De paardenbloem, met de Latijnse naam Taraxacum officinalis, is een veelzijdige plant die bijna het hele jaar door bloeit. Alle planten met ‘officinalis’ stonden te boek als ‘erkend geneeskrachtig’.

De paardenbloem heeft een rozet met grote veervormige bladeren, een gladde stengel en een bloemhoofdje, met daarop honderden lintbloemen. Het zijn planten met wit melksap. De vruchten worden na rijping aan witte harige ‘parachuutjes’ verspreid. Paardenbloemen behoren tot de composietenfamilie (Asteraceae), ook samengesteldbloemigen genoemd.

Historie en Oorsprong

De wortels van de mystieke paardenbloem reiken ver terug in de geschiedenis. Zelfs de beste botanicus zou moeite hebben om een specifieke oorsprong en geschiedenis voor deze bloem te geven. Het is alsof ze er altijd is geweest en van plan is dat te blijven.

De oude Egyptenaren, Romeinen, Grieken, Japanners en Chinezen hebben deze planten duizenden jaren lang op allerlei manieren gebruikt. De paardenbloem komt oorspronkelijk uit Europa en Azië waar hij bij voorkeur groeit op vochtige, drassige weilanden, in tuinen en op vuilstortplaatsen. Naast Europa komt de paardenbloem van oorsprong voor in Afrika en Azië. De mens heeft de paardenbloem over andere continenten verspreid.

Nut voor de Bodem en Biodiversiteit

Deze plant is goed voor de bodem. Een paardenbloem kan eigenlijk overal gedijen. Hun penwortels zorgen voor luchtigere bodems die water en zuurstof kunnen bufferen en daardoor gunstige omstandigheden creëren voor het bodemleven. Net als heermoes halen ze met hun diepe penwortels calcium en andere mineralen uit de ondergrond om deze terug beschikbaar te stellen in de bovenlaag.

Paardenbloemen trekken enorm veel insecten aan die genieten van hun overvloedig stuifmeel. De paardenbloem is de enige inheemse plant die door meer dan 100 soorten wilde bijen wordt bezocht. Gezien de paardenbloem zoveel insecten aantrekt, hebben ze de eerste drie weken van hun bestaan voedsel op snavelhoogte. Ook voor de kuikens van weidevogels zoals de Grutto is de paardenbloem essentieel.

Eetbaarheid en Voedingsstoffen

Paardenbloemen zijn eetbaar en staan bol van voedingsstoffen. De bloemen, wortels en blaadjes van de paardenbloem zijn eetbaar, de stengels niet. Eigenlijk zou je elke dag een paar bloemblaadjes mogen eten.

In de lente is paardenbloemblad lekker. In de zomer wordt het bitter. Je kunt af en toe een paar blaadjes door je maaltijd mengen. Van maart tot juni zijn de bladeren te plukken lekker in salades (vaak met gekookte eieren), maar hebben een licht bittere smaak. De bittere smaak is te verminderen door de bladeren in water te leggen of fijn te snijden en in zout te leggen.

De paardenbloem bevat veel antioxidanten en gezonde mineralen zoals calcium, ijzer, mangaan, magnesium, seleen, natrium, silicium, fosfor en koper. Bovendien bevat de bloem vitamine A, B1 en B2, C en E.

In de paardenbloem zitten de volgende inhoudsstoffen: bitterstoffen, flavonoiden, cumarine, fytosterolen, inuline, fructose (lente 18% en herfst 40%), veel eiwit, magnesium, fosfor, kalium, vitamine C en slijmstoffen (1,1 %).

Geneeskrachtige Werking

De Latijnse naam Taraxacum komt van het Griekse taraxis, een oogziekte, waarschijnlijk omdat het melksap vroeger tegen die oogziekte werd gebruikt. Paardenbloem heeft een galverhogende en galdrijvende werking. Hierdoor kan de lever beter voedsel verteren.

Paardenbloemen hebben een geneeskrachtige werking. Ze bevorderen de werking van lever en werken goed tegen een blaasontsteking. Ze helpen tegen hoge bloeddruk, constipatie en gewrichtspijnen.

De paardenbloem bevordert de galsecretie en helpt bij jicht, reumatische ziekte en leverklachten. De plant heeft een stimulerende werking op lever en gal en werkt vochtafdrijvend ( de Franse naam voor paardenbloem verwijst hiernaar: pis-en-lit oftewel beddenplasser.

Recepten en Bereidingen

De bloemen kun je eten, bijvoorbeeld in een salade. Van de bloemen kun je limonade maken. Bakken zoals je een ei bakt.

Hier zijn enkele ideeën om paardenbloemen in je gerechten te verwerken:

  • Salade met Paardenbloem: Hak voorzichtig de bloemhoofdjes van de paardenbloem en meng ze samen met gesneden sjalotjes, bieslook, peper, zout en honing door wat olijfolie. Gebruik dit als dressing over je favoriete salade.
  • Boterham Kaas en Paardenbloem: Pak de jonge blaadjes, was ze, snijd ze in stukjes en meng ze met een dressing van olie, azijn, mosterd, honing, peper en zout. Rooster een bammetje en bestrijk dat met een teentje knoflook. Doe daarop een plak kaas en daarboven de aangemaakte paardenbloemblaadjes.
  • Bloemenjam: Verzamel op een droge dag veel paardenbloemen. Knip de gele kop van de bloem en ga door tot je ongeveer 150 gram bloemknoppen hebt - als er iets groen aanzit is dat niet erg. Doe de bloemblaadjes in de pan met liter water, breng dat aan de kook. Zodra het kookt, zet je het vuur uit en laat je het een nacht trekken. Giet het water met de bloemen de volgende dag door een zeef, voeg hieraan het sap toe van een halve citroen en één kilo suiker. Breng dit weer aan de kook en laat het daarna heel zacht inkoken. Dit duurt best lang - ruim twee uur - en ga door tot je ongeveer een liter hebt. Roer dit regelmatig door om te voorkomen dat de jam aanbrandt.

Waarschuwingen en Veiligheid

Het is wel van belang dat je de bloemen op de goede plek plukt. "Zoek paardenbloemen die niet direct in of naast een weiland staan. Dan bestaat de kans dat er verdelgingsmiddel op zit. Ook in een berm langs een drukke weg is geen goed idee, vanwege de uitlaatgassen." Ook paardenbloemen op plekken waar honden plassen kun je beter laten staan.

Chef-kok Nel Schellekens raadt aan om tijdens het plukken van de paardenbloemen handschoentjes te dragen. "Er zit veel kleurstof in bloemen en bij het plukken komt dit op je handen terecht. Als je geen handschoenen draagt kunnen je handen een aantal dagen echt geel zijn en dit krijg je er niet zomaar vanaf."

Wildplukker Annemarie wil nog als tip meegeven dat je echt goed moet opletten of je daadwerkelijk de paardenbloem te pakken hebt als je de natuur ingaat, en niet een dubbelganger. "Biggenkruid en jacobskruiskruid lijken op paardenbloemen, maar zijn giftig. Dus check echt goed of de steel hol is van binnen, of de bloem geel is en het typische blad eraan zit. Als je wilt beginnen met wildplukken, raad ik aan om te starten met brandnetel of weegbree. Wel wat saaier, maar veiliger om mee te beginnen."

Alternatieve Namen en Gebruik

De paardenbloem kent vele volksnamen: pissebloem, beddenpisser, molsla, leeuwentand, paardensla, paardenstek, suikerij, wilde suikerij, hondesalade, melkwied, melkblom, ganzetongen, henselbladeren, kruidkoek, oorringen, papenkruid, kaarsjes, kettingbloem, konijnengroen, pluimpje, schurftbloem, stuiver, velrijs, wilde cichorei, uitblazertjes, zevendistel, zuurdistel, canckerbloem en brievenbesteller.

labels:

Zie ook: