Wees alert op voedselbederf: de hondsdagen staan voor de deur. De term hondsdagen wordt gebruikt voor de warmste en meest bederfelijke periode van het jaar. In Nederland kennen we deze periode vooral als het hoogtepunt van de zomer. Het is ook de tijd waarin de meeste hittegolven voorkomen.

Wat zijn de Hondsdagen?

Zo wordt de periode tussen (grofweg) 20 juli en 20 augustus namelijk genoemd. De benaming ‘Hondsdagen’ heeft zijn oorsprong in de sterrenkunde. In deze periode komt de ster Sirius, van het sterrenbeeld de grote hond, ongeveer tegelijk op met de zon en is 'ie voor ons dus niet zichtbaar. De naam heeft echter op zich niets met de weersomstandigheden te maken.

Vanouds hebben de hondsdagen in de keuken een slechte naam. Voedsel bederft in deze periode van het jaar sneller doordat het vaak warm is en de luchtvochtigheid hoog is. Dat zijn omstandigheden waarbij bacteriën goed gedijen. Niet voor niets zetten microbiologen bacteriën op kweek in broedstoven van rond de 30 graden Celsius.

De combinatie van warmte en vochtigheid

Wat deze periode ook kenmerkt, is dat de luchtvochtigheid vaak hoog is. Warmere lucht kan meer vocht vasthouden dan koude lucht en op die manier kunnen ook makkelijker buien ontstaan. Juli en augustus zijn in Nederland sinds jaar en dag de natste maanden van het jaar. De combinatie van warmte en vochtige lucht heeft op allerlei zaken effect.

Tijdens de hondsdagen hebben we vaak te maken met warm en vochtig weer. Tijdens deze 4 weken is het over het algemeen warm, met grote kans op buien en onweer. De Egyptenaren houden deze periode in de oudheid al nauwlettend in de gaten. De verdwijning van Sirius is het startsein voor de hondsdagen. Het zeewater is dan inmiddels flink opgewarmd en de atmosfeer zit vol vocht, wat vaak tot onweer leidt.

Effect op Voedsel

Het zou bijvoorbeeld heel goed kunnen dat je fruitschaal het veel minder lang volhoudt dan normaal. In vochtige lucht bederft fruit namelijk veel sneller. Kijk niet raar op als je verse appels veel sneller beginnen te schimmelen dan normaal. Dit is ook de reden dat je in deze periode ineens hele kolonies van fruitvliegjes in je huis kunt aantreffen. Sommige fruitsoorten kun je nu beter in de koelkast bewaren.

Ook andere etenswaren bederven veel sneller. In vervlogen tijden, toen men nog geen koelkasten in huis had, waren de hondsdagen daar berucht om. Een maaltijd bewaren voor de volgende dag was er niet bij. Als je nu een flinke pan soep maakt, en vergeet die in de koelkast te zetten, kan morgen de schimmel er al op staan. Al die micro-organismen gedijen nu eenmaal erg goed in warme, vochtige lucht.

Een gevaar dat in deze tijd van jaar meer dan anders op de loer ligt: bedorven voedsel. Stel dat daar na afloop van de maaltijd tien bacteriën per milliliter in zitten. Bij temperaturen boven de 25 graden Celsius kunnen die zich in twintig tot dertig minuten verdubbelen. Na twaalf uur -om zes uur ’s morgens- zitten er dan al 10 miljoen bacteriën per millimeter in. Dat is boven de bederfgrens van voedsel. Resultaat: zure soep.

Volgens Wieke van der Vossen, specialist op het gebied van voedselveiligheid bij het Voedingscentrum, weet 85 procent van de Nederlanders niet wat de temperatuur in de koelkast is. Een te warme koelkast heeft volgens hem niet alleen bederf, maar ook voedselverspilling tot gevolg. „Vooral tijdens warme dagen is het belangrijk dat mensen hun koelkast op de juiste temperatuur afstellen maar ook dat ze de koelkast snel dichtdoen: vroegtijdig bederf ligt dan echt op de loer, met alle vervelende gevolgen van dien.”

Tips om voedselbederf te voorkomen

De oplossing is om bederfelijk voedsel zo snel mogelijk -in ieder geval binnen twee uur na bereiding- in de koelkast te zetten. Maar die moet dan wel goed zijn afgesteld.

Het Voedingscentrum adviseert als ideale temperatuur 4 graden Celsius. Slechts in 18 procent van de huishoudens staat het apparaat op 4 graden afgesteld. In een op de vier koelkasten is het 7 graden Celsius of warmer. Dat is voor producten als halvarine, geopende potten en sauzen geen probleem. Maar hogere temperaturen hebben wel een nadelig effect op de kwaliteit van bijvoorbeeld vlees, zuivel en bepaalde groenten. Zou je ze bij 4 graden bewaren, dan zijn ze twee keer zo lang houdbaar.

Wie wil checken hoe koud het in de koelkast is, kan dit meten met een thermometer.

Thuis heeft nagenoeg iedereen een koelkast tot zijn beschikking. Maar op een camping, waar menigeen in deze periode van het jaar bivakkeert, ligt dat anders. Een paar tips om voedselbederf zonder koelkast te voorkomen:

  • Sla vlees en vis in blik in. Zolang deze verpakkingen dichtzitten, zal er met de inhoud weinig gebeuren.
  • Kies voor zure zuivel, zoals yoghurt, karnemelk en kwark.

Extra tips voor het bewaren van fruit tijdens de Hondsdagen:

  • Zacht zomerfruit: Bewaar je in de koelkast, liefst in een luchtdoorlatend bakje.
  • Druiven: Koel bewaren, maar eerst goed droogmaken. Vocht kan zorgen voor schimmelvorming.
  • Perziken, nectarines, abrikozen: Buiten de koelkast tot ze rijp zijn. Daarna kunnen ze in de koeling.
  • (Water)meloen: als hij nog heel is, kan hij buiten de koelkast. Gesneden? Dan altijd afgedekt in de koelkast.

Bewaar fruit gescheiden: Sommige fruitsoorten zoals bananen, appels en peren scheiden ethyleengas uit, wat andere soorten sneller laat rijpen. Leg zacht zomerfruit dus niet naast deze fruitsoorten. Of check dagelijks het fruit als deze wel bij elkaar liggen.

Was fruit pas vlak voor gebruik: Zachte fruitsoorten bederven sneller als ze nat zijn. Wassen? Dat doe je het beste pas net voor je ze gaat eten.

Kies de juiste locatie voor de Werkfruitkist fruitmand: Zet de Werkfruitkist bij voorkeur in een koele, schaduwrijke ruimte. Zorg ervoor dat deze vrijstaat en dek hem niet af. Het fruit moet namelijk kunnen ademen.

Vermijd:

  • Laat fruit niet in plastic zakjes zitten. Plastic houdt vocht vast, wat een broedplaats is voor schimmel. Gebruik liever papieren zakken of geperforeerde bakjes.
  • Leg fruit niet in de volle zon. Een schaal fruit op de vensterbank ziet er leuk uit, maar felle zon = versnelde bederf. Zet het liever op een koele, donkere plek.
  • Fruit combineren met sterk geurende producten. Fruit neemt makkelijk geuren op. Leg het dus niet naast sterkgeurende etenswaren in de koelkast.
  • Bananen in de koelkast leggen. Koude temperaturen zorgen voor een bruine schil en een papperige binnenkant. Bewaar bananen buiten de koelkast.

labels:

Zie ook: