Op bijna alle etenswaren die je koopt, kun je een houdbaarheidsdatum terugvinden. Soms is het 'ten minste houdbaar tot' (THT) en soms is het 'te gebruiken tot' (TGT). Volgens de wet is het verplicht een houdbaarheidsdatum op het etiket van een product te vermelden. Dit geldt voor bijna alle voedingsmiddelen. Deze wet, het Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen, wordt door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gehandhaafd.

Het verschil tussen TGT en THT

TGT en THT, het zijn twee belangrijke termen die je steeds op verpakkingen terugvindt. 'Te gebruiken tot' zul je vaak terugvinden op bijvoorbeeld vlees. Het product met deze tekst is na de genoemde datum ook echt niet meer veilig om te eten, zoals vlees en vis. Terwijl 'ten minste houdbaar tot' over de (mogelijk mindere) kwaliteit van een product gaat, denk aan koekjes, rijst, pasta of ingeblikte groente.

Soorten bederf

Producten die over de ten minste houdbaar tot-datum gaan, kunnen op een gegeven moment wel bederven. Dit is vaak later dan de datum die als THT wordt aangegeven. Het grote verschil ten opzichte van de 'te gebruiken tot'-datum is dat bij de ten minste houdbaar tot de schimmelvorming, bacteriën of virussen verder meestal geen kwaad kunnen. Bij de TGT kunnen er echte ziekmakers tussen zitten. Denk aan de listeria- of salmonellabacterie. Hier kun je ernstig ziek van worden. Waar je bij het onschuldige melkzuurbacterie duidelijk proeft dat de melk niet meer goed is, ruik, zie of proef je een listeria- of salmonellabacterie niet.

Risico's van het eten van vlees na de TGT-datum

Ze raadt het af om TGT-producten na de houdbaarheidsdatum te eten, omdat dit kan leiden tot voedselvergiftiging of een voedselinfectie, bijvoorbeeld door de salmonellabacterie. Dit kan klachten veroorzaken zoals misselijkheid, buikpijn en diarree. ‘’Je wordt niet altijd ziek, maar het kan zeker wel gebeuren. Vooral kwetsbare mensen, zoals jonge kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand, lopen extra risico.’’

Zwietering vult aan dat sommige bacteriën ernstige gevolgen kunnen hebben: ‘’De listeriabacterie kan zelfs een hersenvliesontsteking veroorzaken of leiden tot een miskraam bij zwangere vrouwen. Dit komt gelukkig niet vaak voor, maar het is belangrijk dat mensen zich bewust zijn van de gevaren.’’

Hoe wordt de houdbaarheidsdatum bepaald?

In een laboratorium testen vleesproducenten hoelang een bederfelijk product houdbaar is voordat je risico loopt op je gezondheid. Met het opzettelijk besmetten van bijvoorbeeld vlees met een bacterie, wordt er gemeten hoeveel dagen het vlees erover doet voordat het echt bederft. Aan de hand daarvan wordt er bepaald wat de houdbaarheidsdatum voor een bederfelijk product is. Dit is meestal de TGT.

In de wet staat niets over hoe de houdbaarheidstermijn moet worden bepaald. Wel staat er dat een TGT-vermelding moet zijn vermeld bij producten die zeer bederfelijk zijn. Dit gaat bijvoorbeeld om producten die korter dan vijf dagen houdbaar zijn.

De THT wordt vaak bepaald op basis van de vraag hoe lang de bestandsdelen nog van beste kwaliteit zijn. Niet tot wanneer het niet meer goed is, dit kan vaak nog lang duren. Neem de THT dus met een korreltje zout.

Eisen voor het vermelden van de houdbaarheidsdatum

Op een verpakking met niet de afkorting 'THT' of 'TGT' zijn, maar het moet er voluit uitgeschreven staan. Ook moet de datum goed zichtbaar zijn. En wanneer nodig, moet er goed staan vermeld op welke plek de houdbaarheidsdatum te lezen valt. Bijvoorbeeld 'zie dop'.

Niet altijd een houdbaarheidsdatum nodig

Er zijn een aantal producten die (bijna) niet kunnen bederven. Volgens de wet is het op deze producten niet verplicht de houdbaarheidsdatum toe te voegen.

Het gaat onder andere om:

  • Koffie
  • Thee
  • Gist
  • Rijst
  • Honing
  • Bloem
  • Water (bestemd voor menselijke consumptie)
  • Gefermenteerde azijn
  • Gelatine
  • Gist
  • Kauwgom

Toch plaatsen sommige bedrijven wel een houdbaarheidsdatum op deze producten.

Verstandiger omgaan met de houdbaarheidsdatum

In Nederland wordt er bijna 34 kilo vast voedsel per jaar weggegooid. Een van de redenen dat dit gebeurt, is omdat producten over de houdbaarheidsdatum zijn. De Consumentenbond zegt dat als we wat verstandiger om zouden gaan met deze datum, we gemiddeld vijf kilo minder voedsel weggooien per jaar.

Tips voor het bewaren van voedsel

  • Als vlees de houdbaarheidsdatum dreigt te passeren kun je het vlees alvast bereiden. Door het bakken, koken of grillen van vlees blijft het nog twee dagen houdbaar in de koelkast. Ook kun je het bereide vlees nog zeker drie maanden invriezen.
  • Groente uit blik of in pot zijn ongeopend vaak nog jaren na de THT-houdbaarheidsdatum prima te consumeren. Alleen als de pot bol staat of al geopend is kan er bacterievorming zijn ontstaan.

Wat betekent TGT en THT?

Op verpakkingen vind je 2 soorten datums die iets over de houdbaarheid zeggen: een Ten minste Houdbaar Tot-datum (THT) of een Te Gebruiken Tot-datum (TGT). Die houdbaarheidsdatum geldt voor gesloten producten.

Beide datums hebben een eigen icoontje met uitleg. Want bij de TGT-datum moet je iets anders doen dan bij een THT-datum.

  • TGT: Te Gebruiken Tot 'Stop!', betekent het handje. Dit product moet je gebruiken vóór of op de datum die op de verpakking. Je moet het niet gebruiken na die datum. Dat is niet veilig. Het product kan ziekteverwekkers bevatten die je niet ziet, ruikt, of proeft. TGT staat voor 'te gebruiken tot en met' het einde van die datum. TGT 14 juli betekent dus dat je het ook op 14 juli nog veilig kunt gebruiken.
  • THT: Ten minste Houdbaar Tot 'Doorgaan!' betekent de pijl. Dit product mag je ook gebruiken ná de datum die op de verpakking staat. Je moet dan wel kijken, ruiken, en proeven of het product nog goed is. Gebruik je zintuigen om te beoordelen of zo’n product nog lekker is. THT staat voor ten minste houdbaar tot en met de dag die op de verpakking staat. Na die datum kan de kwaliteit van het product achteruitgaan. Dat kun je bijvoorbeeld merken aan de kleur, geur en de smaak. Het product is vaak nog veilig om te gebruiken.

Ongeopend en op de juiste manier bewaard zijn producten met een THT-datum vaak lang na de datum nog goed:

  • Enkele dagen langer: cake, desserts, eieren, yoghurt, halfconserven (potjes die in de koelkast moeten).
  • Enkele maanden langer: harde kaas, koekjes, ontbijtgranen, margarine, boter, chocolade, mayonaise, olie, zacht snoep, chips, pindakaas, ingevroren brood.
  • Een jaar of langer: diepvriesproducten, houdbare producten in blik of pot (groenten, fruit, jam), gedroogde pasta, thee, rijst, koffie, honing.

Wanneer is voedsel bedorven?

Eten dat over de datum is, is niet altijd meteen bedorven. Vaak kun je het nog eten, vooral eten met een THT-datum. Bij producten met een TGT-datum is dat anders, omdat er sprake is van een ander soort bederf.

Microbieel bederf

Is er sprake van beestjes, sliertjes, schimmels, een nare geur of rare smaak? Dat duidt op microbieel bederf. Gooi het eten weg!

Bacteriën, virussen en schimmels veroorzaken microbieel bederf. Vaak zijn het onschuldige bacteriën, zoals melkzuurbacteriën. Maar soms zitten er ziekmakers tussen als listeria en salmonella. Dan kun je niet op je zintuigen vertrouwen, want deze bacteriën ruik, zie en proef je niet.

Daarom is op producten waarin ziekmakende bacteriën zich thuisvoelen de TGT-datum verplicht. Goed koel bewaren (bij maximaal 4 °C) helpt om microbieel bederf in toom te houden.

Fysisch en chemisch bederf

Fysisch en chemisch bederf is onschuldig. Van beide word je niet ziek. Door dit soort bederf veranderen de eigenschappen van het product.

Denk aan:

  • Minder knapperige koekjes.
  • Rimpelige appels.
  • Oudbakken brood.
  • Vet dat ranzig wordt.
  • Verkleuring van groenten in een pot of sinaasappelsap in een pak.

Op dit soort producten staat een THT-datum. Dan kun je dus met je zintuigen beoordelen of het nog goed en lekker genoeg is.

Verspilling tegengaan

Jaarlijks belandt per Nederlander bijna 34 kilogram vast voedsel in de afvalbak. Zonde van het geld en niet zo goed voor het milieu. Want voor de productie van voedsel is veel energie en grondstoffen nodig.

Stappen om voedselverspilling te verminderen:

  1. Ken de verschillen: De THT-datum is niet hetzelfde als de TGT-datum.
  2. Kijk, ruik en proef: Gebruik je zintuigen om te beoordelen of een product met een THT-datum nog goed is.
  3. Check de producten: Gebruik handige tools om per voedingsmiddel te bekijken hoelang het houdbaar is en hoe je dit het beste kunt bewaren.

Dingen die je ver na de houdbaarheidsdatum nog kunt eten

  • Pasta, rijst en bloem: Droge producten zoals pasta en rijst kun je een jaar na houdbaarheidsdatum nog eten, mits bewaard in een goed afsluitbare pot op een donkere en koele plek.
  • Voedsel uit blik: Tomatenpuree, perziken in blik of kant-en-klare soep zijn vaak nog lang na de houbaarheidsdatum goed. Check wel of het blik bol staat.
  • Koffie: Bewaar koffiebonen of een pak koffie in de gesloten verpakking op een koele en droge plek. Dan is dit product tot een jaar na de THT-datum houdbaar.
  • Chocolade: Je favoriete reep chocolade is tot twee maanden na de THT-datum nog goed. Bewaar de chocolade wel op kamertemperatuur op een droge plek om te voorkomen dat de chocolade wit uitslaat.
  • Honing, jam en pindakaas: Honing en jam zijn, zolang de verpakking gesloten blijft, jarenlang te bewaren. Pindakaas is ongeveer een jaar na de THT-datum te bewaren in de koelkast.
  • Ketchup en mosterd: Sauzen als ketchup en mosterd kun je tot twee maanden na de THT-datum nog eten, mits het product nog goed ruikt en smaakt.
  • Koekjes en chips: Vanwege het hoge suiker- en zoutgehalte in deze producten zijn koekjes en chips vaak nog twee maanden na de THT-datum goed en soms zelfs langer.

Vlees bederf

Klaar voor consumptie Rauw vlees dat je bij de slager of in de supermarkt koopt, is bijna nooit afkomstig van een dier dat zojuist is geslacht. De meeste soorten vlees moeten eerst een tijd rijpen - besterven - voordat het mals is.

Als vlees eenmaal geschikt is voor consumptie, doet de geur vaak een beetje denken aan roomboter. Bewaar je het te lang of niet koel, dat gaat het zuur ruiken, naar camembert of rotte eieren. Het is dan niet meer aantrekkelijk en ook niet veilig om te eten.

Mochten deze vieze luchtjes nog subtiel zijn en aan je aandacht ontsnappen, dan merk je het gelukkig vrijwel meteen zodra je het vlees gaat verhitten: dat stinkt verschrikkelijk.

Bedorven vlees Is vlees gekookt of gezouten, dan verloopt het bederf anders. Gekookt vlees zonder zout kan heel gevaarlijk bederven door bacteriën zonder dat er vieze luchtjes te ruiken zijn. Boven een zoutgehalte van 1 procent merk je dat bederf veel beter, aan vieze smaak, een groenige uitslag of slijmerigheid: je moet het dan weggooien.

Bacteriën Dat vleeswaren zelden een gevaar opleveren voor de volksgezondheid, komt dan ook doordat hierin behoorlijk wat zout of nitriet verwerkt wordt. Vlees dat echt wemelt van de bederfbacteriën zorgt in de praktijk zelden voor gezondheidsproblemen. Voedselinfecties door vlees worden meestal veroorzaakt door gevaarlijke bacteriën die in kleinere aantallen aanwezig zijn en daardoor onopgemerkt blijven.

En dat geldt dan nog alleen voor rauwe of onvoldoende verhitte vleesproducten zoals filet americain of niet goed doorbakken tartaar, want bacteriën gaan dood bij verhitting. Ook ‘kruisbesmetting’ kan een probleem zijn: keukengerei gebruikt voor rauw vlees kan bacteriën overbrengen op andere voedingsmiddelen. Snijd rauw vlees daarom met aparte messen op een apart plankje

Koel bewaren Om de kans op een voedselinfectie zo klein mogelijk te maken, moet vlees zo veel mogelijk koel blijven. Neem op een warme dag eventueel een koeltas mee bij het boodschappen doen en doe het vlees meteen bij thuiskomst in de koelkast (maximaal 7 graden, maar liever 4 graden). Snel invriezen kan ook. Vers bevroren vlees wordt niet gevaarlijk, maar de structuur wordt wel slechter.

Bij de bereiding is het belangrijk om vlees door en door te verhitten. Vlees uit één stuk van rund of varken, zoals biefstuk, mag van binnen nog rosé zijn, omdat de meeste bacteriën aan de buitenkant van het vlees zitten. Gemalen vlees zoals gehakt moet echter altijd goed doorbakken zijn.

Doe restjes bereid vlees, na afkoeling, meteen in de koelkast en eet ze binnen enkele dagen op.

Op gehakt en veel ander vers vlees staat een ‘te gebruiken tot’ datum (TGT). Al een dag na de houdbaarheidsdatum kunnen er gevaarlijke hoeveelheden bacteriën in het gehakt zitten. gehakt keukenoppervlakken en gebruikte materialen besmet worden. Is de datum verstreken?

Door vers vlees en verse vis kort na aankoop in te vriezen, kun je de houdbaarheid wel verlengen tot na de TGT-datum. Het is in de vriezer nog maximaal 3 maanden houdbaar. Als de TGT-datum nog niet voorbij is, kun je het ook alvast braden.

labels: #Ei #Vlees

Zie ook: