Mogen de kippen bij jou los in de tuin lopen, maar ben je bang dat ze in paniek wegvliegen? Dan kan het handig zijn om ze de eerste keer, voordat je ze loslaat in je tuin, te kortwieken.

Wat is kortwieken?

Met een schaar knip je dan de lange slagpennen ter hoogte van de kortere veren op beide vleugels weg. Dit doet geen pijn en hoeft maar één keer gedaan te worden. De opvang kan het ook voor je doen.

Hoe werkt kortwieken?

Kortwieken is het afknippen van een punt van de slagpennen. Meestal laat men de buitenste slagpennen ongemoeid, zodat bij opgevouwen vleugel niet te zien is dat het dier gekortwiekt is. Kortwieken mag niet beschouwd worden als een "lichamelijk ingreep" zoals bedoeld in artikel 40 van de wet. Alleen de veren worden geknipt en daarmee is de behandeling te vergelijken met het knippen van nagels of haren.

Kortwieken is een tijdelijke oplossing want na de rui groeien weer nieuwe slagpennen uit. Om wegvliegen te voorkomen moet deze behandeling dus steeds herhaald worden. Kortwieken was en blijft gewoon toegestaan.

Kortwieken van een vleugel

Als de slagpennen van een vleugel worden geknipt, zal een kip tijdens het vliegen uit balans raken. Dit heeft tot gevolg dat een kip helemaal niet meer in staat is om te vliegen. Deze methode is dan ook het meest effectief. Een belangrijk nadeel is dat een kip geen enkele kans meer heeft om te vluchten als er gevaar dreigt, terwijl een kip die nog enigszins kleine hoogtes kan bereiken nog wel kan vluchten voor roofdieren.

Kortwieken aan beide vleugels

Door de slagpennen aan beide vleugels te verwijderen, zal een kip wel zijn evenwicht kunnen bewaren tijdens het vliegen. Het kortwieken aan beide vleugels heeft tot gevolg dat er veel meer energie nodig is voor het vliegen.

Het vleugeloppervlak van de kip is namelijk kleiner, wat het vliegen veel moeilijker maakt. Een kip die aan beide vleugels is gekortwiekt zal daarom veel minder goed kunnen vliegen, maar in de meeste gevallen in noodsituaties nog wel kunnen vluchten.

Werkwijze kortwieken van de slagpennen

Het kortwieken van de vleugels is vrij eenvoudig en kan volgens de volgende werkwijze:

  1. Vang eerst de kip. Als de kip niet zo tam is, kun je dit bijvoorbeeld doen door de kip met wat voer te lokken.
  2. Houd de basis van de vleugels met je duim en wijsvinger vast.
  3. Maak de veren goed zichtbaar door de vleugel recht te maken.
  4. Maak de buitenste lange veren, de slagpennen, ongeveer vier centimeter korter met een schaar. De dekveren op de vleugel moeten onbeschadigd blijven.
  5. Voor een fraaier resultaat kun je een of twee grote slagpennen heel laten.
  6. Herhaal deze handelingen bij de andere vleugel als het nodig is dat de kip nog kleine hoogtes kan vliegen.

Voordelen van kortwieken bij een kip

Het grootste voordeel van het kortwieken is dat de kip niet goed meer kan vliegen en daardoor minder kans heeft om te ontsnappen. Ontsnapte kippen lopen vaak gevaar doordat ze makkelijker gepakt kunnen worden door roofdieren en roofvogels. Ook kunnen ontsnapte kippen verdrinken in open wateren of overreden worden door auto's. Tenslotte is het voor ontsnapte kippen moeilijker om aan voer te komen. Voor de kip is het dus altijd veiliger om in gevangenschap te leven.

Nadelen van kortwieken bij een kip

Het kortwieken kent ook een paar belangrijke nadelen, zoals een ongelijke ontwikkeling van de borstspieren, minder vrijheid voor de kip en minder kansen om te vluchten. Daarbij is kortwieken geen definitieve methode, maar moet deze jaarlijks herhaald worden.

  • Ontwikkeling borstspieren: Als het kortwieken aan een kant gebeurt, kan het zijn dat een borstspier zich minder goed ontwikkelt dan de andere. Deze kans is vooral aanwezig als de kippen al op jonge leeftijd gekortwiekt worden.
  • Belemmering van de vrijheid: De kippen hebben door het kortwieken minder bewegingsvrijheid. Dit kan ten koste gaan van de kwaliteit van het leven. Kippen zitten graag op stok en slapen van nature soms in bomen. Het kortwieken maakt zulk gedrag soms onmogelijk.
  • Minder goed in staat om te vluchten: Kippen hebben veel vijanden, zoals roofdieren en roofvogels. Ook in gevangenschap kunnen veel roofdieren en roofvogels een gevaar vormen voor kippen. Door het kortwieken hebben kippen in noodsituaties minder vluchtmogelijkheden.
  • Rui: Kippen zijn jaarlijks in de rui, waarbij de kip nieuwe veren krijgt. Bij dit proces worden ook de slagpennen vernieuwd. Na een rui kan een kip die gekortwiekt is dus weer vliegen. Het kortwieken moet daarom jaarlijks na de rui herhaald worden.

Alternatief: Leewieken

Een andere manier om ervoor te zorgen dat kippen niet meer kunnen vliegen is door de kippen te leewieken. Bij het leewieken wordt het middenhandsbeentje waar de slagpennen aan vast zitten, geamputeerd. Hierdoor kan de kip definitief niet meer vliegen. Deze ingreep werd in het verleden nogal eens uitgevoerd bij jonge kuikens in de bio-industrie. Het leewieken wordt gezien als dieronvriendelijk en is sinds 2018 verboden.

Leewieken is een lichamelijke ingreep want hierbij wordt een middenhandsbeentje (met daaraan vast slagpennen) geamputeerd. Dit is definitief en kan dus nooit meer aangroeien. De ingreep wordt uitgevoerd hij de zeer jonge vogel (eendagskuiken).

Eerst komt natuurlijk de vraag of vogels wel behandeld moeten worden. De keuze die daarbij gemaakt moet worden is of je een vogel altijd in een hok, volière of vliegkooi wilt houden of dat je juist door zo'n behandeling, de vogel "vrije" leefruimte kunt bieden. Denk hierbij aan eenden, ganzen, kraanvogels, flamingo's etc. Vogels niet behandelen betekent het einde van parkvijvers met sierwatervogels en van een perk met kraanvogels in de dierentuin. Dat betekent alle vogels in kooien.

Sinds 1 september 2001 is het leewieken van vogels alleen nog toegestaan bij vogels die in een niet-gesloten ruimte worden gehouden.

Alternatieven voor het kortwieken

Kippen hoeven niet altijd gekortwiekt te worden om ontsnapping te voorkomen. Een omheining die hoog genoeg is maakt ontsnapping voor de kippen onmogelijk. Hoe hoog de omheining moet zijn verschilt. Kippen met een ontsnappingsdrang hebben een omheining van in ieder geval 150 cm nodig. Soms is echter een omheining van slechts een halve meter al voldoende.

Het is verstandig bovenop de omheining een stukje gaas te zetten dat over de ren heen helt. Let er ook op dat kippen via andere objecten over een hoge omheining kunnen komen. Zet bijvoorbeeld niet een overdekt verblijf van een meter hoog naast een omheining van 150 cm hoog.

Wennen aan een nieuwe omgeving

Na de rui krijgen de kippen hun veren gewoon weer terug, ze weten dan inmiddels waar ze thuishoren. Geef de kippen de tijd om rustig in eigen tempo eindelijk kip te worden.

Na de rui krijgen alle kippen nieuwe veren. Kippen passen zich ook snel aan de kou aan. Uiteindelijk zul je een gezonde kip hebben, die goed in haar veren zit.

labels: #Kip

Zie ook: