Menig koffiedrinker deelt het gevoel: een goede kop brengt de darmen op gang. Maar gaan je darmen wel echt pruttelen van het drankje? Is er niet iets veel simpelers aan de hand? Je komt uit bed, zet een lekkere bak koffie en intussen komen je darmen ook uit de ruststand. Zodra je je kopje onder het koffieapparaat uithaalt, draait de buikstreek lekker. En als je je kopje leeg hebt, roepen je darmen: het is tijd. Daar is geen zwart smeermiddel voor nodig. Ook na een glas water zou je naar de wc moeten.

Onderzoek: Moet je echt poepen van koffie?

Dat vraagt om onderzoek, vonden wetenschappers van de University of Iowa (VS) in 1999. Voor de wetenschap rustten ze dertien proefpersonen uit met een manometrische sonde. Dit slangetje werd zestig centimeter diep in de anus ingebracht om de darmactiviteit op verschillende punten te meten.

Darmen worden actiever

Gedurende de dag dronken de proefpersonen koffie of water en aten ze een maaltijd. Na het koffiedrinken bleek de darmactiviteit inderdaad flink toe te nemen, sterker dan bij water. Al enkele minuten na het drinken werden de darmen actiever, zo berichtte de sonde.

Cafeïne is niet de oorzaak

Wat zit daarachter? Niet de cafeïne, zo lijkt het. Ook een kopje ‘decaf’ kon proefpersonen (iets minder snel) van de koffiepot naar de toiletpot sturen. En binnen enkele minuten kan koffie nog niet in de darmen zitten. Het lijkt erop dat koffie de maag stimuleert om de vertering te versnellen, net als na een maaltijd.

De wetenschap is er nog niet uit

Volgens sommige studies bevordert koffie de aanmaak van het hormoon gastrine, dat de snelheid van de spijsvertering regelt. Maar niet alle wetenschappers onderschrijven dat. Hoe dan ook: over de verhoogde darmactiviteiten hoef je je weinig zorgen te maken. Een studie uit 2006 aan de Oregon State University (VS) concludeerde dat koffie geen maagproblemen veroorzaakt. Het lijkt erop dat koffie inderdaad aanzet tot poepen. Dus neem nog een bakkie als het nog niet zo wil vlotten met de stoelgang.

Cafeïne heeft een stimulerend effect op je maagdarmkanaal

Heb je last van je maag of darmen na het drinken van koffie? Dat is niet zo gek. Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten. Maar hoe ontstaan deze vervelende klachten én kun je er wat aan doen?

Je maag kan voedsel onvoldoende verteren

Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm.

Je dunne darm krijgt onverteerd voedsel tot zich

Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand.

Je dikke darm wordt opgejaagd door cafeïne

Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water. Het welbekende laxerende effect van koffie.

Cafeïne activeert de stresshormonen

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Cafeïne verergert symptomen van chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Wil je af van de buikpijn?

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Maagpijn door de cafeïne in koffie

Het is voor veel mensen een logische eerste verklaring: de maagpijn die koffie veroorzaakt, komt door de cafeïne die erin zit. Toch is dat niet helemaal waar. Cafeïne kan inderdaad de maagwand irriteren en brandend maagzuur veroorzaken, maar het is niet het enige stofje dat voor maagpijn zorgt. Het gaat om een combinatie van meerdere stoffen die de maagzuurafscheiding in de maagcellen stimuleren, namelijk:

  • catecholen (lichtzure verbindingen die in water opgelost kunnen worden);
  • de chemische stoffen N-alkanoly-5-hydroxtryptamiden (C5HTs);
  • en cafeïne.

Er zijn dus meerdere stofjes die in combinatie met elkaar maagpijn kunnen veroorzaken. Maar is er ook een stofje dat die maagklachten dan weer tegengaat? Jazeker! Doctor Somoza (Universiteit van Wenen) en haar collega’s ontdekten per toeval dat N-methylpyridium (NMP) de productie van zuur door de maagcellen blokkeert. Dat is een stofje dat vrijkomt als koffiebonen geroosterd worden. Omdat dark roast-koffie en espresso’s gemaakt zijn van donker gebrande bonen, bevatten ze meer van NMP én minder catecholen en C5HTs. Je kunt daarom beter voor deze koffiesoorten gaan als je maagpijn krijgt van koffie.

Aciditeit in koffie

Koffie heeft een bepaalde aciditeit, oftewel zuurtegraad. Dat is onvermijdelijk. Sterker nog, er is aciditeit nodig om een gebalanceerde koffie te krijgen. Zo heeft koffie ook een bepaalde zoet- en bitterheid nodig om in balans te raken. Maar die aciditeit kan wel maagpijn veroorzaken, zeker bij mensen die al vaker last hebben van brandend maagzuur.

Goed nieuws: niet elke koffiesoort heeft een hoge zuurgraad. Er zijn dus ook bepaalde koffies die je maag makkelijker kan verwerken en minder maagpijn veroorzaken. Een voorbeeld is cold brew coffee: een koffie die wordt gebrouwen met koud water, waardoor de zuurtegraad maar liefst 66% lager is ten opzichte van ‘normaal’ gebrouwen koffie. Een betere keuze dus als je je maagpijn na een kop koffie wil aanpakken!

Koffie op nuchtere maag: niet slim door zuurgraad

De hoge zuurgraad van koffie maakt dat het niet verstandig is om dit drankje te drinken op een nuchtere maag. Maar dat is niet de enige reden. Drink je namelijk koffie op een nuchtere maag, dan laat je maag extra HCL-zuur vrij. Dat is een stofje dat in principe vrijkomt als er voedsel in de maag komt dat verteerd moet worden. Koffie is alleen geen vast voedsel, dus zal het HCL-zuur zich voornamelijk te goed doen aan je maagwanden. En dat veroorzaakt brandend maagzuur en pijn. Je kunt daarom beter zorgen voor een buffer in je maag als je koffie wil drinken. Die buffer creëer je bijvoorbeeld door iets kleins te eten, maar ook een simpel glas water met citroen kan er al voor zorgen dat de maagpijn door koffie minder wordt.

Is koffie slecht voor je maag?

Hoewel bovenstaande informatie misschien in eerste instantie anders doet vermoeden, is koffie niet slecht voor je maag. Ja, het verhoogt de zuurgraad in de maag en daardoor kunnen mensen die last hebben van brandend maagzuur eerder maagpijn krijgen. Maar schadelijk is het niet. Het is ook zeker niet zo dat iedereen die koffiedrinkt last krijgt van zijn of haar maag. Sommigen zullen zelfs na 6 koppen koffie helemaal niets merken aan hun buik! Mocht je wel maagklachten krijgen nadat je koffie hebt gedronken, kies dan voor donker gebrande bonen. Daar zitten minder catecholen en C5HTs in (die maagpijn kunnen veroorzaken) en meer van NMP (dat maagpijn tegen kan gaan).

Wat maakt koffie gezond

Koffie bevat van nature cafeïne, een stimulerend middel. Het zorgt voor alertheid, verbetering van sportprestaties, geheugen en hersenactiviteit. Daarnaast bevat koffie polyfenolen, dit zijn chemische verbindingen die voorkomen in planten en verschillende gezondheidseffecten hebben. In koffie zit een polyfenol (chlorogeenzuur), wat het risico op hartziekten, diabetes en beroete vermoedelijk doet dalen. Onderzoek laat zien dan 3-4 koppen koffie per dag het risico verlaagd met 10% voor hartziekten en 30% voor diabetes type 2. Dit lijkt ook zo te zijn voor decafé koffie.

Wat maakt koffie ongezond

In koffie zitten vetdeeltjes (cafestol) die invloed hebben op ons cholesterol en met name het LDL (slechte). Het verhoogt het LDL met een zeer kleine marge, wanneer de koffie wordt gefilterd zoals bij filterkoffie worden deze vetdeeltjes opgevangen. Daarom is er een zeer klein risico op hartziekten door de stijging van het LDL bij het drinken van 4 of meer koffie per dag aan versgemalen koffiemachines, cupjes of perskoffie.

Wanneer te veel koffie wordt gedronken heeft dit, met name kortstondige, nadelige effecten voor het lichaam: het verhoogd tijdelijk de bloeddruk, versterkt angst of depressie gevoelens, hoofdpijn, hartkloppingen en slapenloosheid. De hoeveelheid ligt ongeveer bij 5 of meer koffie per dag.

Koffie kan ook voor darmklachten zorgen, in meeste gevallen is dit juist functioneel en gebruiken veel mensen als stimulering voor de toiletgang. Voor mensen met darmklachten of Prikkelbare Darm Syndroom kan het juist averechts werken, dit kan al bij 1 kop koffie per dag.

Tijdens ze zwangerschap of borstvoeding wordt het drinken van dranken met veel cafeïne zoals koffie afgeraden en beperkt tot 1 per dag.

Kun je koffie vervangen?

Er zijn enkele alternatieven voor koffie, waarvan thee een goed alternatief is. Groene en zwarte bevat ook cafeïne, dit wordt vaak theïne genoemd maar is hetzelfde. Thee bevat ongeveer 1/3e aan cafeïne vergeleken met koffie. Daarnaast bevat thee ook polyfenolen (Flavan-3-ols) die vergelijkbare gezondheidsvoordelen opleveren. Ben je gevoelig voor cafeïne dan is decafé een goede keuze! Er zijn ook namaak-koffieproducten op basis van bamboe, granen, paardenbloemwortel of cichorei maar deze komen qua smaak niet in de buurt en zijn zeker niet persé gezond.

Voor sommigen is dat eerste kopje koffie ’s ochtends een soort heilig ritueel - alleen jij, je koffie en een gezegend rustig moment om je dag goed te beginnen. Hoewel velen hebben geprobeerd om koffie te vervangen door groene thee, blijft het drankje de populairste energieboost in de ochtend. Maar er is één ding dat je niet wil doen: koffie drinken op een lege maag.

Wat gebeurt er als je koffie drinkt op een lege maag?

Cortisolpieken en hormonale stress

Koffie stimuleert, dankzij het cafeïnegehalte, de productie van cortisol, beter bekend als het stresshormoon. Normaal gesproken is het cortisolniveau in de ochtend het hoogst als we wakker worden, maar koffie drinken op een lege maag kan het nog verder verhogen. Dit kan een overdaad aan stress in het lichaam veroorzaken. Een overschot aan cortisol kan ook je humeur beïnvloeden, wat kan leiden tot een zenuwachtig gevoel of prikkelbaarheid. Na verloop van tijd kan een te hoog cortisolgehalte de stofwisseling veranderen en je slaapcyclus verstoren.

Maagzuur en slechte spijsvertering

Koffie drinken op een lege maag kan ook de zuurtegraad in de maag verhogen. Koffie stimuleert de productie van maagzuur, dat, als het niet in evenwicht wordt gehouden door een goede bodem, de maagslijmvliezen kan irriteren. Dit kan leiden tot een branderig gevoel, gastro-oesofageale reflux (wanneer maagzuur terugkomt in de slokdarm en soms de keel) en maagontsteking. Dit komt vooral voor bij mensen die al gevoelig zijn voor maagklachten. Naast zuurproductie stimuleert cafeïne ook de darmmotiliteit. Als koffie op een lege maag wordt gedronken, kan het buikkrampen, een opgeblazen gevoel en darmproblemen veroorzaken - vooral bij mensen met gevoelige darmen of die lijden aan het prikkelbare darm syndroom. Ook kan het de stoelgang versnellen, wat kan leiden tot ongemak en een verstoorde spijsvertering. Niet wat je wil dus.

Pieken in de bloedsuikerspiegel

Koffie drinken op een lege maag kan ook de bloedsuikerspiegel veranderen, dankzij de cafeïne die tijdelijke pieken veroorzaakt. Zonder een ontbijt dat de bloedsuikerspiegel stabiliseert, kan deze piek gevolgd worden door een plotselinge daling van de bloedsuikerspiegel, wat kan leiden tot vermoeidheid, een hongerig gevoel en prikkelbaarheid. In sommige gevallen kunnen dit soort pieken problematisch zijn voor mensen met diabetes of bloedsuiker-gerelateerde aandoeningen.

Eerst ontbijt, dan koffie

We weten nu dat het regelmatig drinken van koffie op een lege maag een aantal vervelende bijwerkingen kan hebben. Om die te voorkomen, kun je ’s ochtends het beste van je kopje koffie genieten met een uitgebalanceerd ontbijt (denk aan eiwitten en vezels).

Alternatieven voor koffie

Voor sommige mensen kan het handig zijn om even helemaal geen koffie of cafeïne te drinken. Wat drink je als je erg gevoelig bent voor cafeïne en toch koffie wilt drinken? Dan is koffie alternatief met cichorei wortel of met spelt een mogelijke vervanger voor je. Vermijd ook zwarte en groene thee en drink daarvoor in de plaats kruidenthee, bijvoorbeeld van Kurkuma, venkel of kamille.

Wat te doen bij darmklachten door koffie in de zomer?

Hmm... niet voor je darmen. Heb jij vaak darmklachten in de zomer? Is dat nu echt zo erg? Je drinkt toch ook wel eens gewone koffie? Klopt. Maar dat is misschien wel precies het probleem! Ja, duh. Een ijskoffie is koud. Maar zo'n koude kledder in je maag kost je lichaam veel energie om op te warmen. En dat kan weer buikklachten geven. Afhankelijk van hoe je 'm maakt, maar ijskoffie die je op een terrasje bestelt bevat vaak een behoorlijke klap suiker. Daar doen sommige bacteriën en gisten in je darmen het heeeeel goed op - en als dank geven ze jou een opgeblazen gevoel. Kijk, een kop koffie op z'n tijd is helemaal geen ramp, maar wees je ervan bewust dat cafeïne een stressprikkel aan je lichaam geeft. Wist je dat koffie een laxeerprikkel geeft aan je darmen? Het zorgt dat ze een onnatuurlijke prikkel krijgen om te bewegen - misschien heb je dat wel eens gemerkt als je gelijk na je eerste bakkie naar het toilet kon. Maar dagelijks meerdere keren een laxeerprikkel kan zorgen dat je darmen op den duur lui worden.

Sommige drankjes zorgen voor een opgeblazen buik en maagzuur, zeker als je al gevoelig bent in die zone.In Nederland leven behoorlijk wat mensen die te maken hebben met maag- en darmproblemen. Er zijn diverse redenen waarom je maag en darmen even niet meewerken, een belangrijke daarvan is stress, volgens maag- en darmexpert Gesina Hammad-Waslander, van Diëtist Rotterdam.Een heel beruchte is melk, volgens Waslander. "Mensen die regelmatig last hebben van hun maag en darmen kunnen vaak slecht tegen melk. Lactose is een melksuiker die je moet verteren. Daarvoor is het natuurlijke enzym lactase nodig. Grofweg driekwart van de bevolking maakt dat enzym vanaf jonge leeftijd niet goed meer aan.Koolzuurhoudende dranken zijn een andere bekende boosdoener. Dat heeft twee redenen. Ten eerste vanwege het hoge suikergehalte in sommige frisdranken. Bier kan vanwege de koolzuurbestanddelen ook voor een opgeblazen gevoel zorgen. "Daarnaast is alcohol natuurlijk niet zo vriendelijk voor je maag. Mensen kunnen daarom ook last hebben van wijn. Al komt dat minder vaak voor, want wijn bevat geen koolzuur.Koffie is een lastige. Het kan zorgen voor een opgeblazen gevoel, maar het kan ook juist je spijsvertering bevorderen. "Koffie zorgt ervoor dat er meer stoffen worden vrijgemaakt die helpen bij de spijsvertering", zegt Waslander. "Water drinken is goed voor je, maar let wel op dat je niet een hele plons, koud water binnenkrijgt. Dat werkt verkrampend en kan zorgen voor maagproblemen.

Aanpakken van maag- en darmproblemen

Het aanpakken van je maag- en darmproblemen aanpakken is lastig. "Zelfs voor mensen die aandacht hebben voor bewust eten, is het een uitdaging, want wat voor de één werkt hoeft niet voor de ander te werken. Belangrijk is om rustig te eten en drinken.

Kefir helpt om een verstoorde darmbalans weer in balans te krijgen, is gebleken uit een onderzoek uit 2009. Kefir is een gefermenteerd drankje. Je koopt het kant-en-klaar bij de supermarkt of je maakt het zelf. "Het is op basis van water of melk. Melk raad ik normaal gesproken af, maar kefir bevat melkzuurbacteriën die goed zijn voor je darmen. Kombucha is gefermenteerde thee. "Het is een licht prikkelend, zurig drankje en bevat goede bacteriën en anti-oxidanten. Tot slot kunnen gember- en pepermuntthee helpen bij een verstoorde darmbalans, volgens Waslander. "Gember werkt ontstekingsremmend. Het doodt bacteriën.

labels:

Zie ook: