Lekker koken begint met een scherp mes en een goede snijplank. Maar kun je beter voor een plastic of houten exemplaar kiezen, hoe houd je je snijplank hygiënisch schoon en wanneer is hij aan vervanging toe? Een goede snijplank moet aan een aantal belangrijke voorwaarden voldoen. Op de eerste plaats komt jouw snijplank in aanraking met verschillende soorten rauw en kant-en-klaar voedsel, dus is het belangrijk dat jouw plank hygiënisch schoon (te houden) is.

Daardoor brengt het geen voedselveiligheidsrisico’s met zich mee. Verder wil je natuurlijk een gebruiksvriendelijk product dat, mits je er goed voor zorgt, lekker lang meegaat natuurlijk. Als de plank een beetje mooi staat in de keuken, is het ook mooi meegenomen. Voor welk materiaal kun je het beste kiezen? Wat zijn de do’s-and-don’ts als het op het onderhoud aankomt? En wanneer kun je een snijplank niet meer gebruiken? We vertellen je hier graag alles over en scheiden uiteraard voor eens en voor altijd de feiten van de fabels.

Welke snijplank is het beste, plastic of hout?

Er wordt veel discussie gevoerd over welk materiaal het beste is, met name met het oog op hygiëne. Houten planken werden van oudsher gebruikt maar maken de laatste jaren steeds vaker plaats voor plastic exemplaren. Die zouden, in tegenstelling tot het poreuze hout, veel hygiënischer zijn. Maar is plastic ook echt beter dan hout? De waarheid ligt wat genuanceerder.

Plastic

Om te beginnen is het waar dat plastic snijplanken makkelijker schoon te maken zijn. Dit heeft vooral te maken met het feit dat ze ook agressieve schoonmaakmiddelen en langdurige blootstelling aan heet water in de vaatwasser goed verdragen. Aan de andere kant ontstaan er in plastic snijplanken al snel veel groeven die een broeinest voor bacteriën vormen. Daarom moet je plastic snijplanken over het algemeen vaker vervangen en zijn ze dus ook een stukje minder duurzaam dan exemplaren van hout.

Hout

Hoe zit het dan met hout? Hoe hygiënisch een houten snijplank is, hangt sterk van de houtsoort af. Zachte houtsoorten zijn inderdaad vrij poreus en dus minder geschikt, maar hard hout is daarentegen van nature vochtafdrijvend. Deze eigenschap kun je nog versterken door het hout te behandelen met een natuurlijke olie. Houten snijplanken zijn dus niet per definitie slechter of beter.

Laten we beginnen bij het begin: hout is een natuurproduct. Dit betekent dat het prachtig getekend is door moeder natuur. Het betekent ook dat het wat grillige, natuurlijke eigenschappen heeft meegekregen. Een houten snijplank werkt namelijk. Daarmee bedoelen we niet per se dat er brood op de plank komt, hoewel hij daar wel voor gebruikt kan worden. Met werkend hout bedoelen we dat het afhankelijk van vochtigheid en temperatuur uitzet en krimpt. Hout leeft als het ware. Hierdoor kunnen scheuren en kieren ontstaan. Buiten het feit dat die kieren en scheuren esthetisch niet echt aantrekkelijk zijn, kunnen ook bacteriën zich er gemakkelijk schuilhouden.

Er wordt wel eens gezegd dat houten snijplanken niet hygiënisch zouden zijn. Dit is in werkelijkheid niet waar. Wanneer je namelijk snijdt en er ontstaan groeven in de plank, dan komen daar bacteriën in. Het ding is dat een groef in een kunststof snijplank zich (deels) om de viezigheid in de groef heen sluit. Dan kun je dus gaan afwassen, maar is de kans aanwezig dat je niet alles uit de groef wast. Een houten snijplank sluit zich niet om de viezigheid heen maar opent zich juist tijdens het reinigen. Daar kun je dus gewoon alles uit de groef wassen.

Onderhoudstips

Het juiste onderhoud is belangrijk om je snijplanken in topconditie en hygiënisch schoon te houden. Maar wat zijn de ultieme do’s-and-don’ts? We hebben ze voor je per soort op een rijtje gezet.

Plastic

Zoals eerder vermeld is het schoonmaken van plastic snijplanken vrij simpel. De makkelijkste manier is om je snijplank met andere afwas in de vaatwasser te doen na elk gebruik. Maar je kunt hem ook schoonschrobben met een afwasborstel, heet water en wat afwasmiddel. Droog de plank altijd direct goed af, want water is de ideale omgeving voor de groei van bacteriën.

Hout

Hout vereist een wat delicatere aanpak dan plastic. Doe ten eerste je houten snijplanken nooit in de vaatwasser en laat ze ook nooit in water weken. Je houten snijplank na gebruik alvast in de gootsteen leggen is bijvoorbeeld niet zo’n goed idee. Als er tijdens het snijden veel vocht vrijkomt (denk aan sappige tomaatjes of zacht fruit), laat het vocht dan niet te lang liggen en dep je snijplank het beste direct droog met een stuk keukenpapier.

Heb je alleen groente of fruit gesneden of bijvoorbeeld noten gehakt? Maak de plank dan zoveel mogelijk schoon met alleen water. Is het echt nodig vanwege hygiëne, vettigheid of hardnekkig vuil, mag je een drupje zeep gebruiken. Maar wees er zuinig mee. Ook kun je de snijplank bedruppelen met citroensap en bestrooien met wat zout.

Laat het even inwerken, schrob de plank schoon en spoel af met water. Op die manier verdwijnen alle nare geurtjes en is je plank weer hygiënisch schoon. Nog belangrijker dan bij plastic is het dan om de snijplank goed te drogen. Wil je voor je houten snijplank iets extra’s doen? Behandel hem eens per maand met olie. De olie zal een beschermlaagje op het hout vormen, waardoor het mooier blijft en beter vocht afweert. Gebruik druivenpitolie, amandelolie of speciale olie voor het behandelen van houten werkbladen en snijplanken.

Wanneer je een houten snijplank gebruikt hebt kun je hem het best even afspoelen en schoonvegen met een afwasborstel of een doekje. Gebruik van afwasmiddel is niet altijd nodig, maar is na het snijden van rauw vlees, gevogelte of vis wel aan te raden. Zorg ervoor dat je de plank netjes afdroogt, nat wegleggen zorgt ervoor dat het hout toch wil werken. Zijn arbeidsethos is bewonderenswaardig, maar een snijplank moet het lekker rustig aan doen. Zet hem na het afdrogen het liefst rechtop. Hierbij is het belangrijk dat de nerf van het hout verticaal staat.

Van de vaatwasser moet een houten snijplank niets hebben. Het is mishandeling. De plank wordt in een vaatwasser heel nat en heet gemaakt, vervolgens laten we hem snel afkoelen en opdrogen. Dat is vragen om scheuren. Niet alleen een vaatwasser kan grote schade aanbrengen, als gebruiker heb je er zelf ook een handje in. Onjuist gebruik van je snijgereedschap heeft namelijk veel invloed op de levensduur van je snijplank.

Hak niet met een keukenmes en zet niet te veel kracht tijdens het snijden van vlees of groentes. Hiermee creëer je diepe inkepingen in het hout die lastig te repareren zijn. Naast het schoonhouden van een houten snijplank, is het ook belangrijk om het hout in topconditie te houden. Hiervoor hoeven we niet naar een atletiekbaan, een beetje olie doet namelijk een hele hoop. Als het hout doordrenkt is met olie sluit het zich af en vormt zich als het ware een beschermlaagje.

Voor het oliën van een houten snijplank kun je het beste een geur- en smaakloze olie gebruiken. Amandel-, of druivenpitolie zijn hiervoor goede keuzes. (Let op: gebruik van amandelolie is af te raden wanneer je een notenallergie hebt) Ook witte minerale olie is geschikt maar wij adviseren het gebruik van Eden Snijplankolie. Gebruik geen olijfolie omdat dit plakkerig en viezig wordt.

Wanneer je een houten snijplank gaat oliën is stap één het reinigen van de plank. Smeer de plank in met citroensap of witte azijn. Strooi hier bovenop (zee)zout en pak een stuk keukenpapier of een schone vaatdoek. Wrijf hiermee het zout en het sap of de azijn over de plank en laat het een kwartiertje intrekken. Zo wordt de snijplank brandschoon. Spoel het vervolgens af en droog de plank met een theedoek of keukenpapier. Het is belangrijk dat de plank goed droog is. Zo wordt de olie straks beter opgenomen.

Spoel de plank na de voorgaande stappen af en droog de plank vervolgens met een theedoek of keukenpapier. Nu is de plank klaar om geolied te worden. Druppel de olie op de plank en wrijf het in met een stuk keukenpapier of een schone vaatdoek. Laat de olie rustig intrekken en geef de snijplank de tijd om de olie op te nemen voor je hem gebruikt. Herhaal dit oliën na het rusten net zo lang tot de plank geen olie meer opneemt. Het volledige proces inclusief het vooraf reinigen met zuur en zout doe je (afhankelijk van het gebruik) elke 2 tot 4 maanden. Tussendoor kun je de plank gewoon even afwassen en drogen zoals je dat dagelijks na gebruik doet, waarna je hem behandelt met de olie.

Zo houd je het hout tussen de grote beurten door ook in topconditie. Afhankelijk van het gebruik doe je dit om de week, of elke maand. Als je een prachtige houten snijplank in bezit hebt, laat je deze natuurlijk het liefst op het aanrecht liggen. Maar wij kunnen het ons ook voorstellen dat de plank af en toe in de weg ligt en plaats moet maken. Let dan op met waar je snijplank opbergt. Leg de plank bijvoorbeeld niet plat en/of nog vochtig in de la, maar zet hem altijd rechtop. Ook als de plank wel droog is. Wanneer je jouw snijplank op deze manier regelmatig van wat liefde, aandacht en olie voorziet blijven de snijplank en jij een hele poos blij met elkaar.

Met het juiste onderhoud blijft je snijplank in topconditie!

Wanneer vervangen?

Hoe goed je voor je snijplank ook zorgt, er komt een tijd aan dat je hem moet vervangen door een nieuw exemplaar. Na verloop van tijd ontstaan er groeven in je plank. Dat is het moment om je plank te vervangen, de groeven zijn namelijk een broeinest voor gevaarlijke bacteriën en de plank is onmogelijk hygiënisch schoon te krijgen. Hetzelfde geldt wanneer er een scheur in je houten plank ontstaat of wanneer de vastgelijmde elementen los komen te zitten. In dat geval moet je om dezelfde reden zo snel mogelijk een nieuw exemplaar aanschaffen.

Extra tips

  • 💡 tip 1: Als u slechts één plank heeft, moet u die iedere keer afspoelen of schoonmaken voordat u uw volgende ingrediënt erop gaat snijden. Laat na het afspoelen het restwater gewoon op de plank liggen (tenzij uw volgende ingrediënt helemaal droog moet blijven). Dat gaat het intrekken van geuren en bacteriën tegen.
  • 💡 tip 2: Was of spoel uw plank direct na het bereiden van de maaltijd goed af en droog hem ook meteen.
  • 💡 tip 3: als uw plank naar uien, knoflook of vis ruikt, boen hem dan eens onder de kraan met een prop aluminiumfolie.
  • 💡 tip 5: Als u een houten plank wilt aanschaffen, zoek er dan één uit van kopshout. Daarvan staat de nerf rechtop (tussen onder- en bovenkant). Dat kan gewoon een dikke schijf uit een boomstam zijn. Meestal is deze snijplank opgebouwd uit blokjes die aan elkaar zijn gelijmd. Deze ‘kopshouten’ snijplanken trekken niet krom onder invloed van vocht. Bovendien zijn ze minder gevoelig voor diepe krassen dan ‘langshout’, waarin u snel diepe voren tussen de nerven snijdt. Snijsporen in kopshout trekken ook gemakkelijker weer vanzelf dicht.
  • 💡 tip 6: Een kunststof snijplank kan behoorlijk glad zijn en over het aanrecht glijden tijdens het snijden. De plank is te fixeren met siliconen dopjes, die vaak worden meegeleverd, maar die laten snel los in de afwasmachine. Bovendien kan een plank met dopjes maar aan één kant worden gebruikt. Geen dopjes dus, maar als uw snijplank glijdt of draait, leg er dan een natte thee- of vaatdoek onder.
  • 💡 tip 7: Een houten snijplank moet u altijd staand (verticaal) laten drogen en opbergen, en eigenlijk mag hij niet schuin tegen iets aan leunen. Zo droogt de plank na gebruik aan beide kanten goed op en zal niet kromtrekken.

Houtsoorten

Snijplanken worden uit vrijwel alle houtsoorten gemaakt, hoewel niet alle houtsoorten daarvoor geschikt zijn. Het beste hout is zacht genoeg om uw mes te sparen, maar hard genoeg voor resistentie tegen snijsporen. Sommige houtsoorten bevatten veel bacterieremmende tannine, wat goed is, maar andere bevatten giftige stoffen (bijv. taxus en eik), die meer dan alleen bacteriën remmen. Sommige houtsoorten zijn te zacht voor een snijplank.

Bamboe, teak, acacia, olijf en walnotenhout zijn te hard voor Europese messen, maar wel geschikt voor Japanse messen, omdat die hard en minder slijtgevoelig zijn. Es, esdoorn, berk, kersen en vooral beukenhout zijn prima snijplankenhout.

Schoonmaken en Onderhoud

Een snijplank kunt u gewoon afspoelen of afwassen. Een kunststof plank mag zelfs in de vaatwasser, een houten plank niet. Een houten plank droogt op den duur toch wel iets uit en moet daarom regelmatig worden voorzien van een laagje olie. De olie smeert u goed uit over de droge (!) plank met een schoon schuursponsje of pluisvrije doek.

De beste olie is gekookte lijnzaadolie, die de plank van een vrij harde oppervlaktebescherming voorziet. Ook druivenpitolie is prima, net zoals walnotenolie (als u geen eters met notenallergie krijgt). Maïs-, rijst-, sla-, zonnebloem- of andere geur en smaakloze oliën zijn geschikt, maar verdwijnen snel in de afwas en harden niet uit, zodat uw plank wat vettig blijft. Gebruik geen olie die kan bederven, zoals olijfolie.

Eens in de 4 maanden tot een half jaar moet u uw kunststof of houten snijplank grondig reinigen. Besprenkel hem daarna met een flinke scheut citroensap of witte (natuur)azijn. Spoel de plank zeer goed af en droog hem goed af. Zet de plank weg en laat hem een uur (kunststof) tot een paar uur (hout) drogen. Een houten plank moet u daarna nog opnieuw goed van olie voorzien, omdat de oude olie voor een deel is weggewassen. Als deze nieuwe olie na een paar uur is ingetrokken, zet u de plank nog een keer in de olie.

Snijplank Schraper

Onze favoriete hulpmiddel voor het schoonmaken van een snijplank is de Hasegawa schraper. De schraper is te gebruiken op alle soorten snijplanken, waaronder kunststof en hout. De snijplank schraper heeft twee grofheden en is gemaakt voor het verwijderen van verkleuringen en geurtjes die je niet met schoonmaken weg krijgt.

Knijp een halve citroen uit over de plank en smeer het citroensap over de hele plank. Bewaar de uitgeknepen citroen. Strooi nu zeezout op de plank en verdeel dit evenredig over de plank. Je kunt nu met de halve citroen het citroensap en het zout over de plank wrijven. Zeezout is grof van structuur. Hierdoor schuur je als het ware de toplaag van een plank.

Oliën van de snijplank

Een snijplank moet regelmatig ingesmeerd worden met olie. Dit zorgt ervoor dat er minder kans is op scheuren en het maakt de plank vochtbestendig. Gebruik geen olijfolie of ander soortige plantaardige oliën. Het beste kun je kiezen voor een minerale olie, deze geeft namelijk geen geur- of smaak af en plakt ook niet.

Doe een laag olie over de hele plank en wrijf dit erin met een keukenpapiertje. Laat het tussen de 12 en 24 uur staan en verwijder daarna de resten van olie. Doe dit elke keer wanneer je snijplank er dof uitziet. Is de plank nieuw en wil je deze de beste voorbereiding geven? Herhaal dit proces dan 4 keer.

Dat ligt eraan hoe je hem gebruikt. In een droog huis zal de plank vaker geolied moeten worden. Was je de plank altijd met afwasmiddel? Dan zul je ook vaker moet oliën omdat afwasmiddel de laag aantast. En voorkom dat de plank in de buurt van de verwarming staat. Wordt je plank lichter van kleur en voelt deze ruwer aan?

Je kunt de snijplank niet insmeren met elke olie. Dit is een olie die niet opdroogt en neutraal is qua geur en smaak. Het mooie is dat deze olie echt in de plank trekt. Om je plank in de beste staat te houden raden we de creme van Boos aan. Je gebruikt deze nadat je de plank hebt behandeld met minerale olie. Deze bijenwas vormt een beschermende laag die het hout afsluit. Geschikt voor het insmeren van een plank. Het is een voedselveilige olie die niet plakkerig wordt. Deze olie polemiseert wat betekent dat het een harde laag wordt. Het hout krijg hierdoor een donkere (antieke) kleur. Wel moet de plank minimaal drie dagen drogen voordat het gebruikt mag worden.

Een andere goede keus is minerale olie . Kun je rauw vlees snijden op een houten snijplank? Ja, dat is geen probleem. Wel belangrijk is om na het snijden van rauw vlees of kip de plank af te spoelen met heet water.

De juiste plank

Een goed mes verdient een goede snijplank. De juiste plank geeft een aangenaam snij gevoel en zorgt ervoor dat je messen niet snel bot worden. Maar door de grote keuze aan materialen kan het moeilijk zijn om een keus te maken . Na het lezen van dit artikel weet je de belangrijkste verschillen en zal het makkelijker voor je zijn om de juiste snijplank te vinden. Dit de eerste keus die je moet maken. Beide hebben voor- en nadelen en er is geen duidelijke winnaar. Wij hebben een voorkeur voor houten snijplanken. Veel mensen denken dat die minder hygiënisch zijn maar dat klopt niet.

Hout heeft van nature een antibacteriële werking. Dit is uitgebreid onderzocht door Dr. Hij besmette een houten snijplank en een kunststof snijplank met bacteriën. Na 3 minuten waren 99.9 procent van alle bacteriën op de houten snijplank dood. Bij de kunststof snijplank leefden ze allemaal nog. Bij een ander onderzoek kwam naar voren dat bij kunststof en glazen snijplanken de kans op salmonella twee maal zo hoog is. Hout is dus goed voor je messen en bacteriën kunnen er niet op leven.

De belangrijkste reden om te kiezen voor een kunststof snijplank is het gebruiksgemak. Deze mag namelijk na gebruik in de vaatwasmachine. Voor de rest heb je er eigenlijk geen onderhoud aan. Dat is anders bij een houten plank. Deze mag absoluut niet in een vaatwasmachine. Doe je dit wel dan zal deze kromtrekken, scheuren en/of barsten. Deze kunnen na gebruik in de vaatwasmachine om ze grondig te reinigen. Ook is er keuze uit verschillende kleuren wat handig is i.v.m. kruisbesmetting. Maar let wel op.

Omdat kunststof snijplanken zacht zijn krijg je al snel sneetjes / geultjes in de plank. Hier kunnen bacteriën in gaan nestelen. Ook kan de kleur van gesneden voedsel gaan hechten in deze gleuven. Hierdoor krijg je vlekken die moeilijk te verwijderen zijn. De echt goedkope varianten zijn tamelijk hard en maken je messen sneller bot. De betere kunststof planken hebben dat niet. Hierdoor krijgt de dunne scherpe snede van je mes niet constant een tik tijdens het snijden en blijft deze scherper. Wij hebben liever hout.

De meeste kunststof snijplanken met antibacteriële eigenschappen zijn voorzien van een antibacterieel laagje aan de buitenkant van de plank. Bij de planken van Stericare zijn zilverionen door het kunststof heen gemengd. De snijplanken van Candl zijn van TPU: thermoplastisch polyurethaan. Dit materiaal is heel flexibel en makkelijk steriel te maken. Het veert mee met je mes, waardoor je minder makkelijk groeven maakt in de plank tijdens het snijden. Je messen worden hierdoor minder snel bot en bovendien voorkomt dit dat bacteriën zich kunnen nestelen in deze groefjes.

Hasegawa snijplanken

Voor Japanse messen zijn de Hasegawa planken onze absolute favoriet. Ze houden je mes langer scherp en dankzij de microstructuur blijft voedsel goed liggen tijdens het snijden.

De Hasegawa snijplanken zijn gemaakt van een combinatie van kunststof en hout. De buitenkant is van een speciale kunststof die antibacterieel is en meeveert tijdens het snijden. Om de plank meer stevigheid te geven zit er een houten kern. De houten kern is aan alle kanten volledig omkapseld door het kunststof waardoor je niet bang hoeft te zijn voor vocht.

Houten snijplanken zijn een goede keus voor je mes. Een goede plank veert als het ware mee. Dit snijdt uiteindelijk het lekkerst en je mes blijft er langer op scherp. Het enige echte nadeel dat we kunnen noemen is dat ze niet in de vaatwasmachine mogen. En ze hebben af en toe onderhoud nodig om ze mooi te houden.

Wanneer je kiest voor een houten snijplank dan heb je de keuze uit verschillende houtsoorten. Bamboe snijplanken worden gemaakt van bamboe stroken die verlijmd zijn. Het grote voordeel van bamboe is dat het snel groeit daardoor is het een duurzame en redelijk goedkope oplossing. Het nadeel is dat het hard is, eigenlijk harder dan ideaal is voor je messen. Bamboe bevat tevens silicium/kiezelaarde, wat een keiharde stof is. Je kunt beter kiezen voor een plank van beuken- of kersenhout. Ook een mooi oplossing, aangeraden door Japanse messenmakers, zijn de Hinoki planken van Kai. Deze zijn gemaakt van Japans Hinoki hout, dat zeer licht en taai is.

Er zijn snijplanken van geperst hout. Bijvoorbeeld de planken van Epicurean. Deze planken hebben enkele voordelen. Toch zijn we er geen grote fans van. Ze zijn eigenlijk te hard om ze vriendelijk voor je mes te kunnen noemen. Een snijplank van kopshout is het beste. Dit zijn ook wel de prijzigste exemplaren. Bij een kopshouten plank bestaat het oppervlakte van de plank uit de kopse kant van het hout. Hierdoor snij je niet dwars op de vezels van het hout zoals bij langshout, maar snij je met de vezels mee. De vezels sluiten zich weer nadat je er met je mes doorheen bent gegaan. De plank is als het ware zelfhelend en gaat daardoor heel lang mee.

Zoek je een snijplank voor professioneel gebruik? Volgens de richtlijnen van HACCP is het gebruik van een houten snijplank in een professionele omgeving verboden.

Was na gebruik je snijplank met warm water en een beetje sop. Let op dat je de snijplank niet in het water laat liggen, hierdoor kan de plank gaan scheuren. Droog de plank gelijk goed af en zet de plank (als het kan) rechtop weg. Door deze rechtop te zetten voorkom je dat het hout krom trekt.

Nooit gebruiken!

Nooit gebruiken! Het lijkt hygiënisch maar ze zijn funest voor je messen. Je mes zal hierdoor snel bot worden. Daarbij blijkt dat bacteriën moeilijk te verwijderen zijn van deze planken.

Snijplanken van Epicurean zijn gemaakt van houtsnippers. Omdat deze op hoge druk samengeperst zijn kunnen deze snijplanken zelfs in de vaatwasmachine. Maar er is ook een nadeel. De planken zijn erg hard en veren niet mee bij het snijden.

Dit zijn momenteel hele populaire snijplanken. Ze zijn betaalbaar en redelijk makkelijk in gebruik. Wel zijn ze veel harder dan houten snijplanken. De geul vangt de sappen op van vlees en vis. Ja, deze snijplanken bestaan uit meerdere plankjes met een inkeping ertussen. Tijdens het snijden vallen de kruimels in de inkepingen. Na het snijden kun je deze makkelijk verwijderen.

Hakblokken zijn meestal veel dikker en vaak van kopshout. Hierdoor zijn ze duurder in aanschaf maar kunnen ze wel veel meer hebben. En niet onbelangrijk, ze staan stoer op je aanrecht.

labels: #Kip

Zie ook: