Zelf jam maken is ontzettend makkelijk! Aardbeien, kersen, blauwe bessen en ander zomerfruit is er nu in overvloed. Vandaag wil ik jullie inspireren om (als je dit nog niet eerder hebt gedaan) echt eens je eigen jam te maken, met welke soort fruit(combinatie) dan ook.

De Basis Ingrediënten

Bij het maken van jam is geleisuiker één van de basisingrediënten. Geleisuiker is kristalsuiker waar pectine en citroenzuur aan toegevoegd is. De pectine en het citroenzuur zorgen voor het gelerende effect, oftewel de dikte en stevigheid van de jam. Suiker op zichzelf is een zoetmaker, maar daarnaast ook een conserveringsmiddel. De verhoudingen in dit recept staan garant voor het bewaaradvies dat je onderin de receptkaart terugleest.

Alternatieven voor Geleisuiker

Naast de gebruikelijke geleisuiker bestaan er alternatieven waarmee je de hoeveelheid suiker in een jam recept kunt terugbrengen. Voorbeelden zijn ‘geleisuiker speciaal’ en geleipoeder. Geleisuiker speciaal is bedoeld voor zoete soorten fruit waarbij minder suiker nodig is voor een smakelijke jam, maar waarbij je wel hetzelfde gelerende effect nodig hebt. Geleipoeder bevat van zichzelf weinig tot geen suiker. Je kunt het combineren met een alternatief voor suiker (zoetstof, honing of ahornsiroop) of je laat de zoetmakers volledig weg als je een suikervrije jam wil maken.

Citroensap

In veel jamrecepten zul je citroensap tussen de ingrediënten tegenkomen. Van nature heeft citroensap net zoals pectine een gelerende werking, maar daarnaast wordt het ook als smaakmaker aan jam toegevoegd.

Benodigdheden

  • Goed schoongemaakte en gesteriliseerde potten met deksel
  • Zoek rijp fruit uit.
  • Gebruik een grote, hoge pan, tegen het spetteren.
  • Potjes van glas die goed hersluitbaar zijn.
  • 1 kilogram schoongemaakt fruit
  • 1 kilogram geleisuiker

Het Jam Maak Proces

Roer het fruit, de suiker en het citroensap goed door elkaar in een grote kom. Dek af en laat ± 2 uur staan of tot de suiker grotendeels is opgelost. Zo blijft je fruit mooier heel als je ze straks gaat koken.

Breng het fruitmengsel aan de kook in een ruime pan met dikke bodem. De kooktijd gaat in als de jam goed blijft borrelen, zelfs als je roert. Kook 4 min. voor geleisuiker en 1 min. voor geleisuiker speciaal goed borrelend door.

Schenk of schep de jam meteen in gesteriliseerde potten. Vul het liefst tot de rand, sluit de potten direct goed af en laat ze omgekeerd afkoelen.

Tips voor het Maken van Jam

  • Zacht fruit hoef je niet fijn te snijden, je roert het fruit tijdens het koken stuk.
  • Houd wat zacht fruit apart en voeg pas toe als de jam wat is afgekoeld. Zo krijgt je jam meer textuur.

De Verhouding Fruit en Suiker

De verhouding fruit/suiker is 1:1, zodat de jam de juiste dikte krijgt. Wil je een minder zoete jam? Dan kun je naar smaak geleisuiker toevoegen en de laatste 3 minuten van de kooktijd een beetje maïzena losgeroerd met water door de jam roeren.

Jam Maken Zonder Geleisuiker

Als je jam wil maken zonder geleisuiker dan kun je geleipoeder in combinatie met gewone kristalsuiker of in combinatie met een zoetstof gebruiken. Om jam dikker te krijgen kan je appelpectine gebruiken. Het is heel handig in gebruik.

De Geleiproef

Is jouw zelfgemaakte jam niet stevig genoeg naar jouw smaak? Dan moet je het waarschijnlijk gewoon nog wat langer inkoken. Ga met een lepel door de jam en trek een streep over de bolle kant van de lepel. Blijft de streep zichtbaar? Dan is je jam klaar. Loopt de jam direct over de getrokken streep heen?

Daarna doe je de zogenaamde 'geleiproef'. Dat wil zeggen dat je een lepeltje van de jam op een (koud) bordje doet en er met je vinger doorheen gaat. Als je goed een lijntje door de jam kunt trekken en de jam iets ribbelig wordt dan is deze klaar. Gebeurt dit niet dan kook je de jam nog even door en herhaal je de geleiproef tot je de gewenste dikte van de jam hebt bereikt.

Jampotten Steriliseren

Als je zelf jam maakt, kun je maar beter genoeg potten in huis hebben zodat je ook hier en daar een pot jam kunt uitdelen. Ik koop mijn jampotten graag bij Dille en Kamille. Mijn voorkeur gaat uit naar deze inmaakpotten en deksels. Door de jampotten voor gebruik te steriliseren, kun je de jam extra lang bewaren.

Jampotten steriliseren doe je zo: doe de potten in een grote pan met water, breng aan de kook en laat een paar minuten doorkoken. Haal ze daarna met een tang uit het water en zet ze op een schone theedoek. Je hoeft de potten niet af te drogen, omdat ze zo heet zijn dat het vocht verdampt.

Deksel van tevoren goed schoon met heet sodawater. 1 liter water. Spoel alles na met schoon, heet water. Omgekeerd op een schone theedoek uitlekken. Goed uitkoken kan ook: kook ze minstens 5 minuten.

Eenmaal afgekoeld maak je de potten schoon en plak je er een etiket op met de bereidingsdatum. Als ik een jampot weggeef, vind ik het eigenlijk nog gezelliger staan om een ‘ouderwets’ etiket op de jampot te plakken.

Jam Bewaren

Bewaar de gevulde potten met jam op een droge en koele plek, aangebroken jampotten bewaar je in de koelkast. Als je de jam na het maken lang wilt bewaren, schenk je hem zodra hij klaar is in een schone, gesteriliseerde jampot of weckpot. Draai hem dicht en laat het potje op z’n kop afkoelen. Zo trekt hij vacuüm en blijft hij dus buiten de koelkast lang goed, met een beetje mazzel zelfs tot wel 6 maanden! Des te schoner de pot, des te langer kun je de jam bewaren dus let hier goed op.

Jam met minder suiker, zoals de recepten hierboven, is in gesloten potten op een koele, donkere plaats 3 tot 6 maanden houdbaar.

Tips voor het Koken van Fruit

  • Kook het fruit tot het zacht is.
  • Gebruik potjes van glas die goed hersluitbaar zijn.

Het Belang van Pectine

Jam is dik door de pectine die in vruchten voorkomt. Pectine komt vrij als het fruit wordt gekookt. Aardbeien, frambozen en perziken bevatten weinig pectine. Om meer pectine te krijgen, kan je geleisuiker gebruiken. Vruchten zoals bessen of appel bevatten veel pectine.

Suiker als Conserveermiddel

Als je jam bestaat uit 40% fruit en 60% suiker, is het onbeperkt houdbaar. Suiker werkt namelijk als een conserveermiddel. Als je minder suiker toevoegt, is het minder lang houdbaar.

Variëren met Fruit

Je kunt eindeloos variëren met fruit, groente, specerijen en kruiden. Ook kun je verschillende soorten suiker of zoetstoffen gebruiken. Je kunt jam maken van allerlei soorten fruit, denk aan: aardbeien, bramen, frambozen en vijgen. Een combinatie van twee of meer soorten is ook lekker.

Recept: Pruimenjam

Pruimenjam, een van de leukste en lekkerste ‘klusjes’ in de zomer is het inmaken van verrukkelijk zomerfruit zoals pruimen. Er is ruime keuze uit pruimsoorten voor dit pruimenjam recept. De Kwets, de meest klassieke en herkenbare pruim met zijn paarse schil, geeft een mooie donkere kleur aan de jam.

Proef altijd even je pruimen vooraf (als je dat al niet hebt gedaan tijdens het oogsten ;-)). Pas gerust de hoeveelheid suiker een beetje aan op de zoetheid van de pruimen, maar vergeet niet dat suiker ook een conserveringsmiddel is dus je hebt het wel nodig.

Pruimenjam Maken: Stap-voor-Stap

  1. Spoel de pruimen af met water.
  2. Ontpit de pruimen en snij in kwarten.
  3. Doe de pruimen in een pan samen met de suiker en het citroensap.
  4. Breng aan de kook en laat ca. 10 minuten lekker doorkoken.
  5. Daarna doe je de zogenaamde 'geleiproef'.
  6. Doe de jam kokendheet in gesteriliseerde potten, draai dicht en laat ze op de kop staan tot ze vacuüm getrokken zijn.

De jam kun je nu enkele maanden (buiten de koelkast) bewaren.

Recept: Aardbeienjam

Zelf aardbeienjam maken kan op verschillende manieren. Je kunt aardbeienjam maken met geleisuiker, met geleisuiker speciaal of met gewone suiker. Gebruik je geleisuiker (speciaal)? Dan hoeft de jam niet heel lang te koken.

Wil je aardbeienjam zonder geleisuiker maken? De jam met gewone suiker is het zoetst, omdat er tijdens het koken in verhouding meer vocht verdampt. De versie met geleisuiker is iets minder zoet, maar nog steeds behoorlijk zoet. De jam met geleisuiker speciaal bevat de halve hoeveelheid suiker en is daardoor veel minder zoet.

Aardbeienjam Recept met Geleisuiker

  1. Maak de aardbeien schoon en verwijder de kroontjes.
  2. Snijd kleine aardbeien doormidden en grotere aardbeien in vieren of zessen.
  3. Doe de stukjes aardbei samen met de gewenste suiker en het citroensap in een kom en roer alles door.
  4. Laat het mengsel afgedekt 2 uur op kamertemperatuur of een nacht in de koelkast staan.
  5. Breng het al roerende aan de kook en laat het 4-5 minuten doorkoken.
  6. Test of de aardbeienjam stevig genoeg is met de schoteltjestest.
  7. Giet de jam in jampotten.

Aardbeienjam Recept met Geleisuiker Speciaal

  1. Gebruik voor deze versie dezelfde methode als voor de gewone geleisuiker, alleen verkort de kooktijd naar 1-2 minuten.
  2. Test met de schoteltjestest of de aardbeienjam stevig genoeg is en doe ‘m vervolgens in potjes.
  3. Doe de deksel op de potjes en zet ze 10 minuten op hun kop.

Aardbeienjam Recept Zonder Geleisuiker

Aardbeien bevatten relatief weinig pectine, maar die pectine heb je eigenlijk wel nodig om te zorgen dat de jam geleert. Daarom heb ik in dit aardbeienjam recept zonder geleisuiker meer citroensap gebruikt dan in de andere twee recepten.

  1. Breng het al roerende aan de kook en laat het 20-30 minuten zachtjes doorkoken.
  2. Test of de jam stevig genoeg is met de schoteltjestest.
  3. Giet de jam in jampotten.
  4. Doe de deksel op de potjes en zet ze 10 minuten op hun kop.

Extra Tips en Ideeën

  • Voeg kruiden en specerijen toe om je jam een krachtige smaak te geven: vanille, kaneel, kardemom, schil van sinaasappels, limoenen of citroenen, steranijs, munt en basilicum.
  • Nog zo'n lekker ontbijtje! Chiapudding is voedzaam en lekker.
  • Je bent vast wel bekend met gangmakers. Het zijn heerlijke zachte koeken met jam.

Probleemoplossing

Is je jam niet helemaal naar je zin? Te dik, te dun of…? Niet meteen weggooien, want vaak kun je je jam, gelei of confituur nog redden.

labels: #Koken

Zie ook: