Vleeswaren zijn bewerkte producten van vlees die vaak op de boterham worden gegeten. Vleeswaren kunnen veel verzadigd vet en zout bevatten.

Wat zijn vleeswaren?

Vleeswaren zijn producten van vlees die vaak gesneden in plakken op de boterham worden gegeten. Vleeswaren worden ook gegeten bij de warme maaltijd, als voorgerecht of bij de borrel. Vleeswaren kunnen van varkensvlees, rundvlees, kalfsvlees, paardenvlees, kip of kalkoen gemaakt worden. Er zijn verschillende manieren om vlees te bewerken tot vleeswaren: zouten, drogen, roken, koken, braden, grillen.

De productie van vleeswaren

Voor het maken van worst worden resten uit de uitsnijderij, vet en separatorvlees gebruikt. Dit is het vlees dat van de botten wordt afgeschraapt. Het ziet er minder mooi uit dan het vlees bij de slager, maar het is goed eetbaar. In worst zit meestal wat vetter vlees, zoals spek. Ook vlees met wat meer vel en pezen zit vaak in worst.

In Nederland produceren we veel vlees. Het meeste vlees dat we eten komt uit Nederland, maar we importeren ook een groot deel. In de vleeswarenfabriek wordt het vlees op maat gemaakt en eventueel gedroogd of gerookt. Daarna wordt het vlees machinaal verpakt, voorzien van een etiket en klaargemaakt voor vervoer naar de groothandel. Vanaf daar komt het in de winkels.

Bewaren van vleeswaren

Vleeswaren bewaar je in een bewaarbakje of in de plastic verpakking, in de koelkast bij 4 graden. Bij voorkeur op de onderste of middelste plank, omdat het daar het koudst is. Als de verpakking gesloten is, kun je vleeswaren bewaren tot en met de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Je kunt de houdbaarheid verlengen door vleeswaren in te vriezen.

Houd er rekening mee dat de houdbaarheid snel achteruitgaat als de verpakking is geopend. Hoelang je geopende vleeswaren kunt bewaren verschilt per soort. Ham kun je bijvoorbeeld 3 tot 5 dagen bewaren en rosbief 2 dagen. Leg vleeswaren na gebruik snel terug in de koelkast. Eet geen vleeswaren die er raar uitzien of niet goed ruiken. Je kunt vleeswaren ook in de vriezer bewaren.

Neem op vakantie in het buitenland geen vleeswaren mee, ook geen vacuümverpakte vleeswaren. Voor kwetsbare groepen zoals zwangeren is het vooral belangrijk om vleeswaren na openen niet te lang te bewaren, vanwege het risico op listeria. Dit geldt vooral voor vleeswaren die verpakt zijn 'onder beschermende atmosfeer'. Dit kun je op het etiket zien.

Voedingswaarde van vleeswaren

Vleeswaren leveren de vitamines B1, B2, B6 en B12 en mineralen zoals ijzer, zink, fosfor en seleen. Vleeswaren bevatten van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in. Wel kunnen er koolhydraten of andere stoffen aan vleeswaren worden toegevoegd. Vette vleeswaren, zoals worst en spek, kunnen veel verzadigd vet bevatten. Verzadigd vet verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. De magere varianten bevatten minder vet en daarmee minder verzadigd vet. Vaak zit er veel zout in vleeswaren.

Gezondheidsrisico's van bewerkt vlees

Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs voor de relatie tussen het eten van veel bewerkt vlees en het risico op bepaalde soorten kanker (waaronder darmkanker), het risico op beroerte en diabetes type 2. De Gezondheidsraad geeft aan dat er een verband is tussen het eten van veel bewerkt vlees en beroerte. Een hoge consumptie (meer dan 50 gram per dag) van bewerkt vlees hangt samen met een 10% hoger risico op beroerte. Verzadigd vet en zout spelen hierbij mogelijk een rol.

Vlees levert een belangrijke bijdrage aan de inname van verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Bewerkt vlees bevat veel zout. Te veel zout kan leiden tot een hoge bloeddruk. De Gezondheidsraad geeft aan dat er een verband is tussen het eten van veel bewerkt vlees en diabetes type 2. Een hoge consumptie (meer dan 50 gram per dag) van bewerkt vlees hangt samen met een ongeveer 20% hoger risico op diabetes type 2. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe dit mechanisme werkt.

Vleeswaren kunnen besmet zijn met ziekmakende bacteriën, zoals salmonella, E.coli of listeria. Vooral rauwe vleeswaren zoals filet américain of ossenworst. Ook kan vleeswaren bij de verwerking en het snijden besmet raken met bacteriën zoals listeria. Het is daarom erg belangrijk om vleeswaren in de koelkast bij 4 graden te bewaren. Nitraat of nitriet worden gebruikt als conserveermiddel in vlees en vleeswaren. Het verlengt de houdbaarheid van de producten. Nitraat en nitriet kunnen omgezet worden in nitrosamines. Deze zijn schadelijk.

Vleeswaren staan niet in de Schijf van Vijf. Vanwege de negatieve effecten op de gezondheid geldt het advies vleeswaren met mate te eten. Een gezondere keuze dan vleeswaren is hartig broodbeleg uit de Schijf van Vijf, zoals 100% notenpasta, ei, zelfgemaakte hummus, (gegrilde) groente, 30+ kaas en hüttenkäse.

Filet Americain: Een populaire vleeswarenvariant

Waarschijnlijk heb je er vast wel eens van gehoord of eet je het zelf regelmatig: filet americain. Een rood/oranje goedje dat wij Nederlanders graag op ons brood smeren. Maar is het eigenlijk wel gezond? En welke van de verschillende varianten is dan de beste keuze? In Nederland heeft ‘filet american’ een andere betekenis dan in België en Frankrijk. In deze landen wordt er namelijk rundergehakt mee bedoeld zonder verdere toevoegingen. In Nederland doelen we echter op rauw mager rundvlees dat fijn gemalen is en bepaalde toevoegingen heeft, zoals bijvoorbeeld ei en peper. Dit goedje smeren we vervolgens maar al te graag op ons brood. Maar is het eigenlijk wel zo gezond?

Samenstelling en ingrediënten

Wanneer we naar de ingrediënten kijken van de verschillende varianten zien we dat dit bij alle varianten ook het geval is, maar er wel verschil zit in het percentage. Zo zien we bijvoorbeeld dat Kips Filet americain met 70% het meeste rundvlees bevat en dat Jumbo Filet Americain met 61% het minste rundvlees bevat. Echter bestaat alleen de vegetarische variant niet uit rundvlees, wat logisch is. Deze bestaat voornamelijk uit: water, zonnebloemolie en tarwe eiwit. Verder zien we dat de verschillende varianten allemaal meerdere E-nummers bevatten. Wat ook opvallend is dat er bijna aan alle soorten wel suiker is toegevoegd en de ingrediëntenlijsten lang zijn.

Voor bepaalde groepen mensen wordt de consumptie van filet americain afgeraden vanwege het gevaar voor bacteriën dat rauw vlees kan bevatten. Deze groepen mensen bestaan uit ouderen, zwangeren, baby’s en kleine kinderen en mensen met een verminderde weerstand. Voedselproducten zijn niet per definitie ‘gezond’ of ‘ongezond’. Dit heeft onder andere te maken met hoeveelheid en frequentie. Plaats specifieke voedingsmiddelen daarom altijd in de juiste context - in dit geval jouw volledige eetpatroon. Wel kun je iets zeggen over in hoeverre een product een gezonde- of minder gezonde keuze is.

Voedingswaarden per 100 gram

Hieronder volgt een overzicht van de voedingswaarden van verschillende varianten filet americain:

Product Energie (kcal) Vet (g) Verzadigd Vet (g) Koolhydraten (g) Vezels (g) Eiwit (g) Zout (g)
AH Filet Americain 194 17 2 - - 14 2
AH Filet Americain mager 194 17 2 - - 14 2
Kips Filet Americain 326 26,9 8,1 8,1 - 10,6 2
Kips Vega Filet a l’americain 194 15,5 1,4 15,5 2,9 7,8 1,7
Streeckgenoten SG Filet American 194 14,8 1,7 - - 14,1 1,7

Als we vervolgens naar de hoeveelheid vet van de verschillende varianten kijken, zien we dat deze getallen allemaal wat dichter bij elkaar liggen. Echter zien we dat Streeckgenoten SG Filet American weer relatief laag zit wat betreft het aantal grammen ten opzichte van de andere varianten, zowel in het totaal vet als in het verzadigd vet, namelijk 14,8 gram totaal vet waarvan 1,7 gram verzadigd. Gevolgd door Kips Vega Filet a l’américain met 15,5 gram vet en 1,4 gram verzadigd vet. Ook scoort de AH Filet Americain mager goed qua vet, namelijk 17 gram vet, waarvan verzadigd 2 gram. De variant met de meeste hoeveelheid vet is Kips Filet americain met 26,9 gram totaal vet waarvan 8,1 gram verzadigd. Wat betreft koolhydraten is de Kips Vega Filet a l’americain de koploper. Zo bevat deze variant 15,5 gram koolhydraten.

Wanneer er gekeken wordt naar de hoeveelheid vezels in de verschillende varianten, kunnen we concluderen dat filet americain geen bron van vezels is. Hier staat Kips Vega Filet a l’americain bovenaan met 2,9 gram vezels per 100 gram. Wat opvalt is dat Kips Vega Filet a l’americain de variant is met de minste hoeveelheid, namelijk met 7,8 gram eiwit per 100 gram. Kijkende naar de verschillende varianten filet americain in de tabel, zien we dat alle varianten dicht bij elkaar liggen wat betreft de hoeveelheid zout. Toch bevat Kips Filet americain samen met AH Filet americain weer de meeste hoeveelheid, namelijk 2 gram zout per 100 gram.

Consumptieadvies

Naast het feit dat het consumeren van filet americain voor verschillende groepen (kwetsbare) mensen wordt afgeraden, kunnen ook gezonde volwassen mensen ziek worden van het eten van filet americain. De reden hiervoor is feit dat rauw vlees nu eenmaal sneller bederft en bacteriën kan bevatten waardoor mensen het risico lopen (sneller) ziek te worden. Betekent dit dat je nu helemaal geen filet americain meer zou moeten kopen? Nee hoor. Je kunt met een gerust hart nog steeds op zijn tijd genieten van een lekker toastje (of broodje) filet americain. Wel is het hierbij goed om veilig met de filet americain om te gaan door bijvoorbeeld een geopend pakje filet americain maximaal twee dagen in de koelkast te bewaren (4 °C) en niet meer te consumeren nadat de houdbaarheidsdatum verlopen is. Daarnaast kun je natuurlijk ook kiezen voor een ‘gezondere’ variant. Ten opzichte van de andere varianten bevat Streeckgenoten SG Filet Americain relatief weinig (verzadigd) vet, zout en suikers en juist wel wat meer vezels en eiwitten. In dit opzicht zou dit dus een gezondere keuze zijn.

labels: #Vlees

Zie ook: