Nachtschade is een plantenfamilie, wetenschappelijk bekend als Solanaceae. Als familie is ‘ie een beetje omstreden.

Het is een flinke familie, met meer dan 1500 leden. Bekende cultuurgewassen die tot deze planten behoren zijn witte aardappelen, aubergines, paprika’s, pepers en tomaten.

Maar wat zijn nachtschades eigenlijk? Nachtschades zijn de eetbare delen van bloeiende planten die bij de Solanaceae-familie horen.

Onder nachtschades vallen bijvoorbeeld:

  • Tomaten
  • Aardappelen
  • Aubergines
  • Paprika’s
  • Chilipepers
  • Goji bessen

Het zijn groenten die botanisch gezien vaak als fruit worden gezien. Botanisch gezien vallen aubergines, paprika’s en tomaten trouwens onder fruit. Dat geldt ook voor goji bessen. Aardappelen zijn botanisch gezien een groente, of eigenlijk een knol. In het dagelijks leven hebben we het echter vaak over nachtschade groenten.

Toch zitten veel bekende soorten in de familie die de meesten van ons regelmatig eten. Denk aan tomaat, aubergine, paprika en aardappel. De naam nachtschade is gegeven omdat de planten graag in de schaduw en nacht groeien. Schade verwijst naar de giftige stoffen die ze bevatten. Dit is tegen zelfbescherming zodat ze niet zomaar gegeten kunnen worden door insecten.

Tomaten behoren dus tot de nachtschade groenten. Ze bevatten vitamine C, B1, B2, B3, B5, B6, E, kalium en het fytonutriënt (plantaardige stof) lycopeen.

Sommige mensen zijn gevoelig voor nachtschade, daarover straks meer. Over het algemeen zijn het voedingsmiddelen die goed passen in een gezond, gevarieerd dieet. De meeste nachtschades die we eten bevatten verschillende voedingsstoffen, waaronder vitamine B1 (thiamine).

Ook andere B-vitaminen zitten bijvoorbeeld in tomaten, aubergine en goii bessen, paprika is een vitamine C leverancier en aardappelen trouwens ook. Tomaten bevatten ook lycopeen. Die stof geeft ze hun rode kleur en werkt voor de tomaat als antioxidant.

De nachtschadefamilie is een grote plantenfamilie. De vrucht van deze plantenfamilie is (voor de mens!) meestal eetbaar, maar de plant is vaak zeer giftig. Zodra de vruchten of planten uit de nachtschadefamilie rijp zijn, zijn de giftige stoffen zodanig laag dat ze voor de mens niet meer giftig zijn, maar dit geldt niet altijd voor honden. Een hond kan namelijk veel minder tolereren dan een mens.

Zijn nachtschades slecht voor je?

Hoewel nachtschades veel voedingsstoffen bevatten, zijn er ook mensen die geen nachtschades eten. Dit komt vanuit een angst dat nachtschades slecht voor je zijn. Dat nachtschades ongezond zouden zijn, zou komen door bepaalde stoffen die in de plantenfamilie te vinden is. Die stoffen heten glycoalkaloïden.

Glycoalkaloïden zijn natuurlijke stoffen en nachtschades gebruiken het als verdedigingsmechanisme tegen insecten en ziekten. Ze verdedigen zichzelf hiermee; zie het als natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Door glycoalkaloïden krijgen groenten hun bittere smaak. De belangrijkste glycoalkaloïden is solanine. Ook tomatine is een bekende. Daarnaast bevatten nachtschades ook lectines, die overigens ook buiten de nachtschade familie voorkomen. Ook dit zijn verdedigingsmiddelen van de plant.

Voor de meeste mensen zijn ze volkomen ongevaarlijk, maar er zijn ook mensen die er gevoelig voor zijn. Bij hen veroorzaken de nachtschades irritatie aan de darmwand.

Mensen die een auto-immuunziekte hebben, vermijden soms het eten van nachtschades. Bijvoorbeeld gewrichtspijn zou verergeren of huidklachten lijken soms meer op te treden. De glycoalkaloïden in nachtschades zouden hun symptomen verergeren. Er is onderzoek dat aantoont dat een prikkelbare darm extra optreedt na het eten van aardappel. Maar dat geldt niet voor iedereen, en ook niet voor iederéén met een prikkelbare darm.

Voor de meeste mensen geldt dat je wel heel veel nachtschade groenten zou moeten eten, om er last van te krijgen. De glycoalkaloïden kunnen klachten geven wanneer je ze in echt grote hoeveelheden binnenkrijgt. Dat gebeurt in de praktijk niet vaak. Bovendien zijn er ook onderzoeken die juist wijzen op vele voordelen voor onze gezondheid. Meer onderzoek is dus nodig.

Nachtschades veilig eten

Voor de meeste mensen zijn nachtschades dus probleemloos en ook nog goed voor je. Ze passen prima binnen een gevarieerd voedingspatroon. Dat is trouwens altijd een goed idee! Als je afwisselend eet, krijg je niet snel te veel nachtschade groenten binnen en heb je ook minder kans op klachten en intolerantie.

De hoeveelheid ‘schadelijke’ stoffen in nachtschades kan verschillen. Onrijpe groenten hebben er bijvoorbeeld veel meer dan rijpe. Gelukkig verminderen deze stoffen als de groenten rijper worden en door koken.

Om nachtschadegroenten veilig te eten, kun je de volgende tips volgen:

  • Kies rijpe groenten: Onrijpe groenten bevatten meestal meer schadelijke stoffen. Onrijpe tomaten bevatten bijvoorbeeld veel meer solanine en tomatine dan rijpe. Zorg ervoor dat tomaten en paprika's volledig rijp zijn voordat je ze eet.
  • Kook waar nodig: Koken kan helpen om de schadelijke stoffen in nachtschadegroenten te verminderen. Dit geldt vooral voor aardappelen, die door koken veiliger worden. Ook voor tomaat kan dit helpen.
  • Schil aardappelen en verwijder groene plekken: Solanine zit vaak in de schil van aardappelen en in groene plekken. Schil de aardappelen en snijd groene plekken weg voor de zekerheid.
  • Verwijder het groene stukje uit tomaten: Als je tomaten rauw eet, snijd dan het groene kroontje eruit. Dit deel kan namelijk meer solanine bevatten.

Hoe reageer jij op nachtschade groenten?

Als je klachten hebt na het eten van nachtschade groenten, dan kun je het beste een eliminatiedieet proberen. Dat is simpel: vermijd alles nachtschades voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld een maand. Heb je geen klachten? Dan kun je langzaam één voor één een nachtschade groente introduceren. Het kan namelijk ook zijn dat je gevoelig bent voor één van hen, maar niet per se voor allemaal.

Is het eten van nachtschade schadelijk?

Hoewel de naam anders doet vermoeden, zijn er geen grootschalige onderzoeken die aantonen dat deze groenten schadelijk zijn voor onze gezondheid. Het is daarbij niet uitgesloten dat onderliggend lijden de oorzaak is en nachtschade slechts een trigger. Ervaar je problemen na het eten van nachtschade groenten? Dan kan het raadzaam zijn op onderzoek uit te gaan met behulp van een expert of de huisarts. En heb je nergens last van? Blijf nachtschade groenten dan vooral op je menu zetten.

Deze voedingsmiddelen bevatten namelijk veel vitamines, mineralen, vezels en antioxidanten. Paprika's zijn vitamine C bommetjes, tomaten een geweldige bron van lycopeen en in aubergines zit veel calcium.

Nachtschade groenten lijst

Wanneer we alle nachtschade groenten op een rijtje zetten, krijgen we de volgende nachtschade groenten lijst:

  • Aubergine
  • Paprika's, zoete paprika's
  • Hete pepers
  • Aardappelen met uitzondering van zoete aardappelen en yams (wortelknollen)
  • Tomaten

Sommige mensen denken bij nachtschaden ook aan courgette omdat mensen deze groente veel met de netgenoemde groente eten. Courgettes zijn echter familie van de komkommer (cucurbitaceae) en dat zijn geen nachtschaden.

Samengevat, hier is een overzicht van de stoffen die in nachtschades voorkomen:

Groente Potentiële schadelijke stof
Tomaten Tomatine (vooral in onrijpe tomaten), Solanine
Aardappelen Solanine (vooral in de schil en groene plekken)
Paprika Solanine (vooral in groene paprika)
Aubergine Solanine (vooral in de schil)

labels:

Zie ook: