Het Madeliefje, ook wel bekend als 'Wilde' Madeliefje of Mei-zoentje, is een kleine, inheemse en meerjarige plant uit de Composieten-familie (Asteraceae). De botanische naam Bellis perennis betekent letterlijk 'Mooie blijvende schoonheid'. De Engelse naam 'Daisy' komt van 'Days eye': de bloemblaadjes van 'Wilde' Madeliefjes sluiten zich 's avonds en openen zich bij zonsopgang. De bloempjes keren zich ook altijd naar de zon.

Bij iedereen bekend en geliefd, is dit plantje een van de eerste bloeiers en een van de laatste. Het is een fijn plantje als bodembedekker of als grasvervanger. Dit plantje kan goed tegen de kou, tot wel -17 °C; wekelijks maaien doet dit plantje niets.

Uiterlijk en Kenmerken

De madelief behoort tot het geslacht Bellis en is de enige soort die in Nederland algemeen voorkomt. Deze vaste plant wordt maximaal 15 cm hoog en komt algemeen voor in graslanden, gazons en bermen. Zolang het niet vriest, is het madeliefje het hele jaar in bloei aan te treffen. Aan het einde van de bloemstengel staat één bloemhoofdje.

Het hartje van de mooie straal-bloemetjes is geel en rondom bezet met witte bloemblaadjes, die vaak uitlopen naar rood-achtig. De bladeren staan allemaal in een wortelrozet en zijn spatelvormig, met een gekartelde rand.

Eetbaarheid van Madeliefjes

Madeliefjes zijn eetbaar, maar de bloemetjes bij de bloemist zijn meestal bespoten, waardoor ze niet geschikt zijn voor consumptie. Eetbare madeliefjes zijn speciaal geteeld om op te eten.

De bloemen zijn licht kruidig van smaak, een klein beetje nootachtig. Het hartje kan wat bitter zijn, maar is wel eetbaar. De bloembladeren kun je gebruiken om cakes, ijs of pudding mee te versieren. Met de verse bloemen kun je jouw salade versieren of bijvoorbeeld ijsblokjes maken voor een bloemrijk zomerdrankje. Leuk ook in de soep, als je ze erin legt, openen de bloemen zich vanzelf. Ook de rozetbladeren zijn eetbaar en je kunt ze als extra kruid gebruiken. Het blad kun je rauw eten in salade, smoothie of pesto. Met de bloemen kun je een salade versieren, of een taartje mooi maken. Of je versiert de soep! Door de warmte van de soep openen de bloempjes zich heel mooi. De bloemknoppen kun je inleggen als kappertjes.

Als de bloem eenmaal helemaal geopend is, heeft deze een bittere smaak. Als de bloemknoppen in zuur worden gelegd, kunnen ze kappertjes vervangen in recepten. De vruchtjes van het madeliefje zijn kleine nootjes en deze kun je opleggen als kappertjes.

Hier zijn enkele manieren om madeliefjes in je dieet op te nemen:

  • Salades: Voeg verse madeliefjes toe voor een kruidige en nootachtige smaak.
  • Soepen: Laat de bloemen openbloeien in warme soep voor een visueel aantrekkelijk en smaakvol gerecht.
  • Gebak: Gebruik de bloemblaadjes om cakes, ijs of pudding te versieren.
  • Drankjes: Maak bloemrijke ijsblokjes voor zomerse drankjes.
  • Pannenkoeken: Mix de blaadjes en/of bloemetjes door het pannenkoekenbeslag.
  • Madeliefjessiroop: Kan je gebruiken om aan te lengen tot limonade of bij ijs te serveren.

Geneeskrachtige Werking

De geneeskrachtige werking van het Madeliefje is al sinds de 15e eeuw bekend en homeopathisch nog steeds actueel als versterkend, bloedzuiverend, wondhelend en ontstekingsremmend. Volgens de kruidengeneeskunde is Madelief goed voor het bloed en de bloedsomloop bij ontstekingen, maar ook bij een hartinfarct. Het is zacht voor de huid en geneest ontstoken wondjes (ze noemen het wel de 'Arnica van de Lage Landen'). Het versterkt de algehele weerstand en is leverstimulerend bij de spijsvertering. Madelief herstelt bovendien de darmflora na bijvoorbeeld een antibiotica kuur, want het bevat probiotica.

In de kruidengeneeskunde wordt de madelief gebruikt om zijn adstringerende werking en wordt de madelief gebruikt tegen huidproblemen en wonden. Van de madelief kan thee worden gezet, maar kan ook worden gebruikt als vitaminesupplement. De madelief zou helpen bij verkoudheid. Madeliefjes hebben ook een ontstekingsremmende, wondhelende en bloedzuiverende werking. Thee van madeliefjes wordt gebruikt bij verkoudheid en hoesten.

Enkele traditionele toepassingen zijn:

  • Wondverzorging: Romeinen weekten bandages in madeliefsap om wonden te verzorgen.
  • Aften: Regelmatig kauwen op madeliefblaadjes kan helpen bij aften.
  • Thee: Madeliefjesthee kan helpen bij maagvliesontsteking, reuma, artritis, lever- en nierproblemen, en het zuivert het bloed.
  • Wortel: De wortel kan worden gebruikt bij eczeem en heftige menstruatiepijn.
  • Andere toepassingen: In Duitsland worden madeliefjes veel gebruikt tegen hoofdpijn, duizeligheid en slapeloosheid.

Ecologische Betekenis

Het madeliefje groeit op elke bodem in volle zon of halfschaduw en stelt geen hoge eisen met betrekking tot vocht, zuurtegraad of bemesting. Bij te sterke bemesting houdt het madeliefje echter niet stand. Ze leven het liefst in gemaaid, laag gras waar ze voor een kleurrijk gazon zorgen. Ze komen ook voor op paadjes of plekken die veel belopen worden. Ze maken in de oksels van de bladeren zijstengels die tot een nieuwe zijstengels uitgroeien.

Het madeliefje is een belangrijke nectarplant voor bijen, hommels, vlinders, zweefvliegen en bepaalde solitaire bijen. Het wordt vaak mee gezaaid in bloemenweides omdat het een belangrijke rol speelt in het opbouwen van biodiversiteit.

De madelief staat ook symbool voor de herdenking van WOI in België.

Symboliek en Geschiedenis

De naam Bellis komt van het Latijnse woord Bellus dat mooi of lief betekent. De naam perennis komt van overjarig, overblijvend of bestendig: de plant blijft in de winter vindbaar, zoals eerder gezegd. Bij elkaar zou de naam eeuwige schoonheid betekenen.

De Nederlandse naam Madeliefje is mogelijk afkomstig van maagde-lieve, omdat het bloempje vroeger in verband werd gebracht met de heilige maagd Maria. De madelief is symbool voor de godin Isitar en komt voor op de zogeheten Isitarpoort, een oude stadspoort van Babylon, daterend zo’n 575 v.Chr. Ook speelt de madelief in Keltische sagen een rol. In de christelijke traditie zou de bloem voor de maagdelijkheid staan oftewel Maria. In het wapen van Lodewijk IX van Frankrijk is de bloem naast de lelie opgenomen.

Als kind speel je met deze madeliefjes (Bellis perennis) door er een kransje van te maken en deze te dragen als een haarband of een ketting om de nek.

labels:

Zie ook: