Worstenbroodjes zijn een geliefde snack in Nederland, vooral in Noord-Brabant. Maar wat zit er precies in een worstenbroodje, hoeveel gram worst zit erin en hoe gezond is het eigenlijk? In dit artikel duiken we in de wereld van het worstenbroodje en geven we antwoord op al je vragen.

De geschiedenis van het worstenbroodje

De naam Brabantse worstenbroodjes is inmiddels zo ingeburgerd in Nederland, dat iedereen er automatisch vanuit gaat dat deze lekkernij uit Brabant komt. Maar is dit zo? Ja, worstenbroodjes zijn inderdaad verbonden met de Brabantse eetcultuur. De eerste broodjes werden namelijk gemaakt in Noord-Brabant.

Het worstenbroodje werd traditioneel gegeten tijdens feestdagen en bijzondere gelegenheden, maar tegenwoordig kun je ze het hele jaar door vinden bij bakkerijen en supermarkten. De tijd van ‘worstebroikes eten’ is weer aangebroken. De verschillende vereenigingen, onverschillig welk karakter ze dragen, van het kaartgezelschap tot het kerkbestuur toe, houden nu in dezen tijd hare jaarlijksche teerdagen. Ontzettende hoeveelheden worden nu verorberd. Soms is één dag niet voldoende om de voorraad naar binnen te werken.

In De nieuwe Amsterdamsche Courant van 25 januari 1901 staat een mededeling onder de gemengde berichten over ‘worstebroikes eten’. Dat is volgens de schrijver een typische West-Brabantse gewoonte: na de Advent (eindigt met kerstmis) tot aan Vastenavond (de afsluiting van carnaval) eet men daar héél veel worstenbroodjes, weggespoeld met bier.

Wat zit er in een traditioneel worstenbroodje?

Een worstenbroodje is een hartige snack, gemaakt van worst omhuld door zacht brooddeeg. Over het algemeen wordt er witbrood gebruikt voor het omhulsel. Voor de vulling kan gekozen worden voor gehakt, rund of kip. In de meeste ambachtelijke en (geheime) familierecepten wordt gekozen voor gekruid varkensgehakt.

De belangrijkste ingrediënten zijn:

  • Brooddeeg (meestal gemaakt van tarwebloem, gist, water, suiker, zout en boter)
  • Vulling (mengsel van varkensgehakt, paneermeel, ui, ei, peper en zout)
  • Kruiden (soms worden extra kruiden zoals knoflook of nootmuskaat toegevoegd)

Hoeveel gram worst zit er in?

Het krantenartikel uit 1901 noemt ook een verschil tussen worstenbroodjes en saucijzenbroodjes. Dat verschil zit hem opvallend genoeg niet in het gebruikte deeg, maar in het formaat van de broodjes. De worstenbroodjes zijn veel groter dan saucijzenbroodjes, ze bevatten tussen de 100 en 250 gram worst. Ter vergelijking: een worstenbroodje volgens het recept hieronder bevat ongeveer 50 gram worst.

Tegenwoordig is het verschil tussen worstenbroodjes en saucijzenbroodjes niet het formaat, maar het gebruikte deeg. Worstenbrood is met gistdeeg gemaakt, sauczijenbrood met bladerdeeg, maar in de negentiende eeuw was het verschil nog vaag. In de Hedendaagsche kookkunst uit 1892 van Maria Haezebroek is het deeg voor de saucijzenbroodjes toch rijk gistdeeg; maar volgens E.H. Klanke Nijhuijs in De Banketbakkerij (1892) maak je de saucijzenbroodjes wel degelijk met bladerdeeg.

Voedingswaarden en calorieën

Omdat het recept per bakkerij en recept kan verschillen, zijn er geen standaard voedingswaarden te geven. Daarom delen we hieronder de gemiddelde voedingswaarden van een ambachtelijk Brabants worstenbroodje (per 100 gram):

Voedingswaarde Hoeveelheid
Calorieën 300 - 350 kcal
Eiwitten 10 - 15 gram
Koolhydraten 30 - 35 gram
Suikers 2 - 4 gram
Vetten 15 - 20 gram
Verzadigd vet 5 - 7 gram
Zout 1 - 1,5 gram

Is een worstenbroodje gezond?

Hoewel een worstenbroodje een lekkere hartige snack is, is het geen tussendoortje wat perfect past in een gezond voedingsschema. Omdat de traditionele worstenbroodjes veel vet bevatten, zijn ze rijk aan calorieën. Ook wordt er wit brooddeeg gebruikt, wat een minder ‘gezonde keuze’ is dan volkoren brood.

Door de hoge hoeveelheid calorieën, verzadigd vet en zout, is een worstenbroodje geen snack die we je aanraden om dagelijks te nemen. Natuurlijk kan het geen kwaad om zo af en toe te genieten van deze lekkernij. Zolang je er maar rekening mee houdt in jouw voedingsschema.

Gezondere alternatieven

Het traditionele Brabantse worstenbroodje recept is, zoals je hierboven hebt gelezen, niet de meest verantwoorde snack. Gelukkig kun je een worstenbroodje gezonder maken met een paar kleine aanpassingen. Als eerst kun je het varkensgehakt vervangen door mager rundergehakt of kipgehakt. Dit bevat minder verzadigde vetten en meestal meer eiwitten. Voor veganisten is het een optie om te kiezen voor een plantaardige vleesvervanger.

Daarnaast kun je het witbrood vervangen door volkoren deeg. Dit levert meer voedingsvezels en complexe koolhydraten in plaats van suikers. Ook kun je wat minder zout toevoegen bij het kruiden van het worstenbroodje.

Hoe kun je worstenbroodjes het best opwarmen?

Een Brabants worstenbroodje is natuurlijk het lekkerst wanneer deze warm is. Vers uit de bakkerij zijn deze broodjes het meest smaakvol. Je kunt ze echter ook thuis opwarmen in de magnetron, oven of airfryer. Maar wat is de beste keus? Voor het behouden van de smaak en textuur kun je het best kiezen voor het opwarmen van een worstenbroodje in de oven of airfryer. Hier wordt namelijk hete lucht gebruikt tijdens het verwarmen. Opwarmen in de magnetron is het snelst, maar het worstenbroodje verliest wel textuur en wordt minder knapperig.

Opwarmtips:

  • Oven: verwarm de oven op 180 graden en leg het worstenbroodje op een bakplaat en laat deze 10 tot 15 minuten afbakken.
  • Airfryer: verwarm de airfryer tot 160 graden en bak het broodje zo’n 5 tot 7 minuten.
  • Magnetron: leg het worstenbroodje op een bord en verwarm deze ongeveer 2 minuten middelhoge stand.

Zelf worstenbroodjes maken

Zelf worstenbroodjes maken stond al een tijd op mijn wensenlijst voordat ik er echt een keer mee aan de slag ging. Met het uitkomen van de Broodbijbel van Hiljo Hillebrand had ik geen excuus meer om het niet te doen. En gelukkig maar, want deze worstenbroodjes zijn echt onwijs lekker. Met dit recept maak je smaakvolle Brabantse worstenbroodjes. Waar een Belgisch worstenbroodje of een saucijzenbroodje gemaakt is met bladerdeeg, zijn Brabantse worstenbroodjes gemaakt van een zacht brooddeeg en dat is wat we ook voor dit recept gebruiken.

labels: #Brood #Worst

Zie ook: