Welzijn op Recept is één van de vijf ketenaanpakken die gemeenten en zorgverzekeraars volgens het Integraal Zorgakkoord (IZA) per 1 januari 2024 moeten inrichten. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt. Het GALA bevat het inrichten door gemeenten van de volgende ketenaanpakken: Aanpak voor kinderen met overgewicht, Valpreventie, Kansrijke Start, GLI volwassenen en Welzijn op recept.

Veel Nederlanders bezoeken de huisarts met psychosociale klachten, zoals somberheid, angst, stress of eenzaamheid. Deze psychische en sociale klachten verdienen aandacht. Echter, wanneer de klachten geen medische oorzaak hebben ligt de oplossing vaak ook niet in het medische domein. In zulke gevallen biedt het sociale domein vaak een betere oplossing dan medicijnen. Welzijn op Recept zorgt ervoor dat huisartsen en andere zorgverleners patiënten met psychosociale klachten de optie van doorverwijzen naar passende welzijnsactiviteiten onder de aandacht krijgen.

Wat is Welzijn op Recept?

Bij patiënten met psychosociale problemen, waarvoor geen medische behandeling of verwijzing nodig is, kan de huisarts doorverwijzen naar een welzijnscoach. Welzijnscoaches hebben een goed overzicht van informele netwerken en het activiteitenaanbod in de wijken en gemeente. In de huisartsenpraktijk is een vertegenwoordiger vanuit het sociaal domein betrokken, bijvoorbeeld een welzijnscoach van een welzijnsorganisatie. Deze welzijnscoach kan de cliënt verbinden met het brede welzijnsaanbod in de gemeente of fungeren als toegangspoort tot het gemeentelijke sociale domein om de cliënt verder te helpen.

Voordelen van Welzijn op Recept

De interventie Welzijn op Recept heeft wel degelijk een meerwaarde voor de gemeente. De brutobaten liggen gemiddeld een factor 1,6 hoger dan de kosten. Samenwerking bevorderen: Welzijn op Recept helpt huisartsen om naast medische zorg, ook welzijnsoplossingen aan te bieden.

Regionale Implementatie en Samenwerking

Vanuit de regionale samenwerking (16 gemeenten + CZ + Zorgkantoor+ GGD) wordt in West-Brabant samengewerkt aan de uitvoering van de IZA-afspraken m.b.t. de ketenaanpakken. Door hierin regionaal samen te werken besparen we beleidscapaciteit in de aanvraag en uitwerking en komen we als regio sterk naar voren. Als onderdeel van de regionale preventie-infrastructuur wordt er toegewerkt naar een regionale coalitie. In deze coalitie worden de belangrijkste ketenpartners samengebracht om regionale afspraken te maken over de ketenaanpak. De ketenaanpak richt zich voornamelijk op volwassenen met psychosociale problematiek die regelmatig een huisarts bezoeken.

We faciliteren de regionale samenwerking met de verschillende betrokken gemeenten, welzijnsorganisaties en zorggroepen. De GGD en Stroomz vormen het regionale programmateam. Lokaal en regionaal verbinden: Er is een regionale routekaart opgesteld met doelen en deadlines voor 2024. De kaders van de ketenaanpak zijn regionaal opgesteld in de whitepaper Welzijn op Recept. Ondersteunen en leren van elkaar: We ondersteunen gemeenten bij de uitvoering van Welzijn op Recept en organiseren, vanuit onze regionale rol, leerbijeenkomsten in de tweede helft van 2025.

Huidige Situatie en Doelgroep in West-Brabant

Om een goed beeld te krijgen van de huidige situatie van de doelgroep voor Welzijn op Recept in West-Brabant, is bekeken onder welke doelgroep de interventie momenteel daadwerkelijk wordt ingezet. Welzijn op Recept wordt vooral ingezet onder volwassenen met een laag welbevinden, samenhangend met psychosociale problemen die regelmatig bij de huisarts komen (Movisie, 2015). Vaak spelen verschillende problemen een rol, zoals (chronische) psychische klachten (somberheid, angst, stress), problemen met chronische ziekte, eenzaamheid en vastlopen in het leven (Welzijn op recept, 2019). Bij een groot deel van de West-Brabantse doelgroep van Welzijn op Recept is sprake van psychosociale problematiek.

Ook het hebben van een niet-westerse migratieachtergrond speelt een rol bij bovengenoemde indicatoren. Voor alle indicatoren komen deze vaker voor in de groep met een niet-westerse migratieachtergrond. We zien dat inwoners met een lage sociaaleconomische een slechtere gezondheid hebben. Dit geldt ook voor de indicatoren die hier zijn benoemd. Specifiek zien we dat de groep met een lage sociaaleconomische status, tweemaal zo vaak de eigen gezondheid beoordeelt als matig of (erg) slecht in vergelijking met inwoners die geen lage SES hebben. Ook ervaart deze groep vaker beperkingen in het dagelijks leven door chronische ziekte(n) en is men vaker eenzaam. Inwoners met een lage SES hebben tweemaal zo vaak een slecht ervaren psychische gezondheid en tweemaal zo vaak een hoog risico op angststoornis en depressie. In de groep inwoners met een lage SES komen alle kenmerkende risicofactoren voor de doelgroep van Welzijn op Recept dan ook vaker voor.

Op basis van de gezondheidsmonitor volwassen en ouderen zien we dat vrouwen vaker een hoog risico hebben op een angststoornis of depressie dan mannen. Het percentage inwoners dat de eigen gezondheid als slecht of matig ervaart en het percentage inwoners met een langdurige ziekte(n) met beperkingen in het dagelijks leven, loopt logischerwijs op met de leeftijd. Voor een hoog risico op een angststoornis of depressie zien we dat dit juist onder de jongere groep (18-24 jaar) het vaakst voorkomt.

Handreikingen en Ondersteuning

Ter ondersteuning van gemeenten zijn er handreikingen beschikbaar of nog in ontwikkeling. In de handreikingen worden alle bouwstenen die belangrijk zijn bij het organiseren van de ketenaanpak beschreven. Deze handreiking is nog volop in ontwikkeling. De VNG neemt actief deel aan de landelijke tafel om het perspectief van gemeenten goed mee te nemen. Movisie en het Landelijk kennisnetwerk Welzijn op Recept ontwikkelden samen met gemeenten, zorgverzekeraars, de VNG en Zorgverzekeraars Nederland, de modelovereenkomst Regionale inkoop Welzijn op Recept.

De eerste versie van de handreiking voor de Ketenaanpak Valpreventie omschrijft de stappen die een oudere doorloopt in de ketenaanpak en hoe je deze als gemeente samen met de juiste professionals implementeert. Deze stappen zijn: voorbereiden, opsporen, screenen, interventies, structureel aanbod en borgen. Elke stap in de handreiking wordt ondersteund met formats, verdiepende kennis en inspirerende praktijkvoorbeelden. Deze handreiking zien we als een groeidocument. Deze handreiking is nog in ontwikkeling. Hiervoor staat de VNG in nauw contact met de betrokken landelijke partijen. Voor deze ketenaanpak zijn we momenteel in afwachting van een aantal duidingen van het Zorginstituut. Zodra deze bekend zijn, worden deze duidingen verwerkt in de handreiking. Deze handreiking wordt nu in concept getoetst aan een gemeentelijk klankbordgroep. Zodra deze voldoende is toegespitst op de behoefte van gemeenten, wordt deze gepubliceerd.

We hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben over de huidige status van de handreikingen voor de ketenaanpakken.

labels: #Recept

Zie ook: