Ketchup, of voluit tomatenketchup, is een zoete en pittige saus op basis van tomaten, suiker en azijn met kruiden en specerijen. De vroege versies van ketchup bevatten ook andere ingrediënten zoals paddenstoelen, oesters of noten.

Wereldwijd is het bekendste merk ketchup Heinz. Heinz Tomato Ketchup wordt geproduceerd door H.J. Heinz Company en is onderdeel van Kraft Heinz. Heinz Ketchup heeft 80% van het marktaandeel in Europa en 60% in de Verenigde Staten.

Verborgen Suikers in Ketchup

Ketchup kan meer toegevoegde suikers bevatten dan je denkt. Veel populaire ketchupmerken kunnen tot 4 gram suiker per eetlepel bevatten, wat gelijk is aan 1 theelepel suiker. De Keuringsdienst van Waarde ontdekte in 2006 al dat in een fles tomatenketchup maar liefst 24 (!) klontjes suiker kunnen zitten.

Er zijn merken die ketchup maken met minder of zelfs zonder toegevoegde suikers.

De Voordelen van Lycopeen

De rode kleur van ketchup wordt veroorzaakt door de plantaardige kleurstof lycopeen. Deze kleurstof zit niet alleen in tomaten, maar ook in watermeloen, guave, papaja, paprika en roze grapefruit.

Lycopeen is een antioxidant uit de familie van de carotenoïden. Het is een sterke antioxidant die je lichaam kan beschermen tegen oxidatieve stress en daarnaast kan beschermen tegen bepaalde toxines en chronische ziekten (1, 2, 3, 4, 5, 6). Diëten die rijk zijn aan het antioxidant lycopeen kunnen prostaatkanker helpen voorkomen (7, 8, 9, 10). Lycopeen kan volgens sommige studies mogelijk ook beschermen tegen long-, borst- en nierkanker.

De sterke antioxidantwerking van lycopeen kan helpen het cholesterolgehalte te verlagen en de kans op het ontwikkelen van hartaandoeningen te verkleinen (12, 13). Lycopeen lijkt ook enige bescherming te bieden tegen de schadelijke effecten van de zon (14, 15). Lycopeen kan helpen de huid te beschermen tegen zonnebrand en schade veroorzaakt door UV-stralen. Het is echter geen vervanging voor zonnebrandcrème (16).

Interessant is ook dat lycopeen antioxiderende eigenschappen heeft, die kunnen helpen bij het voorkomen van epileptische aanvallen en geheugenverlies (Alzheimer) bij ouderdomsziekten (17, 18, 19). Daarbij kan lycopeen neuropathische pijn helpen verminderen, een type pijn dat wordt veroorzaakt door zenuw- en weefselschade (22, 23). Tot slot zijn er aanwijzingen dat lycopeen het afsterven van botcellen kan vertragen, de botarchitectuur kan versterken en in het algemeen kan helpen botten gezond en sterk te houden (24).

De biologische beschikbaarheid van lycopeen wordt bevorderd door verhitting (25). Hierdoor wordt het beter opgenomen. Volgens onderzoek zouden temperaturen tussen de 60 en 80 graden Celcius al voldoende zijn. Biologische tomatenketchup bevat drie keer zoveel lycopeen als reguliere ketchup.

In de VS is tomatenketchup behalve in de traditionele rode kleur ook verkrijgbaar in paarse en groene tinten. Onderzoekers hebben het lycopeengehalte en de antioxidantwerking in 13 ketchupmerken getest: zes populaire, drie biologische, twee huismerken en twee van fast-food ketens. Paarse en groene ketchups hadden een lycopeengehalte dat gelijk was aan hun gewone, rode tegenhangers.

De biologische ketchups blonken uit qua lycopeengehalte. Eén merk bevatte zelfs 183 microgram lycopeen per gram ketchup: ongeveer vijf keer zo veel per gewicht van een gemiddelde tomaat. Niet-biologische merken bevatten gemiddeld 100 microgram per gram. Eén fast-food monster bevatte slechts 60 microgram per gram.

Verborgen Suikers in Andere Producten

We weten allemaal dat suiker slecht is, toch? Deze verborgen suikers helpen niet om gezond gewicht te verliezen en je glucosewaarden te verlagen als je diabetes hebt. Het is duidelijk dat verborgen suikers in veel alledaagse producten voorkomen, zelfs in producten waarvan je het misschien niet zou verwachten. Het lezen van etiketten is een goede eerste stap om verborgen suikers te vermijden.

Hier zijn enkele voorbeelden van producten met verborgen suikers:

  • Ontbijtgranen: Vooral cruesli, granola en muesli bevatten vaak aanzienlijke hoeveelheden toegevoegde suikers.
  • Yoghurt: Vruchtenyoghurt, vooral magere varianten met fruit, vanille of honing, zitten vaak vol met toegevoegde suikers.
  • Saladedressings: Veel kant-en-klare dressings bevatten verrassend veel suiker om de smaak te verbeteren.
  • Vruchtensappen: Een glas sinaasappelsap kan net zo veel suiker bevatten als frisdrank.
  • Brood: Vooral wit brood en meergranenbrood kunnen verborgen suikers bevatten.
  • Soepen uit blik: Bevatten vaak veel toegevoegde suikers om de smaak te verbeteren.
  • Pastasauzen: Veel kant-en-klare tomatensauzen bevatten toegevoegde suikers.
  • Energiedrankjes: Bekend om hun hoge suikergehalte.
  • Kant-en-klare maaltijden: Bevatten vaak verborgen suikers om de smaak te verbeteren en de houdbaarheid te verlengen.

Suiker in Saus: Een Overzicht

In saus zit vaak suiker. Hoeveel suiker er in saus zit, verschilt veel per product. Wil je een gezondere keuze maken? Kies dan voor een saus met minder suiker. Weet jij hoeveel suiker er in je favoriete saus zit?

Sommige sauzen zijn gemaakt met meer dan 30 procent suiker. Dit geldt niet voor alle sauzen. Je kunt gelukkig ook kiezen voor een saus met minder suiker.

In barbecuesaus zit meer suiker dan bijvoorbeeld in mayonaise en knoflooksaus. Er zijn meer sauzen waar veel suiker in kan zitten zoals curry, ketchup en satésaus. Rode sauzen bevatten vaak meer suiker dan witte sauzen. De witte sauzen bevatten wel weer meer vet.

Hieronder een overzicht van verschillende soorten sauzen en hun suikergehalte per 100 ml:

Product Energie Koolhydraten Suiker
Barbecuesaus Calvé 138 kcal 31 g 26 g
Barbecuesaus AH Smokey bbq saus zero 47 kcal 8,9 g 3,5 g
Chilisaus Inproba 164 kcal 38 g 38 g
Ketchup, Heinz Tomaten ketchup 102 kcal 23,2 g 22,8 g
Ketchup, Heinz Tomaten ketchup 50% minder suikers&zout 64 kcal 12 g 11 g
Ketchup, AH Tomatenketchup 87 kcal 20 g 15 g

Deze lijst geeft verschillende voorbeelden. Zo krijg je een idee van hoeveel suiker er in een saus zit. Let op: fabrikanten veranderen hun product soms. Kijk daarom altijd op het etiket.

Tomatenketchup in je Eetpatroon

Je weet nu hoeveel suiker er in tomatenketchup zit. Wil je inzicht krijgen in je hele eetpatroon? In Mijn Eetmeter kun je langere tijd bijhouden wat je eet en drinkt. Dit online dagboek berekent dan hoeveel energie en voedingsstoffen je in totaal binnenkrijgt.

Hoeveel Suiker Zit Er Echt in Ketchup?

We kennen de plaatjes met ketchupflessen en torens suikerklontjes. Toch is het goed om dit ook in perspectief te plaatsen. We eten geen potten ketchup per dag. Veel mensen eten nauwelijks ketchup. Mijn kinderen eten weleens ketchup, en ik vind het fijn te weten wat ik ze eigenlijk geef.

Tomaten bevatten van nature suiker, dus het is onmogelijk om een suikervrije ketchup te maken. Er zijn verschillende ketchups zonder toegevoegde suiker, waar je kunt zien dat de 6,5 gram suiker per 100 gram ketchup dus uit de tomaten komt.

Als je merk ketchup er niet tussen staat, kun je gemakkelijk checken hoeveel erin zit. Kijk op het etiket, bij de ‘koolhydraten, waarvan suikers’. Dat getal is per 100 gram. Met de cijfers hieronder kun je snel nakijken hoe het met jouw ketchup zit.

Hieronder een overzicht van de hoeveelheid suiker in verschillende ketchupmerken:

Product Suiker per 100 gram Suiker per 100 gram in suikerklontjes Suiker per eetlepel (17 gram) Per eetlepel in suikerklontjes
Heinz Tomatenketchup 22,8 gram 5,7 3,9 gram 1,0
Heinz Tomatenketchup 50% 11,0 gram 2,8 1,9 gram 0,5
AH huismerk 15,0 gram 3,8 2,6 gram 0,6
Remia 11,0 gram 2,8 1,9 gram 0,5
Heinz Bio 24,8 gram 6,2 4,2 gram 1,1
Verstegen zonder toegevoegde suiker 6,5 gram 1,6 1,1 gram 0,3
AH Ketchup zonder toegevoegde suiker 6,5 gram 1,6 1,1 gram 0,3

Heinz bevat verreweg de meeste suiker. Wij gebruiken de Heinz 50%. Deze is lekker, bevat minder suiker én minder zout. Hoewel dit bijna hetzelfde is dan sommige ‘gewone’ varianten, is dit toch de hit in ons huis 🙂 En het mag ook lekker blijven.

Mayonaise vs. Ketchup

Een frietje zonder saus? Liever niet. In Nederland eten we zo’n 2,4 liter mayonaise per persoon per jaar. De saus der sauzen wordt vaak als ongezond gezien, terwijl rode ketchup vaak als een bewustere keuze wordt neergezet. Maar wat is daar nou van waar?

Mayonaise bestaat vooral uit olie en olie bestaat voornamelijk uit vet, terwijl tomatenketchup voornamelijk uit tomaten(puree) bestaat. Daardoor lijkt het alsof je het antwoord al hebt, maar puur en alleen als je naar het aantal calorieën kijkt. Een eetlepel mayo bevat zo’n 100 calorieën, terwijl ketchup maar 15 calorieën per eetlepel bevat.

Hoewel een eetlepel ketchup relatief weinig calorieën bevat, is er iets anders op het etiket dat onze aandacht trekt. In ketchup zit heel veel suiker, terwijl dat amper in mayonaise voorkomt. Een eetlepel ketchup staat ongeveer gelijk aan een klontje suiker (4 gram). Je hebt verschillende merken en (suiker)variaties (bijvoorbeeld zonder toegevoegde suikers) in de supermarkt, maar feit blijft dat er eigenlijk altijd meer suiker in ketchup dan in mayonaise zit.

Kortom: de een is niet (on)gezonder dan de ander. Door ketchup krijg je (veel) meer suiker binnen, door mayonaise (veel) verzadigd vet.

labels:

Zie ook: