Je hebt het vast wel eens bij iemand thuis zien staan: een metalen kannetje op het vuur om koffie mee te maken. Een manier om espresso te maken zoals de Italianen dat doen. Het ziet er ingewikkeld uit, maar gelukkig is koffie maken met een percolator helemaal niet moeilijk! Deze ‘ouderwetse’ manier van koffie zetten is terug van weggeweest en de percolator is steeds vaker terug te vinden in onze keukens.

Wat is een Percolator?

Waarschijnlijk heb je vast wel eens gehoord van een percolator. Maar wat is het precies? Een percolator, ook wel perculator of mokkapot genoemd, is een keukenapparaat om espresso mee te maken. De eerste percolators verschenen in de 18e eeuw, maar verloren hun populariteit sinds de opkomst van koffiezetapparaten en koffiemachines. Maar sinds een aantal jaren zijn ze weer steeds vaker te vinden in onze keukens.

De naam percolator komt van het woord percoleren. Dit is het geleiden van een oplosbare stof door een poreuze substantie. De aroma, kleur, werkingen en vooral de smaak worden op deze manier door de substantie opgenomen.

Hoe ziet een percolator eruit?

Een percolator bestaat uit drie onderdelen:

  • De onderste kamer
  • Het filterbakje
  • De bovenste kamer

De onderste kamer wordt gevuld met de gewenste hoeveelheid water. Daarbij is het van belang dat je de onderste kamer vult tot dat het filterbakje boven het waterpijl komt te liggen. Het filterbakje plaats je vervolgens op de onderste kamer en vul je met gemalen koffie. Als laatste zet je de bovenste kamer op het apparaat.

Hoe werkt een Percolator?

Koffie zetten met een percolator ziet er misschien ingewikkeld uit, maar is vrij makkelijk. Een percolator werkt als volgt: je vult het waterreservoir met water en verarmd het water door een warmtebron als een gaspit. Op het moment dat de percolator op het gasfornuis wordt gezet, stijgt de temperatuur in de onderste kamer.

Het water gaat koken en de volume neemt toe. Hierdoor ontstaat een bepaalde druk die het kokende water door het holle buisje in de kan naar boven duwt. Het water gaat via het filterzeefje langs de gemalen koffie naar de bovenste kamer; de uitschenkkan. Op deze manier neemt het water de heerlijke aroma’s mee van de gemalen koffie.

Stappenplan Koffiezetten met een Percolator

Koffie zetten in een percolator vergt wel wat geduld, het is namelijk een vorm van slow coffee.

  1. Stap 1: Vul de percolator met water. Het onderste deel van de percolator is het waterreservoir. In de binnenkant staat vaak aangegeven hoeveel water je nodig hebt veel hoeveel koppen koffie. Dit is vaak wel gebaseerd op een espresso. Als je een koffie wilt zetten moet je er iets meer water bij doen.
  2. Stap 2: Voeg de gemalen koffie toe. Vul het filter tot de rand met de gemalen koffie. Een tip: gebruik als vuistregel ongeveer 70 gram koffie per 1 liter water. Dit is wel afhankelijk van hoeveel koffie je zet. Een gemiddeld kopje koffie bevat 150 ml water, dus dan moet je ongeveer 10,5 gram koffie toevoegen.
  3. Stap 3: Zet de percolator op het gasfornuis. Zet de percolator op het gasfornuis en breng het water op een temperatuur net onder het kookpunt. Laat je het water koken, dan komt er meer zuur en bitterheid vrij. De meeste ouderwetse percolators zijn alleen geschikt voor gas, omdat ze gemaakt zijn van aluminium.
  4. Stap 4: Laat de koffie even pruttelen. Voor het beste resultaat is het belangrijk om de koffie even te laten pruttelen in de percolator. Wanneer het water kookt, komt er waterdamp uit het holle buisje aan de bovenkant. Je hoort dat de koffie gezet wordt aan het gepruttel van de percolator.
  5. Stap 5: Haal de percolator van het gasfornuis af. Als het pruttelen klaar is kun je de percolator van het gasfornuis afhalen. Doe dit wel gelijk zodra je merkt dat het pruttelen klaar is; anders verbrand je koffie. Let ook op dat je de percolator niet met blote handen van het fornuis afpakt, deze wordt namelijk heel heet.
  6. Stap 6: Inschenken. Zodra de percolator van het gasfornuis af is kun je de koffie direct in het kopje gieten. Door de hitte van de percolator, waardoor de koffie nog wel eens bitter kan worden. Wil je liever een minder bitter kopje koffie? Dan kun je de koffie eerst overschenken in een andere kan. Doe dit wel zo snel mogelijk, want hoe langer je de koffie laat staan, hoe minder lekker deze wordt.

Welke Koffie voor een Percolator?

Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Om optimaal te genieten van koffie uit een percolator kun je het beste kiezen voor een niet al te fijn gemalen koffie. Het liefst een middelgrof gemalen koffie, dit staat vaak aangegeven op de verpakking. Kies niet voor een espressomaling, maar voor een zogenaamde mokamaling, percolatormaling of moka koffie. Dit zijn malingen die net wat grover zijn dan de espressomalingen.

Door gebruik te maken van middelgrof gemalen koffie voorkom je dat er koffiegruis door de filter heen sijpelt en in je kop koffie terecht komt. Daarnaast zorgt een te grove koffie ook voor een wat zure smaak en een te fijn gemalen koffie juist weer voor een bittere smaak. Gebruik filterkoffie in plaats van fijngemalen koffie voor het beste resultaat.

Voor het beste resultaat koffie uit je percolator, kun je het beste zelf je koffie malen met een koffiemolen. Op deze manier blijft de smaak en aroma’s het beste behouden. Kies wel een koffiemolen die een instelbare maalgraad heeft, zodat je zelf kunt aangeven hoe grof of hoe fijn je de maling van de bonen wilt hebben.

Hoe Maak ik een Percolator Schoon?

Net als elke koffiemachine of koffieapparaat heeft ook de percolator de benodigde onderhoud en reiniging nodig. Door de percolator goed schoon te houden zorg je ervoor dat de smaak en aroma’s van je koffie behouden blijven. Ook verleng je de levensduur van de percolator.

Allereerst is het van belang om de percolator na het gebruik altijd goed schoon te maken. Laat hem na gebruik eerst 30 minuten staan voordat je hem uit elkaar haalt, zodat hij goed kan afkoelen. Zorg ervoor dat er geen koffieresten achterblijven en dat de kan leeg is. Daarna kun je alle onderdelen schoonmaken door ze onder de warme kraan af te spoelen. Droog alles goed af en je percolator staat weer klaar voor de volgende bereiding.

Let wel op: je mag de percolator niet wassen met sop of in de vaatwasser doen. Een zacht sponsje of een afwasborstel met heet water is genoeg. Anders gaat de percolator oxideren.

Ontkalken van een Percolator

Een percolator moet periodiek worden ontkalkt. Het liefst één keer per maand bij regelmatig gebruik. Hier kun je verschillende technieken voor gebruiken:

  • Vul het waterreservoir met 1/3 azijn en 2/3 water en laat het vervolgens koken. De percolator moet daarna wel goed gespoeld worden om de azijn geur uit de percolator te halen.
  • Het gebruik van anti-kalk producten voor percolators.
  • Het plaatsen van een waterontharder, om kalkaanslag te voorkomen.

Verwijderen van Cafeïnevlekken van een Percolator

Naarmate het gebruik vordert kunnen er zwarte vlekken in de percolator komen. Dit zijn cafeïneresten die door het koffiedik zijn achtergebleven. Deze kun je makkelijk verwijderen door wat water te mengen met citroensap in het waterreservoir. Dit breng je vervolgens aan de kook en daarna laat je het een nachtje rusten.

Percolator versus Andere Zetmethoden

De termen ‘percolator’ en ‘moka pot’ worden vaak door elkaar heen gebruikt. Een percolator maakt gebruik van zwaartekracht tijdens het brouwen. Een moka pot gebruikt stoomdruk om water één keer door de gemalen koffie te persen. Water gaat in een onderste reservoir koken en via een buisje en filter wordt het door de koffie omhoog geperst. De vloeistof gaat daarna verder omhoog via een pijpje en wordt opgevangen in een opvangbakje bovenin.

Een vacuüm koffieapparaat is net als een percolator een ouderwetse manier om koffie te zetten. Het is een apparaat dat water via stoom in een tweede kamer (vaak bovenste) perst. Hier mengt het zich met gemalen koffie.

Een percolator en een cafetière verschillen best wel van elkaar, maar worden toch ook nog af en toe door elkaar gebruikt. Bij een cafetière doe je grof gemalen koffie in het apparaat. Hier giet je vervolgens bijna kokend water op. Het geheel roer je door en laat je vervolgens 4 minuten rustig staan. Na die 4 minuten duw je de zuiger met zeef heel rustig naar beneden. Tijdens dat proces wordt het koffieresidu van de koffie gescheiden.

Verhouding Koffie versus Water

Per 1 liter water heb je +/- 70 gram gemalen koffie nodig. Dit zijn ongeveer tien eetlepels. Meet de juiste hoeveelheid water af. Schenk het water in de kan van de percolator.

Hoeveelheid Water Hoeveelheid Koffie
1 liter 70 gram
150 ml (gemiddeld kopje) 10,5 gram

Percolator Koffie: Tips voor de Beste Smaak

  • Zet je een volle pot, reken er dan op dat het ongeveer tien minuten duurt voordat de koffie klaar is.
  • Het beste resultaat heb je als de koffie maar één keer volledig doorloopt, anders wordt de koffie bitter.
  • Zorg ervoor dat de koffie zachtjes borrelt (dicht tegen het kookpunt aan). Als het water echt helemaal gaat koken dan komt er meer zuur en bitterheid vrij uit de koffie.

De kunst van percolatorkoffie zit in de aandacht voor detail - van de selectie van de bonen en de maalgraad tot de zettemperatuur en -tijd. Met de juiste technieken en een beetje oefening kan iedereen thuis een perfecte kop percolator koffie maken. Experimenteer met verschillende bonen, maalgraden en zettijden om jouw ideale kop koffie te vinden.

labels:

Zie ook: