U heeft ze vast in huis: bouillonblokjes. Ze zijn handig voor het maken van soepen en sauzen en worden als smaakversterkers door het eten gedaan. Maar wie denkt dat het een gezonde toevoeging is, heeft het mis. De naam bouillonblokje wekt de indruk dat het gemaakt is van die smakelijke bouillon. In werkelijkheid bestaat het blokje vooral uit zout. Naast zout bestaan ze verder uit zetmeel, vet, smaakversterkers en suiker.

Wat zit er in een bouillonblokje?

Echte bouillon wordt gemaakt van groenten, kruiden (bouquet garni: peterselie, tijm en laurier) en eventueel kip, schaaldieren of rundvlees (botten). Door de smaak die van de botten en schalen afkomt, krijgt bouillon een rijke smaak. Op het etiket van een voedingsmiddel wordt het hoofdbestanddeel als eerste vermeld. Het hoofdbestanddeel van een bouillonblokje is zout en daarnaast zit er suiker en glucosestroop in. Maar het bevat ook smaakversterkers (E621), gistextract, palmvet en wat kruiden en specerijen.

Uit de test komt naar voren dat in sommige van die vleesvarianten maar 0,5 procent vleesextract zit. Gemiddeld zit er 3,5 procent rund of 4,9 procent kip in de blokjes. De groentebouillonblokjes bevatten gemiddeld 7 procent groenten. Dat is exclusief de kruiden die erin zijn verwerkt. Your Organic Nature’s Heldere groentebouillon zoutarm is met 19,1 procent groenten het rijkst gevuld.

Naast zout en een klein percentage vlees, vis, groenten of kip is aan een blokje nog meer toegevoegd. Zo is gistextract een veelgebruikte smaakmaker. In gistextract zit glutamaat. Dat stofje geeft een hartige smaak en zit van nature bijvoorbeeld ook in tomaten en zeewier. Het wordt ook wel als mononatriumglutamaat (E621) toegevoegd.

E-nummers zijn additieven (toevoegingen) in levensmiddelen die de Europese Unie geschikt vindt voor consumptie. Er zijn echter E-nummers in voeding, die nadelige gevolgen voor het lichaam hebben. E-621, MSG (monoglutamaat), ofwel Ve-tsin is een smaakstof die overgevoeligheidsrecaties kunnen veroorzaken. Ze kunnen directe klachten geven zoals hartkloppingen, roodheid, duizeligheid en migraine. Fabrikanten maken gistextract uit industrieel bereide gist en het wordt vaak gebruikt ter vervanging van zout.

Suiker in bouillonblokjes

De voedingsmiddelenindustrie weet maar al te goed dat de drie-eenheid van suiker, zout en vet de perfecte combinatie is om mensen meer van een product te laten eten. Helaas is jouw lichaam niet erg blij met veel suiker. Een teveel aan suiker zetten we namelijk om in vet. Het leidt van bloedsuikerschommelingen, te veel insuline en insulineresistentie tot suikerziekte. Voor de verbranding van suiker zijn veel vitamines en mineralen nodig, terwijl suiker zelf dit niet of nauwelijks bevat. Daarnaast wordt je gebit ook niet blij van een teveel aan suiker.

Zoutgehalte in bouillonblokjes

Aan producten als bouillonblokjes zijn voorwaarden gesteld van wat erin mag zitten. Zo heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gesteld dat er in een bouillonblokje niet meer dan 2,2 gram zout mag zitten. Van de 49 onderzochte blokjes blijken er 16 deze norm te overschrijden.

Volgens de Consumentenbond wordt niet goed vermeld hoeveel gram zout er in de blokjes zit. 9 van de 49 geanalyseerde verpakkingen vermelden de hoeveelheid zout per 100 gram, dus niet per blokje. Het verschil tussen de zoutgehaltes is voor de consument moeilijk te zien volgens de Consumentenbond.

Het gemiddelde zoutgehalte is zo’n 40%, maar sommige fabrikanten schieten nog verder uit. Sommige blokjes bestaan voor meer dan de helft uit zout! De meest zoute zijn: Albert Heijn Krachtige bouillon kip: 58% zout en Maggi bouillonblokjes: 57% zout. Zo krijg je met een portie (250 ml) van de AH kippenbouillon bijna de helft van de maximaal aanbevolen 6 gram zout binnen. Niet zo gezond dus.

De bevindingen van de Consumentenbond

De Consumentenbond analyseerde 49 bouillonblokjes op zout en andere ingrediënten. Volgens de consumentenorganisatie is een betere naamgeving ‘zoutblokjes met smaakmakers’, vanwege het hoge percentage aan zout dat er in de bouillonblokjes zit. In het onlangs uitgekomen artikel met de resultaten van de test schrijft de Consumentenbond hoe vreemd het eigenlijk is om een bouillonblokje te kopen dat vooral uit zout bestaat. ‘Als je zout wil toevoegen, kun je beter zelf het zoutvaatje pakken.’

De Consumentenbond pleit ervoor dat het zout per 100 gram onbereid product voortaan verplicht op verpakking wordt geplaatst. ‘Zo kan de consument direct zien welk blokje het zoutst is.’

Zoutarme bouillonblokjes

Drie merken groentebouillon met het allerlaagste zoutpercentage (low salt) werden geproefd door 23 fijnproevers. De minst zoute kandidaat Damhert low salt (0,14 gram zout per 100 ml) vond het panel het minst lekker, gevolgd door Organic zoutarm. De zoutste van de drie (34 gram zout per 100 ml), Your Oganic Nature gistvrij, vonden de proevers het lekkerst.

Benaming zout

Sommige fabrikanten kiezen ervoor om in plaats van zout, zeezout te vermelden. De Consumentenbond vroeg aan Bio+ en het natuurvoedingsmerk Natur compagnie waarom er voor een andere naamgeving is gekozen. Volgens Bio+ past het beter bij het biologisch product en volgens Natur compagnie is zeezout beter vanwege de aanwezige mineralen en sporenelementen. De Consumentenbond geeft echter aan dat je als mens zodanig grote hoeveelheden zeezout moet eten om daarvan te profiteren dat minder zout gezonder is.

Gevolgen van te veel zout

Gemiddeld krijgen we 9 gram zout binnen per dag. Dat is maar liefst 3 gram meer dan de dagelijks aanbevolen hoeveelheid. Die norm ligt namelijk op 6 gram per dag. Zout zit in veel meer producten dan u denkt. Dat is ook de reden dat we ongemerkt veel meer binnen krijgen dan dat we nodig hebben. Wees dus matig met het extra strooien van zout over uw eten. Zout wordt vaak gebruikt als een smaakversterker, maar ook zonder zout is eten heel goed op smaak te krijgen.

Een constant overmatige zoutconsumptie heeft een hoge bloeddruk tot gevolg. Dit beschadigt de bloedvaten en leidt uiteindelijk tot hart- en vaatziekten. Een te veel aan natrium kan indirect ook nierproblemen tot gevolg hebben. Er zijn zelfs aanwijzingen dat een te veel aan natrium tot calciumverlies uit de botten leidt. We hoeven zout niet helemaal te verwijderen uit ons voedingspatroon, maar we mogen het wel drastisch beperken.

Tips om minder zout te eten

Te veel zout verhoogt het risico op een hoge bloeddruk. Hier zijn enkele tips om minder zout te eten:

  • 80% van het zout dat we eten komt uit producten waar zout van nature in zit of waar het aan is toegevoegd door fabrikanten.
  • Maak je zelf sauzen, marinades, dressings of bijvoorbeeld soep, dan bepaal jij hoeveel zout je toevoegt.
  • De andere 20% van het zout dat we eten, voegen we zelf toe bij het koken of aan tafel, om het eten smaak te geven.
  • Maar er zijn er zoveel andere, gezondere smaakmakers, zoals verse of gedroogde kruiden.

Hoe past een bouillonblokje in je eetpatroon?

Je weet nu hoeveel zout er in een bouillonblokje zit. Wil je weten hoeveel zout je elke dag neemt? In Mijn Eetmeter kun je langere tijd bijhouden wat je eet en drinkt. Dit online dagboek berekent dan hoeveel energie en voedingsstoffen je in totaal binnenkrijgt. Met de 'Kies Ik Gezond?'-app kun je ook van je favoriete merk checken wat de voedingswaarde is.

Alternatief: Zelf bouillon maken

Het is natuurlijk veel lekkerder om je eigen bouillon te maken. En weet je dat je in een half uurtje al een heerlijke groentebouillon kunt trekken?

Bereiding: Vul een grote soeppan met water en voeg alle ingrediënten met uitzondering van het zout toe. Breng het geheel aan de kook en laat de bouillon 20-30 minuten koken.

Overzicht van zoutgehaltes in bouillonblokjes

Hieronder een overzicht van de meest en minst zoute bouillonblokjes, gebaseerd op de gegevens van de Consumentenbond:

Merk Type Zoutgehalte
Albert Heijn Krachtige bouillon kip 58%
Maggi Bouillonblokjes 57%
Damhert Low salt groentebouillon 7%
Your Organic Nature Heldere groentebouillon zoutarm 15%

labels:

Zie ook: