Misschien heb je er wel berichten over zien langskomen: de toevoeging van insecten in je eten. Vanaf januari 2023 is het gebruik van insectenmeel in diverse voedingsmiddelen, zoals brood- en pastavarianten, wettelijk toegestaan.

De Goedkeuring van Insectenmeel in Voedingsmiddelen

Op 3 januari 2023 werd bekend dat het insectenmeel in heel veel voedingsmiddelen mag worden toegevoegd. De Europese Unie heeft toestemming gegeven voor het gebruik van een aantal insecten, waaronder krekelmeel. Het meest recent heeft de EU groen licht gegeven voor het gebruik van krekelmeel en van kleine meelwormen. Vorig jaar werden al de treksprinkhaan, de gele meelworm en de huiskrekel goedgekeurd voor gebruik in levensmiddelen.

De Europese goedkeuring is aangevraagd door het bedrijf Cricket One Co. Daarnaast heeft ook het Franse bedrijf Ÿnsect een productlocatie in Nederland. Ÿnsect kweekt meelwormen (goedgekeurd voor menselijke consumptie in 2021).

Europese Regelgeving en Etikettering

Daarbij geldt dat als een product insecten bevat dat duidelijk op het etiket moet staan. Daarnaast moeten producenten die insecten verwerken in hun voedingsmiddelen dat duidelijk vermelden op het verpakkingsetiket. Ook moeten producenten altijd aangeven om welk type insect het precies gaat. Dat is ook van belang omdat sommige mensen mogelijk allergisch zijn voor insecten, al moet dat nog verder worden onderzocht.

Als een product insecten bevat dan wordt dat op het etiket niet alleen vermeld met de Latijnse naam van het insect, maar ook met de naam die gebruikt wordt in het land waar het product wordt verkocht. Dat is zo vastgelegd in de Europese regelgeving. Wat betreft krekelmeel zou je dan dit zien staan: "gedeeltelijk ontvet poeder verkregen uit Acheta domesticus (huiskrekel)".

Waarom Insecten in Voedingsmiddelen Verwerken?

Sommige mensen vragen zich misschien af waarom je insecten in producten voor consumenten zou willen verwerken. Dat heeft met name te maken met het feit dat insecten rijk zijn aan eiwitten. Qua voedingswaarde is het gelijkwaardig aan vis, kip, rund of varkensvlees. De samenstelling van de eiwitten is vergelijkbaar met vlees. Daarnaast zijn insecten duurzamer om te kweken dan vlees.

Voedingswaarde van Insecten

Volgens onderzoekers zijn insecten heel voedzaam. Ze leveren een goede kwaliteit eiwitten en zijn daarnaast ook rijk aan vele vitamines en mineralen, zoals de vitamines A, B, C, D en K, en de mineralen calcium, kalium, magnesium, fosfor, ijzer en zink. Als het gaat om ijzer, calcium en B-vitamines kunnen sommige krekelsoorten voedzamer zijn dan biefstuk, kip of varkensvlees. Ook bevatten insecten meestal een flinke hoeveelheid vezels. Ook blijken insecten vol te zitten met vele antioxidanten; sommige bevatten 5 keer meer antioxidanten dan vers sinaasappelsap.

We vinden het positief dat de weg wordt vrijgemaakt voor meer alternatieve eiwitbronnen. Het is wel de vraag voor wat voor producten dit het meest relevant is. Denk aan de toevoeging van krekelmeel aan volkorenbrood en volkorenpasta, dat zijn producten met op zichzelf al een lage milieubelasting.

Duurzaamheid van Insectenkweek

Zo zetten insecten voeding veel efficiënter om in vlees dan varkens, kippen en runderen. Insecten kweken zou immers voor een 100x lagere CO2 uitstoot zorgen en ze kunnen gevoed worden met afvalstromen van de voedingsindustrie, zoals aardappelzetmeel, maar ook vis en vleesafval. Hiermee is insecteiwit veel duurzamer en kan het de soja- en vismeeleiwitten vervangen.

De Geschiedenis van Insectenconsumptie

Het gebruik van insecten in voedingsmiddelen voor consumenten is trouwens niet nieuw. Het consumeren van insecten door mensen, bekend als entomofagie, heeft een eeuwenoude geschiedenis, die teruggaat tot duizenden jaren geleden, onder zowel mensen als apen. Natuurvolkeren hebben door de menselijke geschiedenis heen regelmatig insecten gegeten als een bron van voedingsstoffen.

Zelfs vandaag de dag is het eten van insecten wijdverbreid in vele delen van Azië, Afrika en Zuid-Amerika, waar het als volkomen normaal wordt beschouwd. In meer dan 130 landen wereldwijd zijn insecten een gebruikelijk onderdeel van het dieet, met kevers, larven, rupsen en mieren als voornaamste favorieten.

Bezwaren en Zorgen Rondom Insectenmeel

Dit heeft nogal wat stof doen oplaaien in gezondheidsland. Niet alleen omdat men zich zorgen maakt over de volksgezondheid, maar ook omdat er nu alledaagse producten als brood, koekjes en snacks met insectenmeel worden verrijkt. Men is vooral verbolgen over het feit dat er toestemming is gegeven om plantaardige producten te verrijken met dierlijke eiwitten.

Waar ben je als consument nog zeker van? Waarom wordt dit eiwit aan deze producten toegevoegd. De kritische burger stelt vragen en vraagt zich vooral af waarom de regering dit mogelijk ’toxische’ product in zoveel voedingsmiddelen wordt toegevoegd? Is dit weer een poging van de overheid om de gezondheid van hun burgers te verzwakken zodat de farmacie een grotere omzet draait of is het een oprechte poging om de megastallen vol koeien te vervangen door duurzame insectenfarms?

Allergieën en Voedselveiligheid

Voor menselijke consumptie moeten insecten altijd volledig verhit zijn geweest om te voorkomen dat ziekteverwekkers kunnen worden overgedragen. De veiligheid is uitgebreid getest door de Europese voedselveiligheidsorganisatie (EFSA).

Het is bekend dat meelwormen en huiskrekels een allergische reactie op kunnen wekken die vergelijkbaar is met een schaaldieren allergie. De twee belangrijkste geïdentificeerde allergenen zijn tropomyosine en arginine kinase. Deze bevinden zich naast meelwormen ook in huisstofmijt en schaaldieren.

Bij de goedkeuring van huiskrekels als product voor menselijke consumptie, op 10 februari 2022 was het bekend dat er een aantal gevallen waren van anafylactische shocks na het consumeren van huiskrekels en dat de krekels een aantal potentiële allergene eiwitten bevatten.

Chitine: Een Potentiële Risicofactor?

Er is niet alleen de zorg voor een allergische reactie met mogelijk anafylactische shock en een sensibiliteit voor huiskrekels, ook het consumeren van insecten an sich roept vraagtekens op en dan vooral op het gebied van de stof chitine. Dit is de stof die de schaal, het exoskelet van insecten, hard maakt. Het is dezelfde stof wat de schaal van krabben en garnalen hard maakt en wat paddestoelen hun vorm en stevige bite geeft.

Qua gezondheid maakt men zich vooral zorgen over de toevoeging van insecteneiwit aan allerhande producten omdat de consument dan ongewild dagelijks chitine binnenkrijgt en dit negatieve gevolgen kan hebben voor de gezondheid. Maar is dit zo? Zo zou het heel goed zijn voor de darmflora omdat chitine onverteerbaar zetmeel is wat de bifidobacteriën verhoogt en schimmels en parasieten bestrijd.

Mogelijke Risico's van Chitine

Toch zijn er ook onderzoeken waaruit blijkt dat chitine bij regelmatige inname kan zorgen voor overgevoeligheden c.q. een intolerantie. Het grootste probleem betreft chitine lijken de Candida schimmels. Chitine versterkt de celwanden van schimmels waardoor deze niet af te breken zijn met schimmeldodende middelen.

Insecten als Booming Business

In Nederland ligt de markt voornamelijk in de handen van het bedrijf Protix, wat behoort tot de Buhler groep. Er werd toen voor meer dan 300.000 miljoen euro in dit het bedrijf Protix geïnvesteerd. De huidige insectenproductiefaciliteiten zijn door computer en AI aangestuurde verticale ‘boerderijen’. Een gesloten systeem waar weinig personeel voor nodig is.

Momenteel worden honderden miljoenen euro’s geïnvesteerd in de eerste grote “insectenfarms”. De IPIFF (Internationaal platform van insecten voor levensmiddelen en diervoeders) schatte de productie in Europa op 6.000 ton in 2019 en men wil in 2030 ongeveer 3 miljoen produceren.

Insectenmeel in de Praktijk

Vanaf 3 januari 2023 mogen producenten in allerhande voedingsmiddelen insectenmeel toevoegen. Zo vind je straks in de supermarkt met insecteneiwit verrijkt brood, koekjes, soep, knabbelnootjes en allerhande voedsel wat in een fabriek gemaakt wordt.

Producten met Insectenmeel

Het krekelpoeder mag gebruikt worden in onder andere bakwaren zoals meergranen brood, crackers, muesliproducten, koekjes, maar ook in pizza, soepen, sauzen, groente- en peulvruchtgerechten, bewerkte aardappelproducten, chocoladeproducten, weipoeder, nootjes en andere snacks, en zelfs bier. Ook in vleesvervangende producten mag het gebruikt worden. Waarschijnlijk wordt hier als toepassing met name op insectenburgers gedoeld en niet vegetarische of veganistische vleesvervangers.

Alternatieven voor Insectenmeel

Een simpelere oplossing is er ook: eet zoveel mogelijk onbewerkte producten, zoals groente, fruit, noten, zaden en biologische eieren, gevogelte en wild gevangen vis. Daarmee omzeil je direct de eventuele insecten. En voor wie een gefrituurde sprinkhaan op zijn tijd best lekker lijkt, ga vooral je gang.

De Rol van Wageningen Universiteit

Het Europees parlement en het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit gaf de Universiteit van Wageningen de opdracht om onderzoek te doen naar de mogelijkheden en de veiligheid van het gebruik van insecteneiwitten in de voedselketen. Het project SUSINCHAIN (sustainable insect chain) ging van start onder leiding van dr. Teun Veldkamp.

Het SUSINCHAIN project startte op 1 januari 2020 en loopt nog tot 31 december 2023, met als doel de 20% van de Europese consumptie van dierlijk eiwit te vervangen door insecteneiwit.

Tips voor Consumenten

Het is belangrijk dat consumenten worden geïnformeerd over de aanwezigheid van insectenmeel in voedselproducten, zodat zij weloverwogen keuzes kunnen maken die in lijn zijn met hun dieetvoorkeuren. Controleer de ingrediëntenlijst van producten op de aanwezigheid van insecten- of krekelmeel als je het V-Label niet kunt vinden.

Hoe Insectenmeel te Vermijden

  • Kijk of het V-Label Keurmerk op het product staat.
  • Lees op de ingrediëntenlijst of er insecten- of krekelmeel in verwerkt is.
  • Vraag het na bij de bakker of producent zelf bij producten zonder ingrediëntenlijst.

Conclusie

Insectenmeel is een relatief nieuw ingrediënt in onze voeding, met zowel voor- als nadelen. Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn en bewuste keuzes te maken op basis van je eigen voorkeuren en gezondheidsoverwegingen.

labels: #Brood

Zie ook: