Of je nu elke dag een nieuw recept uitprobeert of gewoon weer die snelle pasta op tafel zet, grote kans dat je er een kooktoestel voor gebruikt. Maar wat kost koken nu eigenlijk en welke kookplaat is het meest efficiënt? In dit artikel vergelijken we de kosten van gas, inductie en keramische kookplaten.

Wat koken gemiddeld kost hangt sterk af van het type kookplaat waar jij je maaltje op klaarmaakt. In Nederland koken de meeste mensen op aardgas met een gasfornuis, of op elektriciteit met een keramische of inductie kookplaat. We zetten ze hieronder op een rijtje.

Wat betaal je voor koken op gas?

Veel Nederlanders koken nog op aardgas met een gasfornuis. Gas is een veelgebruikte brandstof voor kookplaten vanwege de snelle opwarmtijd. Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden ongeveer 37 m³ gas per jaar voor het koken. Met de huidige gasprijzen* van 1,39 per m³ zou dat neerkomen op een jaarlijks bedrag van zo’n 51 euro. Dit bedrag kan natuurlijk nog variëren afhankelijk van je gebruik en of je een hogere of juist lagere prijs betaalt dan in dit rekenvoorbeeld.

Heb je alleen een gasaansluiting om te koken en dus niet voor het verwarmen van verwarmingswater en de douche? Dan betaal je je gasaansluiting ook alleen voor de kookplaat. De vaste kosten van je aansluiting zijn ongeveer €250 per jaar. Als je dus bijvoorbeeld een warmtenetaansluiting of warmtepomp hebt, kost koken op gas €250 extra en die kun je besparen door elektrisch te gaan koken.

Aardgas is een fossiele brandstof, een energiebron waarbij veel CO2vrijkomt bij de verbranding ervan. Dit is niet goed voor het klimaatprobleem en daarom gaat Nederland steeds minder aardgas gebruiken. Het is de bedoeling dat we in 2050 zoveel mogelijk aardgasvrij wonen. Dat betekent dat we ook langzaam onze gasfornuizen zullen gaan moeten vervangen.

Wat is de prijs van koken op inductie?

Koken op elektriciteit in plaats van gas is de afgelopen jaren steeds populairder geworden. In 2021 was zo’n 85% van de verkochte kookplaten elektrisch, en dat is niet zonder reden. Een inductiekookplaat werkt door elektromagnetische velden te genereren die een pan opwarmt en dus niet de kookplaat zelf.

Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt ongeveer 175 kWh elektriciteit per jaar voor het koken op inductie. Met een gemiddelde stroomprijs* van 0,32 euro per kWh komt dit neer op zo’n 56 euro per jaar. Ook dit bedrag varieert afhankelijk van je gebruik en de stroomprijs op je energierekening.

In verbruik is koken op inductie het zuinigst. Voor een gemiddeld huishouden ligt het jaarlijkse stroomverbruik ongeveer op 175 kWh.

Het voordeel ligt dan bij koken op inductie. Met koken op gas verbruik je zo’n 37 m3 gas per jaar. Qua kosten scheelt dat niet enorm veel. Maar omdat gas gemiddeld duurder wordt, vooral door steeds hogere energiebelasting, en stroom gemiddeld goedkoper (zeker als je zonnepanelen hebt), zal dat verschil groter worden.

Koken op een keramische kookplaat of gietijzeren kookplaat

Een keramische en ouderwetse gietijzeren kookplaten werken net als inductie ook op elektriciteit, maar hierbij worden de kookplaten zelf verwarmd in plaats van alleen de pan. Dit werkt minder efficiënt waardoor deze kookplaten ook meer stroom nodig hebben dan inductie om dezelfde hoeveelheid te verwarmen.

Het energiegebruik van een keramische kookplaat varieert afhankelijk van het vermogen van de kookzones en hoe vaak je kookt. Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden ongeveer 225 kWh aan stroom voor deze kookplaat. Met dezelfde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op ongeveer 72 euro per jaar.

Bij de keramische kookplaat is dat 225 kWh per jaar. Met de ouderwetse gietijzeren kookplaat ben je nog wat meer stroom kwijt met koken, gemiddeld zo’n 260 kWh per jaar.

Overstappen van kookplaat?

Als het gaat om de kosten van koken is het dus belangrijk om te kijken naar hoe vaak en hoe lang je kookt, maar ook naar de prijs die je betaalt voor stroom en gas en de investering die je moet doen in een nieuwe kookplaat. Naast de prijs van een kookplaat is het ook belangrijk om rekening te houden met andere aspecten van een kookplaat, je kan dan bijvoorbeeld denken aan veiligheid, duurzaamheid en gemak.

Zo is inductie met het gebruik van groene stroom een stuk duurzamer dan gas. Het installeren van een inductiekookplaat kost soms echter wat meer werk dan een simpele vervanging, omdat er soms een nieuwe kookgroep in de meterkast aangelegd moet worden. Daarom kan het een overweging zijn om bijvoorbeeld te wachten met het overstappen naar inductie als je jouw keuken gaat verbouwen.

In de onderstaande tabel staat een overzicht met de belangrijkste verschillen tussen gas en elektrisch koken. Voor veel mensen is het verbruik belangrijk. Kijkend naar de jaarlijkse kosten is koken op gas of via inductie ongeveer even duur. Beiden rond de 75 euro per jaar aan kosten (prijspeil: 2022). Als je echter van het gas af wilt gaan, is elektrisch koken een must. Je bespaart dan namelijk ook omdat je geen gasaansluiting meer nodig hebt en dus minder netbeheerkosten hebt.

De CO2 uitstoot van 37 m3 gas is zo’n 80 kg per jaar. Als je op inductie kookt kun je groene elektriciteit afnemen en dan is de CO2 uitstoot 0 kg per jaar.En dan is er nog het grootste pluspunt: met koken op inductie adem je geen giftige gassen in. Het verbranden van gas zorgt namelijk voor schadelijke stoffen in je keuken zoals benzeen, stikstofdioxide en methaan. Tijdens het koken sta je met je gezicht boven het fornuis waardoor je deze stoffen makkelijk binnenkrijgt. Daarnaast verhoogt koken op gas de hoeveelheid CO2 en vocht in huis.

Type Kookplaat Gemiddeld Jaarlijks Verbruik Geschatte Jaarlijkse Kosten
Gasfornuis 37 m³ gas €51 (excl. vaste aansluitkosten)
Inductie Kookplaat 175 kWh €56
Keramische Kookplaat 225 kWh €72
Gietijzeren Kookplaat 260 kWh €83.20

*Voor de bedragen in dit artikel is gerekend met een gasprijs van 1,39 euro per m³ en een stroomprijs van 0,32 euro per kWh.

Een kookplaat kan een echte stroomslurper zijn in de keuken. Hoeveel kWh je precies verbruikt, hangt af van het soort kookplaat. Misschien ga je van het gas af? Dat scheelt je onzekerheid door de schommelende gasprijs. Dan heb je de keuze uit drie soorten elektrische kookplaten: inductie, keramisch en de (ouderwetse) elektrische kookplaat van gietijzer. In tegenstelling tot veel andere apparatuur hebben kookplaten nog geen Europees energielabel. Dat maakt kiezen van de energiezuinigste kookplaat iets lastiger dan bij andere apparaten het geval is.

Iedere vorm heeft voor- en nadelen. Koken op inductie is veilig doordat de plaat niet heet wordt. De kookplaat geeft wél snel warmte af aan de pan, sneller dan bij de andere elektrische kookplaten. Nadeel van een inductieplaat is dat er wel speciale magnetische pannen voor nodig zijn. Daarnaast heb je voor koken met inductie een geschikt stopcontact nodig én een goede aansluiting in de meterkast. Sommige inductiekookplaten zijn wel geschikt voor een ‘normaal’ stopcontact, zonder zwaardere groep in de meterkast.

Voor de keramische kookplaat zijn geen speciale plannen nodig. Dat soort kookplaten werkt door het elektrisch verhitten van een glazen plaat (van glaskeramiek), die de warmte overbrengt naar de pannen. Opwarmen gaat trager dan bij inductie, afkoelen ook. De ‘ouderwetse’ kookplaat, met de gietijzeren pitten, verbruikt de meeste stroom. Voordeel is - net als bij de keramische kookplaat - dat er geen speciale pannen, stopcontact en aansluiting voor nodig zijn. Nadeel is, naast het verbruik, ook dat het iets langer duurt voordat de gewenste temperatuur is bereikt. En dat de pitten nog lang heet blijven.

Naast de aanschaf van een kookplaat bepaalt hoe je ermee omgaat natuurlijk het stroomverbruik. Kook water alvast in de waterkoker. Het is niet altijd nodig om de warmte vol open te zetten. Sommige gerechten kunnen prima nog even nagaren in de pan als de warmte uitgeschakeld is.

Heb je zonnepanelen? Met een dynamisch energiecontract van ANWB Energie krijg je energie op basis van inkoopprijs. Zonder winstmarges bovenop het tarief. De afgelopen jaren lag een dynamisch tarief 80% van de tijd ónder het gemiddelde vaste tarief. Met een dynamisch energiecontract kan je stroom besparen door bijvoorbeeld te koken wanneer het uurtarief het laagst is, maar dat zijn doorgaans niet de uren waarop je normaal gesproken gaat koken. Maar een dynamisch energiecontract biedt je wel meer mogelijkheden om te besparen op andere grootverbruikers in huis. Je verbruikt misschien niet minder, maar kan wel rekening houden met de goedkoopste uurtarieven.

Elektrisch koken in opkomst

Elektrisch koken is in opkomst. Omdat we langzaam aan van het gas afgaan, gaan we ook steeds minder op gas koken. We leggen ze één voor één uit. Bij klassiek elektrisch koken is de kookplaat voorzien van gietijzeren verwarmingselementen. Klassiek elektrisch koken is niet energiezuinig en komt bijna niet voor. Bovendien duurt het lang voordat de platen warm zijn en weer afkoelen.

Keramisch koken is de meest betaalbare en gebruikte manier van elektrisch koken. Bij een keramische kookplaat wordt gebruik gemaakt van meerdere verwarmingselementen of infraroodelementen om warmte op te wekken. Dit zijn vaak spiralen onder een keramische gasplaat. Bij het koken gloeien de elementen op. Het schoonhouden van een keramische kookplaat is eenvoudig en de aanschafkosten vallen mee.

Bij inductiekoken wordt niet de plaat verwarmd, maar de bodem van de pan zelf. Een kookplaat op inductie warmt de pan veel sneller op dan bij keramisch of gas koken.

Sommige kookplaten vragen zoveel stroom dat er een aangepaste of moderne meterkast (met 3 fasen) nodig is met een speciale kookgroep. Er moet dan een nieuwe aansluiting naar de keuken worden aangelegd.

Vaak hoef je hiervoor geen nieuwe pannen te kopen. Kijk op de onderkant van een pan of hij geschikt is of test het met een magneetje. Blijft de magneet kleven onder de pan? Als de magneet blijft kleven aan de pan, dan is hij geschikt voor inductie.

De voordelen

Bij inductie wordt de pan alleen heet als hij op de kookplaat staat. Haal je de pan ervan af, dan stopt de plaat met verwarmen. Veel veiliger dan gas dus. Bovendien is een inductiekookplaat helemaal vlak, waardoor hij makkelijk schoon te maken is.

Een inductiekookplaat verbruikt ongeveer 175 kWh per jaar.

De CO2 uitstoot van 37 m3 gas is zo’n 80 kg per jaar. Als je op inductie kookt kun je groene elektriciteit afnemen en dan is de CO2 uitstoot 0 kg per jaar.

In veel gevallen moet er namelijk een aparte stroomdraad getrokken worden naar de keuken en de meterkast moet worden uitgebreid met 1 tot 3 groepen. Ook moet de oude kookplaat verwijderd worden en de gasleiding in de keuken afgedopt. Dat allemaal bij elkaar kost zo’n € 500,- tot € 800,-.

Ook moet de oude kookplaat verwijderd worden en de gasleiding in de keuken afgedopt.

Er zijn ook inductiekookplaten met een gewone stekker die aan te sluiten zijn op een 1 fase-aansluiting. Dan heb je al deze extra kosten dus niet. Maar houd er dan wel rekening mee dat je niet zomaar alle pitten tegelijk maximaal kunt gebruiken. De inductiekookplaat zal dan in veel gevallen het vermogen verdelen over de pitjes of functies niet beschikbaar maken.

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600. Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200. In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500.

Wanneer je in huis alleen nog gas voor je kookkunsten gebruikt, is het gunstig als je volledig overstapt naar elektriciteit. Hierdoor betaal je niet voor 2 aansluitingen (gas en stroom), maar voor één. De vaste leveringskosten die bestaan uit het vaste bedrag dat je betaalt voor de gas- of stroomaansluiting dalen dan.

Ben je benieuwd naar het verbruik, omdat je bezig bent met duurzamer leven? De CO2 uitstoot van een inductie kookplaat en gaskookplaat zijn nu bijna gelijk. Dit komt omdat nog veel huishoudens niet duurzaam opgewekte stroom gebruiken. Wel neemt de vraag naar groene stroom toe. Daarnaast zijn er ook steeds meer mensen die zelf energie opwekken, door bijvoorbeeld zonnepanelen te plaatsen.

Van alle elektrische kookplaten is een inductie kookplaat de meest zuinige optie. Kook je ook nog met groene stroom? Elektrisch koken is niet alleen beter voor het milieu, maar op den duur ook beter voor je portemonnee.

Je kunt de temperatuur snel en goed regelen, waardoor het op koken op gas lijkt. De inductieplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan staat (kookzone) koelt snel af als je de pan eraf haalt. De kookzones reageren alleen als er een pan op staat. Er zijn geen vlammen en dus ook geen verbrandingsgassen: de lucht in de keuken is daardoor schoner. Verder heb je niet het risico dat je het gas per ongeluk aan laat staan. En eten dat naast de pan belandt, brandt niet snel in.

Nederland kookt elektrisch

Nederland stapt over op elektrisch koken. In 2021 is 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat. Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Bij koken op gas verbruik je gemiddeld 37 m3 gas per jaar.

Er zijn verschillende factoren die het energieverbruik van een inductiekookplaat beïnvloeden. Hoe hoger het vermogen van de inductiekookplaat, hoe meer stroom deze zal verbruiken. Een kleine pan op een grote inductiekookplaat kan ervoor zorgen dat er meer energie wordt verbruikt dan nodig is. Hoe langer de inductiekookplaat aan staat, hoe meer energie er verbruikt zal worden. Het energielabel van een inductiekookplaat geeft aan hoe energiezuinig deze is. Dit label loopt van A+++ (zeer energiezuinig) tot D (niet energiezuinig).

Wanneer we ervan uitgaan dat je gemiddeld 30 minuten kookt op twee kookzones is je dagelijkse verbruik 0,8 kWh.

Naast het type kookplaat beïnvloeden andere factoren je energieverbruik. De juiste pan is hierbij cruciaal. Zorg dat de pan goed op de kookzone past. Een te kleine of te grote pan zorgt voor onnodig energieverlies. De bodem van de pan speelt ook een grote rol. Een pan met een dikke, vlakke bodem verdeelt de warmte gelijkmatig. Dit verbetert de efficiëntie en bespaart energie. Let dus goed op de pannen die je gebruikt.

Je kunt op meerdere manieren je energieverbruik tijdens het koken verlagen. Gebruik altijd een deksel op de pan. Zo blijft de warmte in de pan en wordt het kookproces versneld. Dit scheelt aanzienlijk in kooktijd en dus in stroomverbruik. Zodra het water kookt, kun je de kookplaat direct op een lagere stand zetten. De temperatuur blijft hoog genoeg om het gaarproces door te laten gaan. Profiteer ook van de restwarmte van de kookplaat. Zet de plaat enkele minuten voor het einde van de kooktijd uit.

Als je het energieverbruik van je inductiekookplaat wilt verminderen, zijn er verschillende manieren om dit te doen. Ten eerste kun je ervoor zorgen dat je de juiste panmaat gebruikt voor de grootte van de kookzone. Het gebruik van te grote pannen kan leiden tot een hoger energieverbruik, omdat er dan meer warmte verloren gaat. Daarnaast is het belangrijk om de pannen op de juiste manier op de kookzone te plaatsen. Zorg ervoor dat de bodem van de pan goed aansluit op de kookzone en dat er geen warmte verloren gaat door de zijkanten van de pan. Verder kun je ook het vermogen van de kookplaat aanpassen aan de grootte van de pan.

labels: #Koken

Zie ook: