De Nederlandse melkveestapel bestaat tegenwoordig voornamelijk uit de nakomelingen van het zwart-bonte ras, bekend als Holstein-Friesian. Deze koeien zijn heel goed in het produceren van melk. Tegenwoordig is 10.000 liter per jaar geen uitzondering meer.
Melkproductie en Levensduur van Koeien
Als een koe goed melk blijft geven, kan het voorkomen dat ze in haar hele leven de mijlpaal van 100.000 liter melk behaalt. Slechts enkele koeien behalen de mijlpaal van 10.000 kg vet en eiwit in de melk die ze gedurende hun leven geven. Maar met alleen de juiste genetica kom je er niet! Zoveel melk produceren kan natuurlijk alleen wanneer een koe in optimale conditie verkeert, zowel fysiek als mentaal. Dat is alleen mogelijk met goede zorg van de boer.
Voeding van Melkkoeien
Het huidige rantsoen van een Nederlandse melkkoe is van zeer hoge kwaliteit. Melkkoeien eten voor het grootste gedeelte ruwvoer, in de vorm van gras (vers of geconserveerd) en snijmais. Daarnaast krijgen ze nog krachtvoer en eventuele toevoegingen om het rantsoen compleet te maken. Ruwvoer wordt grotendeels door de melkveehouder zelf geproduceerd (zoals bijvoorbeeld gras en mais). Om te bepalen wat een koppel het beste kan eten naast ruwvoer, werken bij De Heus vele nutritionisten die het huidige rantsoen op een individuele melkveehouderij analyseren en waar nodig optimaliseren.
Verschil Tussen Melk- en Vleeskoeien
De melkkoe behoort tot de familie van het rund. Er is echter wel degelijk een verschil tussen een melkkoe en een vleeskoe. Melkkoeien zijn nauwgezet geselecteerd en gefokt zodat zij een optimale hoeveelheid melk kunnen geven. Wereldwijd zijn er ruim duizend verschillende koeienrassen, maar in de melkveehouderij in Nederland zien we vooral de vertrouwde zwart-wit of rood-wit gekleurde koeien, die behoren tot het Holstein-ras.
Koeien eten het liefst gras, wat niet alleen relatief goedkoop is maar ook de benodigde voedingsstoffen bevat. Naast gras lusten ze ook andere dingen, zoals 5 kilo krachtvoer. Uit het eten dat de koe dagelijks verwerkt, haalt ze de voedingsstoffen om melk te maken. Een koe gaat melk geven nadat ze een kalf heeft gekregen. Als het kalf eenmaal is geboren, geeft de koe circa 10 maanden lang melk. De dagelijkse melkproductie van de Nederlandse koe is gemiddeld 25 liter, waarmee ze in de Europese top staat. Een melkkoe wordt gemiddeld 315 dagen per jaar gemolken, één keer ‘s ochtends en één keer ‘s avonds.
Een koe begint melk te geven nadat ze een kalfje heeft gehad. Dat kan pas vanaf het tweede levensjaar van de koe. In de jaren daarna krijgt ze gemiddeld één kalf per jaar. Als een koe geen melk meer geeft, dan moet de melkveehouder er om bedrijfseconomische redenen afscheid van nemen. Hun vlees wordt vaak gebruikt voor gehakt en hamburgers. In Nederland wordt een melkkoe gemiddeld 5 á 6 jaar oud. De maximale leeftijd is afhankelijk van de gezondheid van de koe, maar ook van hoe lang de koe melk geeft.
Vleesopbrengst van een Koe
Een koe weegt ongeveer 700 kg, maar dit gewicht is maar voor een deel voor ons verteerbaar. De hoeveelheid vlees per gemiddeld geslachte koe is uiteindelijk maar 302 kg. Het gemiddelde slachtgewicht van een koe is 350 kilo, hierbij worden de beenderen nog meegerekend. Wanneer je het gewicht van de beenderen eraf haalt, houd je gemiddeld 280 kilo vlees over.
Van een (melk)koe komen verschillende soorten rundvlees. Een biefstuk wordt bijvoorbeeld vaak gesneden van de bovenbil, het spierstuk of de dikke lende. Hacheevlees wordt gesneden van de onderrib, en ossenstaart is, zoals de naam het al zegt, de staart.
Prijzen van Vleeskoeien
Maandelijks wordt een vergelijking gemaakt tussen de Nederlandse melkveehouderij en een aantal andere exporterende zuivellanden via een specifiek kengetal. In 2017 was de afleverprijs van koeien voor de slacht op een herkenbaar Nederlands melkveebedrijf ongeveer € 1,15 per kg levend gewicht. Binnen Europa is deze prijs vrij laag. Alleen de afgeleverde koeien in Polen zitten met ruim € 1,10 per kilogram levend gewicht op een iets lager prijsniveau. De afgeleverde koeien in Duitsland leveren binnen Europa het meest op. De Duitse melkveehouders ontvangen gemiddeld € 1,50 per kilogram levend gewicht. Buiten Europa ontvangt een melkveehouder in de VS (Californië) de hoogste prijs met bijna € 1,60 per kilogram levend gewicht. Argentijns koeienvlees is ten opzichte van andere belangrijke zuivellanden het goedkoopst. Een melkveehouder ontvangt voor het vlees van de afgeleverde koeien iets meer dan € 0,90 per kg levend gewicht.
Dubbeldoelkoeien: Melk en Vlees
Dubbeldoelkoeien zijn koeien met een dubbele functie. Zo komt van de Nederlandse rundvleesproductie het overgrote deel (95%) van melkvee-gerelateerde bedrijven. Daar worden de dieren dus in de eerste plaats gehouden voor de productie van melk, en uiteindelijk altijd ook voor vlees. Nadat de dieren niet meer voldoende productief voor de melk zijn, worden ze zo goed mogelijk aangesterkt, zodat er weer meer vlees op de botten komt en ze beter geschikt zijn voor de slacht en beter vlees opleveren.
Vlees van ‘aangesterkte’ koeien is prima kwaliteitsvlees, en kan zeker voor meer doeleinden gebruikt worden dan alleen worst of gehakt. Dubbeldoelrassen zijn ‘oude’ runderrassen. Van deze rassen leven er relatief weinig koeien in Nederland, waardoor ze zelfs als ‘zeldzaam’ worden beschouwd. Traditioneel (rond 1900) waren dat Fries-Hollands, Groninger Blaarkop en MRIJ (Maas-Rijn-IJsselvee), later uitgebreid met de variaties Roodbont Friesvee, Lakenvelder, Brandrood rund, Witrik en Fleckvie. In de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw stapten veehouders geleidelijk over van dubbeldoelkoeien op melkkoeien, mede door de komst van de melkmachine en verbeterde technologie.
Voordelen van Dubbeldoelkoeien
Naast het ‘upgraden’ van de Nederlandse melkkoe maakt het ook verschil welk runderras de veehouder voor zijn bedrijfsvoering gebruikt. Dubbeldoelkoeien zijn niet alleen ‘betere allrounders’, maar hebben als bijkomend voordeel dat ze duurzamer zijn, mede omdat hun productie vrijwel volledig op gras gebaseerd is. Raszuivere dubbeldoelkoeien zijn robuuste dieren met een lange levensduur. Ze leveren langer melk dan koeien die puur voor de melk worden gehouden en hogere volumes opleveren, zoals Holstein-Friesian. Omdat dubbeldoelkoeien op basis van gras produceren in plaats van krachtvoer, passen de dieren in de kringlooplandbouw. Dubbeldoelkoeien zetten voer (gras), water en grond dat ze tijdens hun leven gebruiken om in melk, wat bijdraagt aan circulaire veeteelt.
labels: #Vlees
