Koffie is voor velen van ons een onmisbaar ochtendritueel. De geur van vers gezette koffie in de ochtend kan ons een warm en welkom gevoel geven. Maar heb je je ooit afgevraagd hoe koffie eigenlijk wordt gemaakt, vanaf het moment dat de koffieplant groeit tot het in je kopje belandt? Laten we een reis maken door de fascinerende wereld van koffieproductie en ontdekken hoe dit heerlijke brouwsel tot stand komt.
Stap 1: De Koffieplant
Alles begint met de koffieplant, die voornamelijk groeit in tropische klimaten rond de evenaar. De koffiestruik gedijt het beste op plantages waar voldoende grote bomen aanwezig zijn die op meerdere momenten van de dag voor schaduw zorgen. Daarnaast heeft ook de hoogte van de plantage invloed op de koffiestruik. Zo groeien de geliefde Arabicabonen enkel boven de 1.300 meter, omdat het klimaat vanaf deze hoogte een voordelige invloed heeft op de groei van de plant.
Er zijn twee hoofdsoorten koffiebonen: Arabica en Robusta. Specialty Coffee is bijna altijd Arabica vanwege zijn hogere complexiteit en prettigere smaak. Het duurt wel 3 tot 5 jaar voor een nieuwe koffieplant in haar beste productiejaren komt. Specialty koffie boeren zijn altijd bezig hun methodes te verbeteren waardoor er het jaar erop nog betere koffiebessen groeien.
De koffiebessen groeien aan de koffieplant en rijpen in ongeveer negen maanden. Ze veranderen van groen naar rood wanneer ze rijp zijn voor de oogst. Aangezien koffiebonen in een bes rijpen, worden ze op dat moment ook wel koffiebessen genoemd. Net als bij andere fruitsoorten trekt het suiker van het vruchtvlees in de koffieboon wat de smaak beïnvloedt.
Stap 2: De Oogst
Eenmaal per jaar vindt de oogst van koffiebessen plaats. De oogst is een arbeidsintensieve klus. Koffiebessen worden vaak met de hand geplukt, Brazilië is hierop een uitzondering, door het relatief vlakke landschap en grote koffieplantages wordt hier vaak machinaal geoogst. Omdat je alleen de rijpe bessen nodig hebt, moet dit met de hand. Doordat het terrein waar koffie groeit vaak steil en moeilijk toegankelijk is, is het met de hand plukken sowieso de enige optie.
Het is belangrijk om alleen de rijpe bessen te oogsten, aangezien onrijpe bessen de smaak van de koffie kunnen aantasten. Na de oogst worden de bessen gescheiden van de takken en voorbereid voor verdere verwerking.
Stap 3: Het Verwerkingsproces
Nadat de bonen geplukt zijn, volgt de verwerking van de koffiebessen. Er zijn verschillende methoden om koffiebessen te verwerken, maar de twee meest voorkomende zijn de gewassen en ongewassen methode, ook wel washed & natural.
- Washed: bij de washed methode worden de geplukte koffiebonen in een bad met water gelegd. De rijpe koffiebessen zakken naar de bodem en daarmee is de eerste kwaliteitscheck een feit. De rijpe bonen worden eruit gesorteerd en gaan in een pulper. In deze pulper wordt het vruchtvlees van de koffiebes verwijderd. Daarna worden de koffiebonen gefermenteerd, zodat ook het laatste vliesje om de koffiebonen heen verwijderd wordt. Doordat de koffiebonen bij de washed-methode door meerdere kwaliteitscontroles gaan, is er meer zicht op de kwaliteit van de bonen.
- Unwashed: bij de unwashed methode worden de koffiebonen kort gewassen en vervolgens gedroogd in de natuur. Bij de ongewassen methode worden de bessen in de zon gedroogd met het vruchtvlees er nog omheen. Drogen gebeurd vaak op grote “koffiebedden” in de zon. Het kan enkele dagen tot weken duren tot het gewenste vochtgehalte bereikt is.
Wat na deze stap overblijft noemen we groene koffiebonen. De groene koffiebonen worden nu vaak gescand op kwaliteit, en de mindere bonen worden verwijderd.
Stap 4: Het Branden van de Koffiebonen
Een van de meest cruciale stappen in het koffieproductieproces is het branden van de bonen. Tijdens het branden ontwikkelen de bonen hun kenmerkende smaak en aroma. Het brandproces is een complexe dans van temperatuur en tijd en vereist veel vakmanschap. Koffie wordt veelal geroosterd op een temperatuur tussen de 200°C en 220°C.
Licht gebrande bonen hebben een mildere smaak waar de smaaktonen uit de boon zelf vaak meer naar voren komen, terwijl donker gebrande bonen een sterkere en wat bitterdere smaak hebben.
Stap 5: Het Malen van de Koffie
Na het branden worden de koffiebonen gemalen tot de gewenste korrelgrootte. Het maalproces varieert afhankelijk van hoe je je koffie wilt zetten. Voor espresso heb je bijvoorbeeld een fijne maling nodig, terwijl je voor een French Press grovere korrels wilt. Vers malen heeft veel invloed op de smaak van je koffie. We raden daarom altijd aan om ongemalen koffie te kopen en thuis zelf te malen.
Stap 6: Het Zetten van de Koffie
Nu zijn we bij de laatste stap beland: het zetten van de koffie. Er zijn talloze manieren om koffie te zetten, zoals met een espressomachine, percolator, filterkoffiezetapparaat, of met de hand met behulp van methoden zoals de pour-over of AeroPress. Water gaat door de gemalen koffie en extraheert de smaken uit de koffie. De tijd, hoeveelheid water en de druk waarmee het water door de koffie wordt geduwd bepaald de uiteindelijke smaak van het bakkie koffie.
Koffie is dus het resultaat van een langdurig proces, dat begint bij de groei van de koffieplant en eindigt in je kopje. Elke stap in dit proces heeft invloed op de uiteindelijke smaak en kwaliteit van de koffie die je drinkt.
labels:
