Brood is een belangrijk onderdeel van de voeding en levert diverse voedingsstoffen. Het is een bron van koolhydraten, vezels, (plantaardig) eiwit, vitamines en mineralen. Deze totale hoeveelheid voedingsstoffen noemen we de voedingswaarde van een product. Bloem, meel of volkorenmeel zijn de belangrijkste ingrediënten die bijdragen aan de voedingswaarde van brood. Bakkers kunnen ook andere ingrediënten toevoegen, zoals vruchten, zaden of noten.

Calorieën in een snee brood

Dat een geroosterde boterham minder calorieën bevat dan een gewone snee brood is een fabel. De hoeveelheid calorieën per snee is namelijk gelijk: circa 83 kcal. Tijdens het roosteren verbranden er geen calorieën. Het enige is dat een deel van het vocht in het brood verdampt. Hierdoor is de snee brood iets lichter geworden na roosteren. Als je dan het aantal calorieën bekijkt per 100 gram brood, dan kun je zeggen dat geroosterd brood iets meer energie levert dan gewoon brood. Maar niemand eet 100 gram brood; je eet een snee. En dan maakt het dus voor de calorieën niet uit of je een geroosterde boterham eet of een gewone.

Het effect van beleg en boter

Wat wel verschil kan maken is het beleg en de boter (halvarine/margarine/roomboter) die je erop smeert. Zeker op een warme snee brood smeer je snel meer boter, margarine of halvarine, onder andere doordat het smelt.

Ook is het zo dat een warme boterham vaak wat gemakkelijker weg hapt dan een gewone boterham. Veel mensen vinden een warme boterham lekkerder dan een koude. De knapperige structuur geeft een fijn mondgevoel, wat ervoor kan zorgen dat je gemakkelijker meer eet.

Zwarte randjes vermijden

Oeps. Een boterham met verbrande zwarte stukjes. Toch opeten? Doe maar niet! Net als zwartgeblakerd vlees op de barbecue is verbrand brood ongezond.

Bij verkoling van voedsel en houtskool ontstaan namelijk PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen). Dit kan dus ook op geroosterd brood met zwarte randjes zitten. Het advies is om de zwarte randjes van het brood niet te eten, maar het allerbeste is natuurlijk om het te voorkomen. Zet de broodrooster dus niet op de hoogste stand en probeer een sneetje brood zo recht mogelijk in de rooster te steken. De kans op verbranding is zo het minste groot.

Voedingswaarde van brood

Tussen wit, bruin en volkorentarwebrood zie je al verschillen in de voedingswaarde. Vooral in de hoeveelheid vezels. Wil je meer weten over bijvoorbeeld de hoeveelheid ijzer, foliumzuur of jodium? Of de voedingswaarde van andere broodsoorten, zoals roggebrood of krentenbol? Het Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO) bevat gegevens over de samenstelling van voedingsmiddelen die door een groot gedeelte van de Nederlanders regelmatig worden gebruikt of van belang zijn voor bepaalde groepen in de bevolking.

Suiker in brood

Vaak wordt er suiker aan het brood toegevoegd als voeding voor de gist. Suiker wordt daarom ook wel een ‘broodverbetermiddel’ genoemd. Suikers kunnen verschillende functies hebben bij de bereiding van brood. Zo is er de belangrijke rol bij de voeding van gist, waardoor het brood sneller rijst.

Een gemiddelde snee brood weegt ongeveer 35 gram. Dikke plakken wegen 45 gram en dunne 28 gram. Heel soms komt het ook voor dat de sneetjes zo dun worden gesneden, dat deze 24 gram wegen. De dikte van een snee brood is 9 millimeter, oftewel bijna 1 cm. Roggebrood wordt meestal op 4mm gesneden en stevig brood heeft vaak een dikte van 12 tot 14 millimeter. Brood in restaurants zijn met 16 - 18 millimeter vaak weer een stuk dikker. Wanneer twee sneetjes brood op elkaar worden gelegd, spreekt men van een dubbele boterham.

Vezels in brood

Opvallend is dat de nutritionele verschillen tussen een sneetje bruin of wit brood gering zijn. Het grote verschil zit voornamelijk in de vezels: bruinbrood bevat tweemaal zoveel vezels en is daarmee een stuk gezonder. Vezels hebben namelijk vele voordelen voor de gezondheid. Allereerst worden deze niet verteerd, maar wel gefermenteerd door onze dikke darmbacteriën. Vezels hebben en positieve invloed op de darmflora. Ook zorgen vezels ervoor dat je langer verzadigd bent, hierdoor grijp je minder snel naar een tussendoortje. Vezels vertragen de opname van suikers, waardoor de bloedsuikerspiegel stabieler blijft. Ook trekken vezels vocht aan, waardoor de ontlasting in volume toeneemt en meer druk geeft op de darmwand. De darmen worden hierdoor aangezet tot het maken van kneedbewegingen (peristaltiek), wat obstipatie tegengaat. Vezels in brood behoren tot de FODMAP’s. Deze type vezels kan bij sommige mensen problemen geven.

Gezond beleg

Brood wordt meestal niet zonder beleg gegeten. Kaas, vleeswaren en eieren zijn veelgemaakte keuzes. Er zijn ook tal van plantaardige mogelijkheden zoals plakjes groente of fruit, hummus, 100% notenpasta of pindakaas. Een boterham blinkt niet uit in voedingswaarde. Een snee brood kun je beter zien als een vervoersmiddel om gezond beleg mee te nuttigen. Veel Nederlanders maken gebruik van ongezond broodbeleg, denk hierbij aan hagelslag, mierzoete jams, chocopasta, kokosbrood of bewerkte vleeswaren.

Boter op brood

Van oudsher wordt een boterham voorzien van boter. Toen de mensen duizenden jaren geleden geen beleg (of geld voor beleg) hadden, werd brood voorzien van een laagje boter om het zo meer te laten lijken op een volledige maaltijd. De extra calorieën waren in deze tijd welkom, want we hadden nog geen kachel die ons warm hield. Toen we het later beter kregen en beschikte over een ruime keuze aan beleg, is de gewoonte om boter op brood te smeren gebleven. Sommige mensen doen dit vandaag de dag omdat ze het lekker vinden, anderen doen dit omdat het praktisch is: je hagelslag blijft beter aan het brood plakken.

Wist je dat?

  • Een snee brood verwijst naar een plak gesneden brood.
  • De dikte van een snee kan variëren van 4 millimeter tot 2,4 centimeter?
  • Albert Heijn volgens RADAR in 2009 de dikte van de sneetjes brood heeft aangepast?
  • Je sneetjes brood prima in de vriezer kunt bewaren en dan telkens eruit kunt pakken wat je nodig hebt? Zo heb je altijd de beschikking over een ‘vers’ sneetje brood.
  • Je brood prima op de verwarming kunt ontdooien?
  • Veel mensen kiezen ervoor om hun brood te roosteren in een broodrooster. Het roosteren van brood zorgt er volgens wetenschappers voor dat er een ruime verdubbeling plaatsvindt van de hoeveelheid acrylamide (1).

Suikerlijst brood

Deze lijst geeft verschillende voorbeelden. Zo krijg je een idee van hoeveel suiker ergens in zit. Let op: fabrikanten veranderen soms een recept. Bekijk daarom altijd zelf het etiket van een product. Dan weet je zeker wat je eet.

Product Per portie Koolhydraten Suikers Energie
Beschuit, volkoren 1 stuk (= 10 g) 6,9 g 1,2 g 39 kcal
Beschuit, wit 1 stuk (= 10 g) 7,6 g 1,2 g 41 kcal
Ciabatta, wit 1 stuk (= 50 g) 24,4 g 1,1 g 127 kcal
Cracker 1 stuk (= 10 g) 7 g 0,5 g 47 kcal
Cracker, volkoren 1 stuk (= 10 g) 7 g 0,7 g 38 kcal
Croissant 1 stuk (= 40 g) 16,9 g 1,4 g 157 kcal
Krentenbol 1 bol (= 50 g) 25,4 g 10,8 g 134 kcal
Krentenbrood Zelf gesneden plak (= 40 g) 21,3 g 9,5 g 109 kcal
Krentenbrood, met spijs Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,6 g 11 g 121 kcal
Maïsbrood 1 snee (= 35 g) 15,5 g 0,9 g 92 kcal
Naanbrood 1 stuk (= 135 g) 62 g 4,5 g 354 kcal
Pitabroodje, wit 1 stuk (= 45 g) 22,5 g 1,1 g 110 kcal
Roggebrood 1 plak (= 25 g) 9,1 g 1,9 g 49 kcal
Rozijnenbrood Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,9 g 9,7 g 109 kcal
Rozijnenbrood, met spijs Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,4 g 11,1 g 121 kcal
Speltbrood 1 snee (= 35 g) 15 g 0,7 g 83 kcal
Stokbrood, volkoren 1 hele (= 300 g) 117 g 5,7 g 702 kcal
Stokbrood, wit 1 hele (= 300 g) 160,2 g 8,7 g 807 kcal
Tijgerbrood, bruin 1 snee (= 35 g) 15,4 g 0,7 g 83 kcal
Tijgerbrood, wit 1 snee (= 35 g) 14,5 g 0,8 g 75 kcal
Turks brood, tarwe 1 stuk (= 50 g) 24,6 g 1,1 g 125 kcal
Volkorenbrood, fijn 1 snee (= 35 g) 13,8 g 0,7 g 82 kcal
Volkorenbrood, grof 1 snee (= 35 g) 13,5 g 0,6 g 82 kcal
Zuurdesembrood, volkoren 1 snee (= 35 g) 14,2 g 0,7 g 82 kcal

labels: #Brood

Zie ook: