Een augurk is eigenlijk hetzelfde als een komkommer; ze behoren allebei tot de soort Cucumis sativus. Toch zijn er duidelijke verschillen.
Uiterlijk en Smaak
- Een komkommer is niet alleen groter en gladder, maar ook zachter van smaak en structuur.
- De komkommer is sappiger dan de augurk en daardoor lekker om ‘zo’ te eten.
- Een echte augurk heeft eigenlijk altijd een bereiding nodig en is vooral geschikt voor de inmaak in zout, zuur of zoetzuur.
Teelt van Augurken
Augurken zijn eenjarige planten die van een warme zomer houden. Kies daarom een warm en beschut plekje voor de teelt ervan. Er zijn zeker een aantal verschillende rassen verkrijgbaar, maar de kleur, vorm en grootte zijn ongeveer gelijk. De verschillen zitten vooral in:
- De mogelijkheden om ook in een koel klimaat een leuke oogst te geven.
- De resistentie tegen ziekten.
- De grootte van de opbrengst.
- En het allerbelangrijkste: bittervrije augurken.
Parthenocarpe Rassen
Daarnaast is er nog de term ‘parthenocarp’. Het betekent dat bij die rassen de augurkenplanten alleen maar vrouwelijke bloemen en dus vruchten bevatten, die ook geen mannelijke bloemen nodig hebben voor de bestuiving. Dat garandeert natuurlijk al een grotere opbrengst.
Zaadvaste versus F1-Hybriderassen
Ik gebruik bij voorkeur zaadvaste rassen maar in het geval van augurken (en komkommers) maak ik meestal een uitzondering; doordat de kwaliteit, opbrengst en ziekteresistentie van F1-hybriderassen meestal wel duidelijk beter is dan die van veel zaadvaste augurkenrassen (uitzonderingen uiteraard daargelaten). En natuurlijk hangt daar dan ook een prijskaartje aan.
Internationale Benaming
In het Engels worden augurken ‘Pickling Cucumbers’ genoemd, wellicht handig om te weten als je eens op zoek wilt gaan naar internationale informatie of zaden in het buitenland.
Zaaien en Uitplanten
Begin met het kiezen van een ras dat geschikt is voor de buitenteelt in de volle grond (bij de meeste rassen staat dat duidelijk bij de beschrijving / op het zakje zaden vermeld). Zaai vooral binnenshuis bij kamertemperatuur voor in potjes, liefst rond half tot eind april. Vanaf half mei (IJsheiligen) mogen de zaailingen buiten worden uitgeplant. Let bij het uitplanten de eerste weken wel op slakken en pissebedden. Na een paar weken zijn de planten groot genoeg en niet interessant meer voor belagers. Kies uiteraard een warm en beschut plekje.
Teelt in de Volle Grond of Klimmend
Ik teel augurken meestal buiten, in de volle zon, in een verhoogde bak: daarin is de grondtemperatuur altijd net iets hoger dan de temperatuur van onze vette kleigrond. Je kunt kiezen of je de planten over de grond wilt laten kruipen of langs bijvoorbeeld gaas of een hekwerk wilt laten klimmen. Dat laatste heeft hier de voorkeur: omdat ze sneller opdroogt na regen, en omdat ze zo minder ruimte inneemt en een betere opbrengst geeft. Het is trouwens prima om augurken te laten kruipen in plaats van klimmen hoor, ik heb dat vroeger zeker ook regelmatig gedaan.
Teelt in de Kas
In de kas worden augurken sowieso veel vaker langs een klimrek geteeld (net als komkommers), anders zoude de planten veel kostbare ruimte in de kas innemen. De opbrengst in de kas kan wel ruim 5 keer hoger zijn dan van planten in de buitenteelt (uiteraard mede afhankelijk van het ras), dat komt omdat de planten in de warmte van de kas veel meer groeien, en bloeien. En daarnaast is het seizoen in de kas langer.
Grond en Voeding
Augurken groeien op zowel zand-, leem- en kleigrond, maar willen wel graag een vochtvasthoudende en toch doorlatende grond. Hier staan ze in een verhoogde bak prima: niet te nat, lekker warm, luchtige grond. Het enige aandachtspunt is dat we wat vaker in droge periodes water moeten geven. Doordat het forse planten worden lusten ze ook wel wat voeding.
Verzorging en Snoeien
Vroeger kon je in boeken nog wel de informatie vinden dat je augurkenplanten moest snoeien, 4 hoofdtakken aanhouden, de zijtakken allemaal afzonderlijk van elkaar leggen of opbinden en die weer op 2 bladeren terugknippen, etc. Loslaten was dan de beste optie, en ik laat het nu al los vanaf het uitplanten :-). Bij de klimmende teelt moet je de ranken wel regelmatig opbinden (en dan bij voorkeur naar verschillende richtingen aan het hekwerk zodat de stengels zich ‘uitwaaieren’ over het hek en er zo zoveel mogelijk ruimte is voor bladeren, bloemen en augurken.
Over het klimrek: een te fijn gaas lukt niet goed omdat de stengels dan niet goed kunt opbinden, maar langs stokken kan ze niet klimmen (ze zakt dan naar beneden); een wat grover gaas of hekwerk gaat eigenlijk het beste.
Water geven en Oogsten
Geef regelmatig water in droge periodes; augurken bestaan voor een groot gedeelte uit water en de grote planten lusten wel wat. Pas wel op dat de wortels niet in het water blijven staan. Je moet regelmatig plukken (soms wel elke dag of om de dag). Uiteraard zijn jonge augurken lekkerder dan de te ver doorgegroeide grote augurken. Oogst elke paar dagen augurken.
De laatste jaren bewaar ik die in een afgesloten bakje in de groentelade van de koelkast, daarin zijn ze zeker wel een dag of 4 houdbaar. En zo kun je 2 dagen daarna nog een keer oogsten en heb je weer een potje vol voor de inmaak. En ach, als ik eens niet genoeg augurken heb maak ik een kleiner potje in, of ik meng er komkommer in plakken door. Of radijsjes, of bosuitjes. En een te grote/vergeten augurk kan als ‘zure bom’ worden ingemaakt, maar ze kan ook in plakken of staafjes worden gesneden en zo worden ingemaakt.
Inmaken van Augurken
Eigenlijk duurt het inmaken van augurken meestal 2 dagen (of in ieder geval een hele ochtend, middag en avond). In eerste instantie maak je ze schoon en snijd je ze eventueel zoals je ze wilt inmaken. Je bestrooit ze dan met zout en laat een nacht (of minimaal 6 tot 8 uur) in de koelkast staan. De dag erop zijn de augurken slap en drijven ze in behoorlijk veel vocht. Dat spoel je er goed af, je dept ze droog en dan ga je ze koken en inmaken (en dan worden de augurken weer knapperig, afhankelijk van je wensen/de kookduur).
Zaad Oogsten
Van zaadvaste rassen kun je een paar vruchten laten doorgroeien tot ze bijna zacht worden. Snijd de augurken doormidden, haal de zaden eruit, was ze, en droog ze een paar dagen op een warme plaats. Ik heb slechte ervaringen met het zelf oogsten van augurkenzaden; ze kruist heel gemakkelijk met komkommers en andere rassen augurken: de kwaliteit kan dan (hoeft niet) erg teruglopen.
De enige keer dat ik het probeerde had ik het jaar erop augurken die zo verschrikkelijk bitter waren dat ik ze gelijk uitspuugde. Ze schijnen dan ook lichtgiftig te zijn, maar zo oneetbaar bitter dat je ze toch niet kunt eten. Als je dus zelf zaden oogst en het jaar erop zaait: zorg ervoor dat ze niet kan kruisen met andere augurken of komkommers). En proef de augurken eerst voor je ze inmaakt; het zou erg zonde van al het werk zijn als later blijkt dat je ingemaakte augurken te bitter om te eten zijn.
Verschillen Samengevat
Toch zijn er duidelijke verschillen. In tegenstelling tot komkommers worden augurken zelden rauw gegeten. De augurk is de vrucht van de plant Cucumis sativus uit de komkommerfamilie die in de handel heel moeilijk vers te verkrijgen is. Zelf telen is dus een oplossing. Verse augurken zijn kleiner dan komkommers maar dat is vaak omdat augurken vroeger worden geplukt. Hoe sneller je ze oogst, hoe groter de uiteindelijke opbrengst. Het is dus belangrijk zeer regelmatig te oogsten. Als je de vruchten jong plukt, kunnen de volgende snel doorgroeien. Het hoogtepunt van de oogst ligt in augustus/september. Kijk dan zeker een drietal keer in de week als er plukrijpe vruchten aan de ranken hangen. Je kan ze plukken van zodra ze zo een vijftal cm groot zijn. Eens geoogst kan je ze best zo snel mogelijk verwerken.
Augurken kopen
Verse augurken moeten stevig zijn en geen stootplekken hebben. Bij ingemaakte augurken let je op de houdbaarheidsdatum op de pot. Zelf augurken kweken: de meeste tuinders kiezen ervoor om augurken in potten of bakken te kweken, maar je kunt ze ook prima planten in de volle grond. Kies dan wel voor losse grond op een plek waar veel zonlicht komt. Wil je meer weten over hoe je je eigen augurken kunt kweken? Ze worden geteeld in heel Europa, in de koudere streken vaak onder glas. Verse augurken zijn er van mei tot en met september.
Extra Tips
- Augurk kun je niet meetellen om aan je dagelijkse aanbevolen hoeveelheid groenten te komen. Er zit vaak zout of toegevoegd suiker in. Misschien zorgen die paar augurkjes door een salade wel voor een extra lekker gerecht. Hierdoor haal je de aanbevolen hoeveelheid van 250 gram groente met gemak.
- Augurken zijn lekkere frisse smaakmakers. Er zijn bijna alleen ingelegde augurken in de handel.
Teelt in de Moestuin
Vanaf eind april kun je augurken voorzaaien in potten of in een bak. Wanneer het warm genoeg is kun je vanaf half mei ter plaatse zaaien, met een plantafstand van 150 x 40 cm. De ranken kun je terugleiden of snoeien om het gewas in toom te houden. Augurken dienen uit de wind te staan. Het belangrijkste voor augurken is dat de structuur en vochtvoorziening goed zijn. In dat geval kan dit gewas op elke grond groeien. Je kunt de ranken het beste uitspreiden, zodat ze zo gelijkmatig mogelijk over het grondoppervlak zijn verdeeld.
Oogstperiode
Augurken kun je oogsten vanaf half juli tot half september. Eén plant maakt veel vruchten, ongeveer 20 stuks. Na het oogsten adviseren we om te wachten totdat je ongeveer vijf vruchten hebt, zodat je ze daarna kunt inmaken in zuur en kruiden. In de tussentijd kun je de augurken circa 5 dagen in de koelkast bewaren. Na die 5 dagen worden ze namelijk wat zachter en daardoor minder lekker.
labels:
