig is voor de productie van eieren, is hij wel essentieel als je kuikens wilt kweken. Als u niet al een haan heeft zult u er een moeten kopen van een gerenommeerde fokker. Wanneer u fokt om deel te nemen aan tentoonstellingen dan kunt u het beste een fokker uitzoeken die met hetzelfde doel fokt en hanen met een goede rasstamboom heeft.

De rol van de haan

Een haan speelt een cruciale rol in het voortplantingsproces en kan bovendien een waardevolle toevoeging zijn voor een groep hennen. Naast zijn rol in de voortplanting beschermt de haan de hennen tegen potentiële roofdieren en helpt hij om een natuurlijke pikorde te handhaven.

Voordat een hen door een haan wordt getreden vertoont de haan vaak baltsgedrag. Maar niet alle hanen zijn zo romantisch en sommige hanen zullen dan ook helemaal geen baltsgedrag vertonen. Tijdens het baltsen spreidt een haan meestal zijn vleugels en sleept ze over de grond terwijl hij zijwaarts beweegt. Soms pakt hij dingen op en laat ze weer vallen om de aandacht van de hen te trekken. Als de haan de aandacht van de hen heeft gewonnen gaat zij op de grond liggen zodat de haan haar kan dekken. De haan zal op de hen gaan zitten en zich met zijn snavel vasthouden aan haar nekveren. De voortplantingsorganen van de haan en de hen (de cloaca) raken elkaar aan en de hen wordt bevrucht.

Voordelen van een haan in de groep:

  • Bescherming: Hanen zijn alert en zullen geluid maken om hennen te waarschuwen voor gevaar.
  • Groepsstructuur: Een haan kan helpen om de pikorde in een groep kippen te reguleren en conflicten te minimaliseren.
  • Voortplanting: Voor het kweken van kuikens is een haan noodzakelijk om de eieren te bevruchten.

Nadelen van een haan:

  • Geluid: Hanen kraaien vaak vroeg in de ochtend, wat voor sommige mensen storend kan zijn.
  • Agressief gedrag: Hoewel de meeste hanen vriendelijk zijn, kunnen sommigen territoriaal gedrag vertonen.

Het broedproces: van ei tot kuiken

Na de bevruchting legt de hen bevruchte eieren die, bij de juiste temperatuur en luchtvochtigheid, kunnen uitkomen. Voor het uitbroeden van de bevruchte eieren zijn er twee mogelijkheden: U kunt gebruik maken van een broedmachine (incubator) of een broedse hen.

Natuurlijk broeden

Natuurlijk broeden betekent dat een broedse hen haar eigen eieren uitbroedt. Een broedse hen wil broeden en wijkt daarom niet van haar nest. Ze wordt agressiever en beschermt haar nest. De kam begint te verkleuren. Een normale hen heeft een tamelijk gekleurde kam, maar een broedse hen zal een minder gekleurde kam krijgen. Een broedse hen zal haar eieren instinctief beschermen en zorgen voor de warmte die nodig is voor het broedproces. Dit is een natuurlijke en relatief eenvoudige methode.

Stappen voor natuurlijk broeden:

  1. Kies een broedse hen: Een broedse hen herken je aan het feit dat ze constant in het nest blijft zitten en zich opzet om haar eieren te beschermen.
  2. Creëer een rustige omgeving: Plaats de hen en haar eieren in een rustige, donkere ruimte waar ze niet gestoord wordt. Zet een broedse hen in haar eigen nestkast. Een konijnenhok is geschikt omdat het een donkere en rustige plaats biedt waar de hen kan broeden en een apart gedeelte heeft voor voer en water. Een nestkast moet vochtig zijn. Dit kunt tot stand brengen door een graszode in de nestkast te leggen. Leg de kant van de graszode met aarde boven en maak een kuiltje zodat de eieren op hun plaats blijven liggen. Bedek de graszode met nestmateriaal.
  3. Zorg voor voer en water: Broedse hennen verlaten het nest slechts kort, dus zorg voor water en voer dichtbij het nest. Tijdens het broeden verlaat de hen het nest dus vrij weinig. Wanneer ze dan toch even op zoek gaat naar voedsel, is het interessant dat er een schaal met gemengd graan klaarstaat. Om wat extra vitamine B aan te reiken kan je hierbij ook wat appelschillen en verkruimeld biergist aan toevoegen.
  4. Leg de bevruchte eieren 's nachts onder de kip. Een grote hen kan tot wel twaalf eieren uitbroeden, een krielkip ongeveer zes. Uw kip moet alle eieren kunnen bedekken zonder zich te hoeven uitstrekken.

Voordelen van natuurlijk broeden:

  • Instinctieve zorg: De kloek zorgt zelf voor de juiste temperatuur en vochtigheid.
  • Weinig toezicht nodig: De kloek verzorgt haar eieren en kuikens, wat minder werk voor de eigenaar betekent.

Nadelen van natuurlijk broeden:

  • Afhankelijk van een broedse hen: Niet alle hennen worden broeds, en sommige rassen zijn minder geschikt om als kloek te dienen.
  • Kleiner aantal eieren: Een kloek kan maar een beperkt aantal eieren uitbroeden, meestal rond de 10 tot 12 eieren.

Kunstmatig broeden met een broedmachine

Voor wie geen broedse hen heeft of een groter aantal eieren wil uitbroeden, kan een broedmachine een uitkomst bieden. Een broedmachine simuleert de omstandigheden van een broedende hen en biedt nauwkeurige controle over de temperatuur en luchtvochtigheid.

Stappen voor kunstmatig broeden:

  1. Stel de broedmachine in: De temperatuur moet rond de 37,5°C liggen, en de luchtvochtigheid tussen 50 en 55% voor de eerste 18 dagen.
  2. Draai de eieren: Eieren moeten regelmatig gedraaid worden om te voorkomen dat de embryo’s aan de schaal blijven plakken. Moderne broedmachines hebben vaak een automatische draaimogelijkheid. Draai de eieren om te voorkomen dat de eierdooier vastkleeft aan de schaal.
  3. Verhoog de luchtvochtigheid in de laatste dagen: Tijdens de laatste drie dagen verhoog je de luchtvochtigheid naar ongeveer 65-70%, zodat de kuikens makkelijker uit het ei kunnen komen.

Voordelen van een broedmachine:

  • Controle over het proces: Met een broedmachine kun je nauwkeurig de omstandigheden regelen, wat de kans op uitkomst vergroot.
  • Groot aantal eieren: Afhankelijk van het type broedmachine kun je meerdere eieren tegelijk uitbroeden.

Nadelen van een broedmachine:

  • Kosten: Een broedmachine is een investering, vooral als je een model met automatische functies kiest.
  • Meer toezicht nodig: De machine moet regelmatig gecontroleerd worden om ervoor te zorgen dat de temperatuur en luchtvochtigheid stabiel blijven.

De broedduur

Het duurt gemiddeld 21 dagen voordat een ei uitkomt. De dag voor het uitpikken van de eieren zijn de piepgeluidjes van de kuikentjes al te horen. Eenmaal de kuikens uitgebroed, worden de resterende - meestal niet bevruchtte eieren - in de steek gelaten. Af en toe zijn er eieren waarin kuikens zitten met een groeiachterstand met onvoldoende kracht om zelf uit het ei te kruipen. Deze zal de kip normaalgezien ook achterlaten. Het manueel uithalen van dat kuikentje kan helpen, maar vaak resulteert dit in een dood kuikentje. Doe dit steeds met de grootste voorzichtigheid, want een snede van een eischaal is al voldoende voor een wondje waarbij het kuikentje zal bloeden. Als alles goed gaat zal uw broedse hen het hele proces verzorgen van het begin tot het einde. Ter ondersteuning van het broedproces zal ze de eieren opgeven die niet zullen uitkomen.

Vanaf de tweede helft van de broedtijd zal een kip het nest soms al iets langer achterlaten om te gaan foerageren. Af en toe zal je zien dat er een eitje uit het nest wordt gegooid. Het is niet nodig om dat ei terug in het nest te leggen, want de kip heeft zelf gezien dat daar een levenloos embryo in zit.

Verzorging van kuikens

Wanneer de kuikens uit hun ei komen, hebben ze speciale zorg nodig om gezond te groeien. In de eerste weken zijn kuikens kwetsbaar en afhankelijk van warmte, voeding en een veilige omgeving.

Houd uw hen en haar kuikens gescheiden van de rest van de toom tot de kuikens zes weken oud zijn. Houd ze de eerste week binnen omdat het buiten te koud en nat voor ze kan zijn. Geef uw kuikens kuikenvoer en water in een speciale drinkbak voor kuikens. Na een week kunnen de kuikens naar buiten in de ren (zorg ervoor dat het gras niet te lang is). Zorg ervoor dat de ren afgedekt is zodat roofdieren niet bij de kuikens kunnen komen. Na zes weken kunt u de kuikens laten kennismaken met de toom. Hun moeder beschermt ze normaal gezien tegen pesters maar houd voor de zekerheid een oogje in het zeil.

Het opzetten van een kuikenverblijf

Een comfortabel verblijf helpt om kuikens warm en veilig te houden. Een kuikenverblijf kan worden ingericht met een warmtelamp, speciaal voer en een geschikte bodembedekking.

Essentiële onderdelen van een kuikenverblijf:

  • Warmtelamp: Kuikens hebben in de eerste weken een omgevingstemperatuur van ongeveer 35°C nodig. Verminder de temperatuur wekelijks met 3-5 graden.
  • Kuikenvoer: Gebruik speciaal kuikenvoer dat rijk is aan eiwitten om hun groei te ondersteunen.
  • Water en voerbakken: Zorg ervoor dat de bakken laag genoeg zijn, zodat kuikens gemakkelijk kunnen drinken en eten.

Voeding voor kuikens

Kuikens hebben specifieke voedingsbehoeften die verschillen van die van volwassen kippen. Kuikenvoer bevat de juiste balans van eiwitten, vitaminen en mineralen die nodig zijn voor een gezonde groei. Vermijd het geven van voer voor volwassen kippen, omdat dit niet de juiste voedingsstoffen bevat voor kuikens.

Tips voor kuikenvoeding:

  • Gebruik kuikenvoer in korrelvorm: Kuikens kunnen dit gemakkelijk opnemen, en het bevat alle voedingsstoffen die ze nodig hebben.
  • Houd voer en water schoon: Kuikens kunnen rommelig zijn, dus ververs het water en controleer het voer regelmatig.
  • Traktaties: Geef jonge kuikens nog geen traktaties tot ze wat ouder zijn; dit voorkomt verstopping en zorgt dat ze alle noodzakelijke voedingsstoffen binnenkrijgen.

Kweekmethoden en selectiecriteria

Bij het kweken van kippen kun je verschillende methoden toepassen, afhankelijk van je doelen. Of je nu wilt kweken voor eieren, vlees of specifieke raseigenschappen, het is belangrijk om zorgvuldig te selecteren. Dan is het tijd om een nesthok te kopen of te maken. Dit is een aparte ruimte waar uw broedse hennen zullen leven. Zij dienen hun eigen hok en buitenren te hebben. Een toom om mee te fokken bestaat uit één haan en meerdere (6-10) hennen. Per dag worden meerdere hennen door dezelfde haan 'getreden'. Hierbij plukt de haan veren uit bij de hen en dit kan soms wonden veroorzaken.

Selectieve kweek voor eierproductie

Als je vooral geïnteresseerd bent in de eierproductie, kies dan kippen die bekend staan om hun hoge eierproductie en robuuste gezondheid. Rassen zoals de Leghorn en de Australorp zijn uitstekende eierleggers en kunnen regelmatig eieren produceren.

Kweekmethoden voor eierproductie:

  • Kies productieve hennen: Selecteer hennen die regelmatig eieren leggen en een goede gezondheid hebben.
  • Vermijd inteelt: Om gezonde nakomelingen te krijgen, is het belangrijk om inteelt te vermijden. Wissel regelmatig van haan om de genetische diversiteit te behouden.
  • Houd een leg-kalender bij: Door de legdata van elke hen bij te houden, kun je beter bepalen welke hennen het productiefst zijn en geschikt zijn voor verdere kweek.

Selectieve kweek voor vleeskippen

Voor wie kippen voor vleesproductie wil houden, zijn rassen zoals de Cornish en de Jersey Giant goede keuzes. Deze rassen groeien snel en bereiken een groter gewicht dan legkippen, wat hen ideaal maakt voor vleesproductie.

Kweekmethoden voor vleesproductie:

  • Kies snelgroeiende rassen: Rassen zoals de Cornish zijn speciaal ontwikkeld voor vleesproductie en bereiken op jonge leeftijd een geschikt slachtgewicht.
  • Let op het voeraanbod: Vleeskippen hebben een dieet nodig dat rijk is aan eiwitten om snel te groeien.
  • Denk aan dierwelzijn: Zorg ervoor dat de kippen voldoende ruimte hebben om te bewegen, zelfs als ze voornamelijk voor vleesproductie worden gehouden.

Het fokken van erfgoedrassen

Het kweken van erfgoedrassen is een prachtige manier om bij te dragen aan het behoud van zeldzame kippenrassen. Deze rassen zijn vaak minder productief dan commerciële rassen, maar hebben unieke eigenschappen en zijn waardevol voor genetische diversiteit.

Kweekmethoden voor erfgoedrassen:

  • Werk samen met fokkers: Erfgoedrassen worden vaak in kleine aantallen gehouden, dus samenwerken met andere fokkers helpt om inteelt te vermijden en genetische diversiteit te waarborgen.
  • Behoud de rasstandaard: Elk erfgoedras heeft specifieke kenmerken, zoals kleur, grootte en gedrag. Bij het selecteren van fokdieren is het belangrijk om deze kenmerken in stand te houden.
  • Bouw een netwerk op: Erfgoedfokkers vormen vaak een gemeenschap. Door deel te nemen aan erfgoedverenigingen kun je leren van ervaren fokkers en bijdragen aan het behoud van deze unieke rassen.

labels: #Kip

Zie ook: