Het is een discussie waar je je misschien liever buitenhoudt, maar toch zal je stelling moeten nemen in de precaire kwestie zodra jij een snackbar inloopt. Bestel jij friet of patat? Wat je bestelt zal waarschijnlijk liggen aan de provincie waar je bent (geboren), maar wie heeft er nu gelijk?

Als Brabander denk jij nu waarschijnlijk: ga weg met je patat. Natuurlijk is het friet. Maar helaas voor ons als teamfriet ligt er wel een goed argument op de plank. Het eerste frietje werd namelijk gebakken in Breda. Op 4 juni 1868 verscheen er namelijk een advertentie van Fritz. Die tegenover het stadhuis zou staan met zijn kraam, waar hij naast wafels ook ‘pommes de terres frites’ ging verkopen.

Voor degene die hoopt dat er ooit een einde komt aan deze discussie is er mogelijk goed nieuws. “Taal blijft zich ontwikkelen. Het zou maar zo kunnen zijn dat over een paar jaar deze hele friet-patatdiscussie helemaal niet meer bestaat", zegt Swanenburg. Over een paar jaar weten we dus misschien wie er gewonnen heeft. Voor nu duurt de discussie nog lekker voort, onder andere op sociale media, waar de gekste argumenten en verwijten langskomen.

Patat of Friet: Wat is het Nou Eigenlijk?

Er lijkt een geografische grens in Nederland te zijn, waarbij de ene helft van Nederland voor patat gaat en de andere helft het recept friet noemt. Patat of friet, hoe je het ook noemt, zijn al jarenlang populair in ons land. Maar wat is het nou?

De Geschiedenis Verklaart

Het verhaal gaat dat friet oorspronkelijk een Belgische uitvinding is. Het woord patat is ontleend aan het Spaanse woord 'patata' dat weer ontstaan is uit een vermenging van batata (zoete aardappel) en papa (witte aardappel). Frites kwam vervolgens via België naar Nederland. In de 19e eeuw bedacht een Belg om een aardappel in stukjes te snijden en te frituren. Dit gerecht noemde hij 'Patates Frites', waarmee hij met patat aardappelen bedoelde en 'frites' eraan toevoegde voor 'gefrituurd'.

Maar omdat Patates Frites te lang was, werd het steeds vaker afgekort. In het zuiden van Nederland lag een verkorting tot 'patat' niet voor de hand, omdat die term er al sinds de 17e eeuw gebruikt werd voor aardappelen. Zij kozen dus voor Friet. Boven de rivieren werd de naam Patatfriet als snel Patat.

Het Antwoord

Friet of Patat, uiteindelijk zijn dus beide namen correct. Eetsmakelijk!

WIj leveren voor de foodservice-markt verse friet of verse patat. Daarnaast leveren wij diepvriesfriet of verse diepvriespatat. Kies zelf maar ;)

De Ongezonde Kant van Fastfood

Als je gezond en gevarieerd eet, is het geen probleem om af en toe een frietje te eten. Elke keer opnieuw voornemen om gezonder te gaan eten. Je kent het wel. Vrijdag frituurdag is bij veel Nederlanders al sinds jaar en dag een traditie. Veel mensen reageerden dan ook verontwaardigd toen werd aangekondigd dat er mogelijk snackbars worden gesloten in de strijd tegen overgewicht. ‘Een frietje is gewoon een gefrituurde aardappel, wat kan daar nou mis mee zijn?’, aldus de frituurliefhebbers.

Saladebars en vegan-restaurants schieten als paddenstoelen uit de grond, maar ook fastfood wint aan populariteit. Zo is het aantal fastfoodrestaurants de afgelopen 5 jaar met bijna 20% gestegen. Fastfoodrestaurants zijn er in allerlei soorten en maten. Je hebt grote en kleinere ketens zoals KFC, McDonalds, Burger King en Febo. Fastfood, ook wel gemaksvoedsel genoemd, is voedsel dat snel bereid wordt en doorgaans erg goed betaalbaar is. Fastfood is een verzamelnaam voor ontzettend veel soorten eten en drinken. In Nederland zijn de meest bekende en populaire voorbeelden: frikandellen, frietjes, hamburgers, kroketten en milkshakes. Ook pizza’s, döner kebab en shoarma kun je hieronder scharen.

De Impact op je Lichaam

Wanneer je fastfood eet krijg je binnen een korte tijd relatief veel calorieën binnen die bijzonder weinig voedingswaarden bevatten. Dit worden ook wel ‘lege calorieën’ genoemd. Hierdoor voel je je heel even verzadigd, maar al snel heb je opnieuw honger. Veel mensen eten gefrituurde snacks als tussendoortje. Dat betekent dat deze ongezonde calorieën bovenop je normale voedingspatroon komen. Als je trek hebt in fastfood kun je er beter voor kiezen om je reguliere maaltijd te vervangen door een fastfood-maaltijd.

Gefrituurd gemaksvoedsel zit vaak vol met zout, smaakmakers en ongezonde vetten, zoals transvetten en verzadigde vetten. Uit recent onderzoek is gebleken dat een voedingspatroon dat rijk is aan ongezonde vetten en suikers kan zorgen voor een verstoring van de darmflora.

Het probleem met (veel) fastfood is dat het uit de frituur komt en frituren is nou eenmaal niet zo gezond doordat je zo veel vet toevoegt. Zo bevat een gefrituurde aardappel drie keer zo veel vet als een gewone aardappel.

Calorieën in snacks

De snack die qua aantal calorieën als slechtste uit de test komt is de kaassoufflé. Met slechts 60 gram krijg je al zo’n 205 kcal binnen. Daarbij bevat deze lekkernij relatief gezien veel koolhydraten. Qua hoeveelheid zout en verzadigde vetten doet de frikandellen het erg slecht.

Snack Gewicht (gram) Kcal
Loempia (portie van 70 gram) 70 127
Kaassoufflé 60 205

Tips voor Verantwoord Genieten

Wil je eens in de zoveel tijd op een verantwoorde wijze genieten van je een lekkere snack, bereid deze dan zelf. Als je zelf je snacks bereidt weet je precies hoeveel olie je gebruikt en hoe lang je ze frituurt. Daarnaast kun je zelf bepalen hoeveel zout je gebruikt.

Ga je zelf aan de slag? Let dan op de volgende punten:

  • Het type vet: gebruik vloeibaar vet (olie) in plaats van vet dat vast is bij kamertemperatuur.
  • De temperatuur: zorgt dat de temperatuur van je frituurpan tussen de 150°C en de 175°C ligt.
  • De kwaliteit van het frituurvet: zorg dat het frituurvet helder van kleur is en vervang het tijdig, voordat het gaat schuimen, van kleur verandert, stroperig wordt of scherp gaat ruiken. Zo voorkom je dat er schadelijke stoffen ontstaan.
  • De hoeveelheid zout: gebruik niet te veel zout. Dagelijks krijgen we in Nederland al meer zout binnen dan we nodig hebben.
  • De hoeveelheid saus: sauzen zijn erg calorierijk en worden in de snackbar vaak over je snack heen gegooid, waardoor je zelf slecht de hoeveelheid kunt doseren. Serveer de saus apart, zo heb je zelf in de hand hoeveel je ervan eet.

Er zijn ontzettend veel verschillende sauzen op de markt, van satésaus tot mayonaise en van ketchup tot joppiesaus. Waarbij in het algemeen geldt dat rode sauzen de minste calorieën bevatten. Zoals je ziet bevat mayonaise verreweg de meeste calorieën en is ketchup de gezondste keuze. Wanneer je je fastfood iets minder ongezond wilt maken kun je het beste ketchup nemen of ervoor kiezen om de saus helemaal achterwege te laten.

Af en toe een bezoekje aan de snackbar brengen kan geen kwaad, zolang je dit niet iedere dag doet en verder een gezond eetpatroon hebt. Wanneer je graag een gezondere snack wilt kun je deze het beste zelf bereiden en geen of weinig saus gebruiken. De loempia komt als gezondste snack uit de test. En mocht je daar toch een sausje bij willen, kies dan voor ketchup in een apart bakje. Zo voorkom je dat je snacks verdrinken in de saus en kun je zelf bepalen hoeveel saus je eet.

Tip: heb je toch zin in een lekkere snack van de snackbar? Kies dan voor een cafetaria met een Verantwoord Frituren sticker op de deur.

Alternatieven voor Aardappelfriet en Chips

Een frietje en chips happen zo heerlijk weg. Frietjes buitenshuis, chips op de bank of zo. Alle twee nogal vet, meestal behoorlijk zout, en zonder vitaminen of andere nuttige stoffen. Ongezond? Een minizakje chips van 25 gram bevat al gauw 9 gram vet, en levert 140 kcal energie. Twintig van die minizakjes zijn dus voldoende voor een hele dag energie. Wie dat uitprobeert, kan dan toch moe en hongerig worden, omdat je vitamines mist, en snel dorst zult krijgen.

Veel mensen onderschatten hoe ongezond patat en chips zijn. Ze denken dat het allemaal wel mee zal vallen, omdat ze er nooit last van hebben. Dat klopt, de korte termijn theorie werkt wat dat betreft altijd goed op ons gemoedsrust. Maar de lange termijn-theorie zal vroeg of laat gaan toeslaan.

Groentechips en -friet: Een Gezonder Alternatief?

U denkt wellicht een gezondere keuze te maken als u groentechips koopt in plaats van reguliere chips, of als u friet gemaakt van wortel of biet eet in plaats van aardappelfrietjes. Maar zijn deze alternatieven wel echt zo gezond als de fabrikant u wil doen geloven? We vragen het aan 2 voedingsexperts.

Groentechips en groentefriet zijn op steeds meer plekken te verkrijgen. Internationaal wordt de aardappel vaak ook als groente gezien, maar in Nederland valt het onder dezelfde categorie als brood en granen. Groentefriet en -chips bevatten groente in plaats van aardappel.

Het maakt weinig uit of je nou een aardappel of andere groente frituurt. Je bewerkt het, er komt zout op en dat maakt het er niet gezonder op. Het blijft bewerkt voedsel, wat niet gezond is. Het frituren van zowel aardappel als groente zorgt ervoor dat het uiteindelijke product veel vet bevat. Wortels en bieten zijn van zichzelf gezonde producten, net als gekookte aardappels. Maar wanneer een product gefrituurd wordt, verdubbelt of verdrievoudigt het aantal calorieën zich. Bovendien gaan er veel vitaminen verloren tijdens het frituurproces.

Volgens experts is het grootste probleem met groentefriet en -chips, dat mensen denken dat ze een gezonde keuze maken. Fabrikanten misleiden consumenten als het ware met de teksten en afbeeldingen op de verpakking. Chips en friet zijn nooit echt gezond, zeker niet als ze uit de frituurpan komen, hoe graag we ook zouden willen dat dit wel zo is.

Om voor de minst ongezonde variant te kiezen, kunt u patat het beste in de oven of airfryer bereiden. Dat komt volgens het Voedingscentrum doordat er minder olie voor nodig is dan in de frituurpan. Dit geldt voor zowel groentefriet als friet van aardappel. Als u patat in de airfryer klaarmaakt, wilt u natuurlijk wel dat ze lekker knapperig zijn.

Als u chips eet, is oven baked chips het minst ongezond. Het blijft bewerkt voedsel, maar het wordt in ieder geval niet gefrituurd en er is geen vet toegevoegd. Dat is bij groentechips wel het geval.

Als je kijkt naar de voedingswaarden, dan bevatten beide producten bijna dezelfde hoeveelheid calorieën. Oven baked chips van aardappel bevatten iets meer koolhydraten maar wel een stuk minder vet dan gefrituurde groentechips. Beide producten bevatten redelijk veel zout. Beide producten vallen niet in de Schijf van Vijf, dus je kunt niet echt stellen dat de één gezonder is dan de ander.

Zelf Gezondere Patat en Chips Maken

Door de regie zelf in handen te houden, kun je geheel ZELF bepalen hoe gezond jij het maakt. Je kunt zelfs bietjes gebruiken. Maar als je bijvoorbeeld voor de zoete aardappel zou kiezen, pik je meteen een hoop gezonde extra voordelen mee. Bovendien zijn zoete aardappelen heerlijk om patat en chips van te maken.

Zoete Aardappel Patat

  1. Verwarm de oven voor op 190 °C.
  2. Bekleed een of meerdere bakplaten met bakpapier.
  3. Laat de zoete aardappelen in de schil. Snij ze in dikke plakken en snij daar patatten van. Maak ze niet te dik, anders krijg je Vlaamse Frieten.
  4. Was de patatten en dep ze droog. Hiermee haal je de meeste zetmeel weg.
  5. Verdeel ze nu bijvoorbeeld direct over de bakplaten, en goudbruin bakken in het midden van de oven in ongeveer 40 minuten, terwijl je tussendoor blijft controleren. Maar je kunt ze ook extra lekker maken door bijvoorbeeld er wat kruiden overheen te strooien, of wat Keltisch zeezout. Je kunt ze ook kort door wat gesmolten kokosolie halen, en ze dan afbakken.

Zoete Aardappel Chips

Chips maak je eigenlijk zo’n beetje op dezelfde wijze als de patat. Je snijdt alleen flinter-dunne plakjes uit de zoete aardappelen, dit kun je doen met een goed scherp mesje of een kaasschaaf. Hoe dunner de plakjes, hoe krokanter.

De chips bak je ook op 190*C in ongeveer 35-40 minuten bruin. En kun je bijvoorbeeld de plakjes vooraf marineren in tamarisaus en kruiden.

De chips zijn verrukkelijk, gezond en voedzaam. Het is dus ZO makkelijk. Je ontloopt op deze manier veel meuk, en je kunt op deze manier echt gezond eten van lekkere dingen.

labels:

Zie ook: