Jaarlijks wordt er wereldwijd voor bijna 130 miljard euro aan chocolade verkocht. Vooral in Europa is chocolade populair. Kerstmis draait niet meer alleen om chocolade. Waar bonbons en pralines vroeger een vanzelfsprekend kerstgeschenk waren, concurreren ze nu met producenten van andere luxeartikelen. Chocolade... we zijn er dol op! Niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen. Chocolade is een van de meest geliefde producten op aarde.
Met een consumptie van 8,8 kilo per hoofd van de bevolking is Zwitserland de grootste verbruiker van chocolade. Ook in Oostenrijk, Duitsland, Ierland en Engeland wordt relatief veel chocola gegeten. Met een gemiddelde van 4,5 kilo per jaar per persoon valt Nederland net buiten de top tien. Wel is hier sprake van een groeimarkt.
De Nederlandse Chocolademarkt in Cijfers
In 2021 besteedden Nederlanders voor 945 miljoen euro aan chocolade. Dat meldt de vereniging voor de bakkerij- en zoetwarenindustrie VBZ. Een stijging van 6,8% ten opzichte van 2020.
Nederlanders eten gemiddeld 26 gram zoetwaren per dag. Kinderen eten gemiddeld meer zoetwaren (32 g/dag) dan volwassenen (24 g/dag). Hoogopgeleide volwassenen eten gemiddeld vrijwel evenveel zoetwaren (23 g/dag) als middelbaar- en laagopgeleide volwassenen (26 en 22 g/dag).
Trends in Chocoladeconsumptie
Consumenten zijn meer dan vroeger geïnteresseerd in de basale smaken: puur en melk in de vorm van koekjes en repen. Tegelijkertijd verdwijnen de exotische varianten uit het assortiment. Tegenwoordig besteden de chocolatiers ook veel aandacht aan de verpakking en de inrichting van de winkels. Waar de chocolade vroeger werd verkocht onder kille tl-buizen, is er nu sprake van sfeerverlichting.
Duurzaamheid is een belangrijk aspect, aldus Jeroen de Bruin van VBZ. Vooral de jeugd verlangt veganistische en verantwoorde producten. Dat betekent onder andere minder kleurstoffen en een beter loon voor de cacaoboeren. De branche wil ook het gebruik van suiker graag terugdringen.
De chocolatiers benadrukken hun duurzame intenties. Bij Coco & Sebas en Leonidas gebruiken ze alleen cacao die is goedgekeurd door de Rainforest Alliance.
Soorten Chocolade
Er zijn drie standaardsoorten van chocolade: melk, puur en wit. Volgens de Nederlandse Warenwet mag chocolade daadwerkelijk melkchocolade heten als het minimaal 32% cacao bevat. Voor puur geldt een minimum van 54% cacao. In witte chocolade zit veel minder cacao en kan om die reden eigenlijk geen echte chocolade worden genoemd. De structuur en de smaak lijkt wel erg op de gewone smaak van chocolade en daarom mag het toch chocolade heten. Mensen met een allergie kunnen deze soort chocolade wel eten, maar geen puur of melkchocolade. Naast de standaardsoorten bestaan er nog meer soorten chocolade met allerlei ingrediënten erin, zoals: hazelnoten, rozijnen en vele andere vullingen.
De Geschiedenis van Chocolade
De eerste chocolade is afkomstig uit Amerika. Al in het jaar 600 na Christus maakten indianenvolken, de Maya’s en de Azteken, een chocoladedrank met de naam Xocoatl. Deze drank bestond uit cacaobonen, granen, specerijen en water. Er werd geen suiker aan toegevoegd waardoor het een bittere smaak had. In die tijd geloofde men dat de drank vermoeidheid tegen zou gaan door de cafeïne aanwezig in de cacao.
In het begin van de zestiende eeuw gingen Spaanse ontdekkingsreizigers, zoals Columbus, naar Amerika en namen cacaobonen mee terug. In Spanje werd er chocoladedrank van de bonen gemaakt en voegde men er suiker aan toe. De drank werd nu ook bekend in de rest van Europa. In de zeventiende eeuw was chocolade een luxeproduct en werd het voornamelijk door de rijkeren gedronken.
De Zwitserse chocolade werd geïntroduceerd in 1819 en een aantal jaar later ontdekte de Nederlander van Houten hoe vet van de cacaomassa kon worden gescheiden. Deze techniek werd wereldwijd toegepast en in 1847 werd zo de eerste echte eetbare chocolade gemaakt door de Engelsman Fry. Rond 1900 begonnen de chocoladeprijzen te dalen en werd chocolade ook betaalbaar voor het gewone volk. Chocoladeliefhebbers hebben veel te danken aan Casparus van Houten en zijn zoon Coenraad. In 1828 vroeg de Nederlandse familie het alleenrecht aan om op goedkope wijze het vet uit geroosterde cacaobonen te persen. Het resultaat van het ingewikkelde procedé van Van Houten - dat ook wel ‘dutching’ wordt genoemd - was uiteindelijk een oplosbaar bruin poeder.
Hoe wordt Chocolade Gemaakt?
Het maken van chocolade is een vrij ingewikkeld proces. Allereerst is er cacao nodig, het hoofdbestanddeel van chocolade, gewonnen uit de cacaobonen. Deze bonen groeien aan de cacaoboom die vooral te vinden is in Zuid-Amerika en Afrika. De cacaobonen zitten in de vruchten van deze boom, zo’n 40 stuks per vrucht. Nadat de cacaobonen uit de vruchten zijn gehaald, worden ze eerst gefermenteerd en gedroogd. Het drogen gebeurt onder de zon en kan wel een aantal weken duren.
Als de bonen droog zijn worden ze vaak, per boot, naar andere landen vervoerd. Bij aankomst in de fabriek worden de bonen eerst gereinigd en gesorteerd op basis van licht, middel of donker. Vervolgens worden de bonen geroosterd bij een temperatuur van 140°C. De smaak van de cacao wordt grotendeels bepaald door de duur en temperatuur van het roosteren. De velletjes van de geroosterde bonen worden eraf geblazen in grote blaasmachines, zodat alleen het binnenste van de boon overblijft. Cacaomolens malen de overgebleven bonen tot een cacaomassa, dat eruit ziet als een dikke vloeistof.
Door het onttrekken van vet uit deze vloeistof blijft er cacaopoeder over. Het vet wordt cacaoboter genoemd. De verschillende soorten chocolade bestaan uit verschillende hoeveelheden cacaopoeder en andere ingrediënten. Zo bestaat pure chocolade uit cacaopoeder, cacaoboter, suiker en smaakstoffen. Melkchocolade wordt ook gemaakt van deze ingrediënten met daarbij melk.
In witte chocolade wordt geen cacaopoeder gebruikt, maar alleen cacaoboter, suiker, melk en smaakstoffen zoals vanille. Als de juiste ingrediënten bij elkaar zitten wordt de chocolade in vormen gebracht en op 30 tot 32°C gehouden. Door het schudden van de vormen wordt de aanwezige lucht verwijderd. Het proces wordt afgesloten door het koelen van de chocolade, waardoor het de uiteindelijke vorm krijgt. Als de chocolade klaar is, kan het worden verpakt.
Gezondheid en Chocolade
Chocolade heeft zowel positieve als negatieve gezondheidseffecten. De antioxidanten die in cacao zitten hebben een gunstige werking. Ze remmen ontstekingen, gaan vrije radicalen tegen en remmen de verbranding binnen lichaamscellen. Daarnaast hebben antioxidanten ook een gunstige uitwerking op de bloeddruk en bloedvaten. Er moet dan wel dagelijks 4 gram cacao worden ingenomen.
Chocolade bevat ook stoffen die een stimulerend effect hebben op de hersenen en verslavend kunnen zijn. Echter, deze stoffen komen in zulke kleine hoeveelheden voor dat er pas een merkbaar effect optreedt bij het eten van meer dan 10 kg chocolade. In chocolade komt ook veel magnesium voor. Magnesium is betrokken bij de energiestofwisseling, de zenuwprikkeloverdracht en de spierfunctionaliteit.
Chocolade heeft helaas niet alleen maar positieve effecten. Het bevat onder andere veel suikers, vooral in witte chocolade en melkchocolade. Suikers zijn slecht voor de tanden en van te veel suikers word je dik. Bovendien bevat chocolade veel verzadigd vet dat erg ongezond is. Pure chocolade is het beste om te eten, deze soort bevat het hoogste cacaogehalte. Tegenwoordig bestaat er ook chocolade met zoetstoffen in plaats van suiker.
Prijs van Chocolade
Er bestaan verschillen in prijs tussen de chocoladesoorten, maar ook binnen elke soort. Zo is de prijs van pure chocolade erg afhankelijk van de cacaobonen die worden gebruikt. Cacaobonen hebben allemaal hun eigen specifieke kenmerken en aroma’s. De prijs van een reep pure chocolade kan in een chocolaterie wel het dubbele zijn van de prijs in een supermarkt door het gebruik van verschillende cacaoboonsoorten.
Over het algemeen is de gemiddelde prijs van een willekeurige soort chocoladereep van 75 gram ongeveer € 1,-. De ontwikkeling in de prijs hangt vooral af van de hoeveelheid cacao die er over de hele wereld verbouwd wordt. Er is een wereldwijde toenemende vraag naar cacao, waardoor de cacaoboeren hun handen vol hebben om deze vraag bij te benen. In combinatie met de lage prijs die de boeren voor hun bonen krijgen en de verslechterende milieuomstandigheden wordt het steeds lastiger om aan chocolade te komen.
De kosten voor een gemiddelde chocoladereep kunnen hierdoor in de toekomst wel eens flink gaan stijgen. Er bestaat chocolade met een speciaal keurmerk, er gaat dan meer geld van de opbrengst naar de cacaoboer. De chocolade is dan wel iets duurder per reep. Een bekend voorbeeld van zo’n keurmerk is het Max Havelaarkeurmerk.
De sterke fluctuaties in de cacaoprijs vertalen zich echter niet direct in de consumentenprijs voor chocolade. En dat is maar goed ook, want dat brengt veel onzekerheid voor alle betrokkenen. Daarom hebben veel producenten van chocolade de prijsvolatiliteit veelal afgedekt door hedge- of langetermijncontracten.
Nederland als Cacaoproducent
En nog steeds is Nederland een vooraanstaand land in de wereld van cacao. Terwijl de oogst van cacaobonen voornamelijk plaatsvindt in Ivoorkust en Ghana, is Nederland de grootste importeur ter wereld van deze cacaobonen. Naast verdere bewerking van cacao - voor een groot deel in de Zaanstreek - wordt ook veel van de geïmporteerde cacaobonen direct weer geëxporteerd naar omringende landen. En dat zorgt ervoor dat ook de Nederlandse handel in cacaobonen groot is.
labels:
