Een snee brood is een alledaags product, maar er zijn veel vragen over. Hoeveel weegt een snee brood eigenlijk? Wat is het verschil tussen bruin en wit brood? En hoe kun je je boterham het beste beleggen?
Het Gewicht van een Snee Brood
Een gemiddelde snee brood weegt ongeveer 35 gram. Dikke plakken wegen 45 gram en dunne 28 gram. Heel soms komt het ook voor dat de sneetjes zo dun worden gesneden, dat deze 24 gram wegen. De dikte van een snee brood is 9 millimeter, oftewel bijna 1 cm. Roggebrood wordt meestal op 4mm gesneden en stevig brood heeft vaak een dikte van 12 tot 14 millimeter. Brood in restaurants zijn met 16 - 18 millimeter vaak weer een stuk dikker.
De dikte van een snee kan variëren van 4 millimeter tot 2,4 centimeter. Er is zelfs een bakker in België die zijn klanten zelf de dikte laat bepalen. Albert Heijn heeft volgens RADAR in 2009 de dikte van de sneetjes brood aangepast. Hierdoor gingen er 3 - 4 sneden minder in een brood, wat weer goed was voor de omzet.
Wanneer twee sneetjes brood op elkaar worden gelegd, spreekt men van een dubbele boterham.
Bruin vs. Wit Brood: Wat zijn de Verschillen?
Opvallend is dat de nutritionele verschillen tussen een sneetje bruin of wit brood gering zijn. Het grote verschil zit voornamelijk in de vezels: bruinbrood bevat tweemaal zoveel vezels en is daarmee een stuk gezonder. Vezels hebben namelijk vele voordelen voor de gezondheid.
Allereerst worden deze niet verteerd, maar wel gefermenteerd door onze dikke darmbacteriën. Vezels hebben en positieve invloed op de darmflora. Ook zorgen vezels ervoor dat je langer verzadigd bent, hierdoor grijp je minder snel naar een tussendoortje. Vezels vertragen de opname van suikers, waardoor de bloedsuikerspiegel stabieler blijft. Ook trekken vezels vocht aan, waardoor de ontlasting in volume toeneemt en meer druk geeft op de darmwand. De darmen worden hierdoor aangezet tot het maken van kneedbewegingen (peristaltiek), wat obstipatie tegengaat. Vezels in brood behoren tot de FODMAP’s. Deze type vezels kan bij sommige mensen problemen geven.
Een Gezonde Boterham Beleggen
Een boterham blinkt niet uit in voedingswaarde. Een snee brood kun je beter zien als een vervoersmiddel om gezond beleg mee te nuttigen. Veel Nederlanders maken gebruik van ongezond broodbeleg, denk hierbij aan hagelslag, mierzoete jams, chocopasta, kokosbrood of bewerkte vleeswaren.
Van oudsher wordt een boterham voorzien van boter. Toen de mensen duizenden jaren geleden geen beleg (of geld voor beleg) hadden, werd brood voorzien van een laagje boter om het zo meer te laten lijken op een volledige maaltijd. De extra calorieën waren in deze tijd welkom, want we hadden nog geen kachel die ons warm hield. Toen we het later beter kregen en beschikte over een ruime keuze aan beleg, is de gewoonte om boter op brood te smeren gebleven. Sommige mensen doen dit vandaag de dag omdat ze het lekker vinden, anderen doen dit omdat het praktisch is: je hagelslag blijft beter aan het brood plakken.
Handige Weetjes over Brood
- Je sneetjes brood prima in de vriezer kunt bewaren en dan telkens eruit kunt pakken wat je nodig hebt? Zo heb je altijd de beschikking over een ‘vers’ sneetje brood.
- Je brood prima op de verwarming kunt ontdooien?
- Veel mensen kiezen ervoor om hun brood te roosteren in een broodrooster. Het roosteren van brood zorgt er volgens wetenschappers voor dat er een ruime verdubbeling plaatsvindt van de hoeveelheid acrylamide (1).
Suiker in Brood
Vaak wordt er suiker aan het brood toegevoegd als voeding voor de gist. Suiker wordt daarom ook wel een ‘broodverbetermiddel’ genoemd. Suikers kunnen verschillende functies hebben bij de bereiding van brood. Zo is er de belangrijke rol bij de voeding van gist, waardoor het brood sneller rijst.
Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.
Brood is een graanproduct. Meestal is het gemaakt van tarwemeel, gemengd met water of melk, een rijsmiddel en zout. Volkoren of bruinbrood is voedzaam en gemakkelijk verkrijgbaar. Niet voor niets is het een belangrijk onderdeel van de Schijf van vijf. Je hebt gewoon brood, door de bakkers ook wel ‘grootbrood’ genoemd. En je hebt bolletjes, pistoletjes, croissantjes, etc., door de bakkers ook wel ‘kleinbrood’ genoemd. Verder zijn er allerlei speciale soorten brood, zoals stokbrood en Turks brood.
Brood kan gemaakt zijn van verschillende soorten granen, zoals tarwe, rogge en spelt. Daarnaast kan brood ook gemaakt worden van volkorenmeel, bloem of een mix daarvan.
Nederlanders eten gemiddeld 3,3 sneeën brood per dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 93 gram brood per dag en mannen 132 gram. Dat ligt iets lager dan het minimale niveau van het advies in de Schijf van Vijf. Ongeveer een derde van de consumptie van volwassenen bestaat echter uit witbrood, bij kinderen is dat zelfs bijna 40%.
Bewaaradvies voor Brood
Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak. Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak. Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit. Je kunt brood wel invriezen. Houd er rekening mee dat brood eerder oud wordt als je het daarna buiten de vriezer bewaart. Vers brood kan een paar dagen bewaard blijven, in de diepvries kan brood enkele weken bewaard worden.
Oud brood kan geroosterd, als wentelteefje of als tosti worden gegeten. Ook kun je er paneermeel van maken met de keukenmachine. Roggebrood heeft van nature een hoog vochtgehalte, waardoor het snel schimmelt. Bewaar het goed ingepakt op een koele, droge plaats.
Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen. Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Deze broodsoorten passen dus in een gezond voedingspatroon. Ze verminderen ook het risico op bepaalde ziekten. Zo verlaagt het eten van volkorenproducten waaronder volkorenbrood het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2. Witbrood daarentegen levert geen gezondheidsvoordeel op, het bevat ook minder voedingsstoffen.
Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel.
Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer 45% van de inname van jodium. Dit komt door het speciale bakkerszout, waaraan jodium is toegevoegd. Bakkers zijn echter niet verplicht om bakkerszout te gebruiken. Bakkerszout staat bij verpakt brood in de ingrediëntenlijst. Of vraag het na bij de bakker.
In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C. Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.
Brood is niet geschikt voor mensen met de auto-immuunziekte coeliakie omdat in bepaalde granen (zoals tarwe, waaronder spelt, rogge en gerst) gluten zit. In reformzaken, natuurvoedingswinkels en supermarkten is glutenvrij brood te koop. Ook zijn er bakkers die voorverpakt glutenvrij brood in hun assortiment hebben. Het is herkenbaar aan het 'Crossed Grain' keurmerk en/of de aanduiding glutenvrij op de verpakking.
Mensen met een tarwe-allergie kunnen gewoon brood vervangen door brood van andere granen zoals haver, rogge, gerst, maïs en boekweit. Spelt is niet geschikt. Tarwevrij brood kan nog sporen van tarwe bevatten. Op dit brood staat dat er geen tarwe inzit. Tijdens het kneden kan tarwemeel per ongeluk in het tarwevrije deeg terechtkomen. Sommige bakkers voorkomen dit. Ze bakken het tarwevrije brood eerder dan het tarwebrood. Ze gebruiken een volledig gereinigde werkruimte en schone apparatuur. Vraag ernaar als je bij de bakker bent.
De basisingrediënten van brood (graan, gist, water en zout) bevatten van nature geen andere allergenen dan tarwe. Maar veel bakkers maken gebruik van broodverbetermiddelen, apart of als onderdeel van een pre-mix. Deze broodverbetermiddelen bevatten regelmatig allergenen zoals melkpoeder, caseïne, wei-eiwit, lactose, kippenei-eiwit of soja.
Brood wordt gemaakt van bloem of meel van graansoorten als tarwe, rogge, rijst, gerst, mais, boekweit en spelt. Daarnaast bevat brood altijd water, gist of een ander rijsmiddel zoals (zuur)desem en zout. Vaak bevat brood ook zogenaamde broodverbetermiddelen.
Soms worden vóór het kneden van het deeg broodverbetermiddelen toegevoegd. Deze verbetermiddelen zorgen ervoor dat het brood langer vers blijft of dat het luchtiger en malser wordt. Ze kunnen ook het bakproces verbeteren of versnellen. Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkproducten, vetten, suikers, emulgatoren, enzymen, gluten, eibestanddelen, sojameel en meelverbetermiddelen. Sommige broodverbetermiddelen hebben een E-nummer, bijvoorbeeld emulgatoren en sommige meelverbetermiddelen, zoals ascorbinezuur (E300 = vitamine C).
Omdat de namen van deze stoffen meestal ingewikkeld zijn worden ze, in plaats van met hun naam, vaak als E-nummer op de verpakking vermeld, in combinatie met hun functie. Bij het maken van brooddeeg worden alle ingrediënten gemengd. Daarna wordt het deeg machinaal gekneed. Er volgen periodes van rusten, portioneren, rijzen, opmaken, eventueel decoreren en uiteindelijk het bakken in de oven.
Alleen glutenbevattende granen zorgen voor goed gerezen brood. Tijdens het rijzen wordt koolzuur gevormd in het deeg. Daarna wordt het deeg tot bol of punt gevormd en gebakken bij 250 ºC. Tijdens het bakken wordt een krokante, bruingekleurde korst gevormd. Bij voorgebakken brood (afbakbroodjes), is de korst nog niet of niet voldoende gekleurd. Het brood moet nog worden afgebakken.
Soms wordt het brood donkerder gemaakt met moutextract of gekaramelliseerde suiker. Die geven brood wel een donkere kleur en een specifieke smaak, maar bieden weinig extra voedingsstoffen. Het ezelsbruggetje ‘Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels’ gaat dus niet op. De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die erin zitten, dat doen alleen de ingrediënten. Als je echt wil weten waar het van gemaakt is vraag het dan aan de bakker of kijk op het etiket.
Door schimmelgroei tijdens opslag van vochtige granen kunnen kleine hoeveelheden schadelijke schimmelgifstoffen (mycotoxines) in het graan zitten. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert steekproefsgewijs op de aanwezigheid van deze gifstoffen. Door controles en toezicht krijgen consumenten in Nederland via brood veel minder schimmelgifstoffen binnen dan schadelijk is voor de gezondheid. In beschimmeld brood zitten wel mycotoxines.
Tijdens het bakken van brood kan de schadelijke stof acrylamide ontstaan. In de wet staan richtlijnen om de vorming van acrylamide in brood zoveel mogelijk te beperken.
Voor volwassen vrouwen geldt het advies om 4-5 bruine of volkoren boterhammen per dag te eten. Voor mannen geldt 6-8 sneeën. Deze hoeveelheden zijn gebaseerd op de gemiddelde Nederlander. De ondergrens van de range geldt voor mensen die kleiner zijn dan gemiddeld of weinig bewegen.
Om te profiteren van het gezondheidsvoordeel van graanproducten zoals volkorenbrood, en om genoeg vezels, jodium en andere voedingsstoffen binnen te krijgen geldt het advies om elke dag bruin- of volkorenbrood te eten. In volkorenbrood zitten altijd genoeg vezels en is de gezondste keuze. Als brood volkoren is, moet dit bij verpakt brood op het etiket staan. Of vraag het na bij de bakker.
Bruinbrood is een mix van volkorenmeel en bloem. Meestal bevat bruinbrood nog voldoende vezels, daarom staat het in de Schijf van Vijf. Let er op dat er bakkerszout is gebruikt, anders bevat het brood geen jodium. Biologisch brood wordt meestal gebakken met ongejodeerd zout. Mensen die biologisch of glutenvrij brood eten eten wordt aangeraden om regelmatig zuivel, zeevis en eieren te eten.
Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet Informatie levensmiddelen en warenwetbesluit Meel en brood. Vers brood hoort dezelfde dag verkocht te worden. Een bakker mag het alvast in een zak doen, maar niet langer dan 24 uur van te voren. De wet stelt eisen aan de hoeveelheid droge stof in brood. Dit is het gewicht van het brood zonder water. Een heel brood moet tussen de 480 en 530 gram droge stof bevatten. Maar er zijn ook eisen voor een half brood en midden(groot) brood.
Krentenbrood en rozijnenbrood moeten 30% krenten of rozijnen bevatten. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten dan moet de naam de 2 graansoorten benoemen, waarbij de graansoort die het meest gebruikt wordt ook het eerst genoemd moet worden. Bijvoorbeeld tarwemaïsbrood.
Niet elk brood mag zomaar ‘zuurdesembrood’ genoemd worden. Conserveermiddelen zijn in dagvers brood niet toegestaan. In houdbare broodsoorten, zoals roggebrood, zijn conserveermiddelen wel toegestaan. Broodverbetermiddelen mogen bij de bereiding van brood worden toegevoegd om de bak- en/of broodeigenschappen te wijzigen. Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkbestanddelen, kippeneibestanddelen, gluten, sojameel of meel van andere peulvruchten, mout of moutextract, suikers, meelverbeteraars (bijvoorbeeld E300 en E920) en enzymen.
Biologisch brood is herkenbaar aan het Europees biologisch keurmerk, het Demeter keurmerk en het EKO-keurmerk. Bij de biologische landbouw worden geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Ook wordt geen gentechnologie gebruikt. De grondstoffen van biologisch brood zijn voor minimaal 95% afkomstig uit de biologische landbouw.
De productie van brood kost energie, zeker als je zelf brood bakt. Brood heeft een vergelijkbare klimaatbelasting als andere graanproducten. Brood staat in de top 10 van producten die we het meeste verspillen in Nederland. Door veel brood weg te gooien, wordt meer geproduceerd dan nodig is. Daardoor zijn er ook meer grondstoffen en energie nodig voor productie.
In Nederland eten we per persoon per jaar gemiddeld zo’n 50,9 kilogram brood, zowel thuis als buitenshuis. Volgens de aanbevelingen van het Voedingscentrum ligt onze huidige broodconsumptie te laag. Wie meer brood eet dan vier sneetjes per dag, krijgt namelijk op een heel natuurlijke manier meer voedingsvezels, vitamines en andere belangrijke voedingsstoffen binnen. Na de Tweede Wereldoorlog lag het broodverbruik per persoon per jaar in Nederland ver boven de tachtig kilo.
Gluten is een eiwit dat voorkomt in granen als tarwe, rogge, gerst en spelt. Mede dankzij gluten krijgt brood volume en structuur. Gluteneiwitten zorgen namelijk voor een sterk, elastisch netwerk in het deeg, dat gasbellen vasthoudt tijdens het rijzen en bakken.
Kinderen kunnen al heel vroeg beginnen met brood eten. Vanaf het moment dat ze ongeveer zes maanden oud zijn, mag je ze een boterham voorzetten. Calorieën in brood zijn voor zestig tot tachtig procent afkomstig uit koolhydraten. Afhankelijk van het soort brood komen de overige calorieën uit eiwitten (15-20%) en vetten (5-20%). Je hebt minimaal vijftig tot honderd gram koolhydraten per dag nodig om je hersenen en je zenuwstelsel goed te laten werken. Eén gram koolhydraten levert vier kcal (17 kJ).
Brood krijgt haar luchtige structuur doordat het deeg rijst. Meestal zorgt gist hiervoor. Een aantal broodsoorten kent een natuurlijk gistmiddel: desem. Desem is een verzuurd beslag van water en bloem. Door dit mengsel een paar dagen te laten staan, treedt fermentatie op. De melkzuurbacteriën van de bloem ontwikkelen zich, waardoor een natuurlijk gistingsproces op gang komt. Doordat de rijstijd van deeg met desem vele malen langer is, wordt het brood malser en voller van smaak.
Brood is een belangrijke bron van ijzer. Maar liefst 22 procent van het ijzer dat we binnenkrijgen, is afkomstig uit brood. IJzer zorgt voor het vervoer van zuurstof in ons bloed. IJzer maakt ook deel uit van enkele enzymen. Het meeste brood bevat 0,7 tot 1,2 gram suiker per boterham. Deze suiker zit van nature in het meel van het graan waarvan het brood wordt gemaakt. Ter vergelijking: de jam die je op een boterham smeert, bevat 18,6 gram suiker.
Brood eten is belangrijk om voldoende jodium binnen te krijgen. Negentig procent van alle bakkers in Nederland gebruikt jodium verrijkt zout voor het bakken van brood. Dit doen zij op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, dat wil voorkomen dat mensen een tekort aan jodium krijgen. Jodium zit namelijk maar in heel weinig voedingsmiddelen die wij in Nederland regelmatig eten. Bij een te lage jodiuminname kan een vergroting van de schildklier ontstaan.
Voedingswaarden van Verschillende Broodsoorten (per portie)
| Product | Portie | Koolhydraten (g) | Suikers (g) | Energie (kcal) |
|---|---|---|---|---|
| Beschuit, volkoren | 1 stuk (= 10 g) | 6,9 | 1,2 | 39 |
| Beschuit, wit | 1 stuk (= 10 g) | 7,6 | 1,2 | 41 |
| Ciabatta, wit | 1 stuk (= 50 g) | 24,4 | 1,1 | 127 |
| Cracker | 1 stuk (= 10 g) | 7 | 0,5 | 47 |
| Cracker, volkoren | 1 stuk (= 10 g) | 7 | 0,7 | 38 |
| Croissant | 1 stuk (= 40 g) | 16,9 | 1,4 | 157 |
| Krentenbol | 1 bol (= 50 g) | 25,4 | 10,8 | 134 |
| Krentenbrood | Zelf gesneden plak (= 40 g) | 21,3 | 9,5 | 109 |
| Krentenbrood, met spijs | Zelf gesneden plak (= 40 g) | 20,6 | 11 | 121 |
| Maïsbrood | 1 snee (= 35 g) | 15,5 | 0,9 | 92 |
| Naanbrood | 1 stuk (= 135 g) | 62 | 4,5 | 354 |
| Pitabroodje, wit | 1 stuk (= 45 g) | 22,5 | 1,1 | 110 |
| Roggebrood | 1 plak (= 25 g) | 9,1 | 1,9 | 49 |
| Rozijnenbrood | Zelf gesneden plak (= 40 g) | 20,9 | 9,7 | 109 |
| Rozijnenbrood, met spijs | Zelf gesneden plak (= 40 g) | 20,4 | 11,1 | 121 |
| Speltbrood | 1 snee (= 35 g) | 15 | 0,7 | 83 |
| Stokbrood, volkoren | 1 hele (= 300 g) | 117 | 5,7 | 702 |
| Stokbrood, wit | 1 hele (= 300 g) | 160,2 | 8,7 | 807 |
| Tijgerbrood, bruin | 1 snee (= 35 g) | 15,4 | 0,7 | 83 |
| Tijgerbrood, wit | 1 snee (= 35 g) | 14,5 | 0,8 | 75 |
| Turks brood, tarwe | 1 stuk (= 50 g) | 24,6 | 1,1 | 125 |
| Volkorenbrood, fijn | 1 snee (= 35 g) | 13,8 | 0,7 | 82 |
| Volkorenbrood, grof | 1 snee (= 35 g) | 13,5 | 0,6 | 82 |
| Zuurdesembrood, volkoren | 1 snee (= 35 g) | 14,2 | 0,7 | 82 |
labels: #Brood
Zie ook:
- Passata op Pizza: Hoeveel Gebruik Je Voor de Beste Smaak?
- Linzen koken: Hoeveel water heb je nodig voor de perfecte textuur?
- Spliterwten per Liter Soep: De Perfecte Verhouding
- Hoeveel Stuks Vlees per Persoon BBQ? Handige Richtlijnen!
- Stoofvlees in Blik Jumbo: Snel & Gemakkelijk Stoofvlees Opwarmen
- Taarten van Babel: Kunstzinnige Taarten voor Elke Gelegenheid!




