Kippen zijn fascinerende dieren, en de variëteit in rassen is enorm. Sommige kippenrassen vallen op door hun ongewone kenmerken, zoals een zwarte kam. In dit artikel duiken we in de wereld van kippen met zwarte kammen, bespreken we de oorzaken van een blauwe of zwarte kam bij kippen, en bekijken we enkele bijzondere rassen.

Waarom heeft mijn kip een blauwe kam?

De kleur van de kam van een kip kan veel vertellen over haar gezondheid. Wanneer een kip zich niet lekker voelt, kan de kleur van de kam veranderen. Het is dus belangrijk om de kam altijd goed in de gaten te houden. Er zijn verschillende oorzaken waardoor de kam en de lellen van kippen blauw kunnen worden.

Mogelijke Oorzaken van een Blauwe Kam bij Kippen

  • Bevriezing/kou: Bij temperaturen onder de 6 graden kunnen de kam en lellen bevriezen.
  • Onvoldoende voedzaam eten: Te veel granen kunnen leiden tot een teveel aan vet en een tekort aan vitamines en mineralen.
  • Zuurstoftekort: Vooral bij oudere kippen kan een zuurstoftekort leiden tot een blauwe kam, vooral bij inspanning.
  • Blauwe kam ziekte: Eigenlijk geen ziekte, maar een vergiftiging door teveel eiwitrijk voedsel, vooral bij hanen.

Bevriezing

Met de temperaturen van de afgelopen dagen komt het wel eens voor dat de kam blauw of zelfs beginnend zwart wordt. Wanneer de temperatuur onder de 6 graden is, dan kunnen de kam en lellen bevriezen. Als de luchtvochtigheid omhoog gaat en het nachthok niet goed geventileerd is, dan heb je kans dat dit bij je kippen gebeurd. Je kunt de kam en lellen insmeren met vaseline of uierzalf. Zo kan je de kippen helpen hun kam en lellen te beschermen.

Onvoldoende Voedzaam Eten

Voer je vaak en veel granen? Dan kan het zijn dat de kippen te veel vet binnen krijgen. Dit kan ook een oorzaak zijn van een blauwe kam. Een kip heeft veel vitamines en mineralen nodig om gezond en sterk te blijven. Voer ze bijvoorbeeld een goede kwaliteit legkorrel of ons compleet voer. Zie granen voornamelijk als snack tussendoor.

Zuurstoftekort

Een blauwe kam kan ook te maken hebben met een zuurstof tekort. Vooral bij oudere kippen komt dit voor. Je zult dan zien dat de kam en lellen blauw kleuren bij inspanning. Bijvoorbeeld wanneer ze een stukje lopen, vliegen of wanneer er wordt getreden. Wanneer de kip in rust is zal de blauwe kleur weer weg trekken. Als de blauwe kleur blijft kan dit ook duiden op een luchtweginfectie zoals snot. In dat geval is het verstandig om een door een dierenarts naar te laten kijken en eventueel te starten met een antibiotica kuur.

Blauwe Kam Ziekte

De blauwe kam ziekte is eigenlijk niet echt een ziekte, maar een vergiftiging door teveel eiwitrijk voedsel. Dit komt vaak alleen voor bij hanen, omdat hennen de eiwitten om kunnen zetten tot ei. Een haan kan deze eiwitten niet verbruiken en daardoor zal een teveel aan eiwitten ophopen in het lichaam. Dit uit zich dan in een blauwe kam. Wanneer je denkt dat de haan last heeft van deze ‘ziekte’ is het verstandig om hem weg te halen bij het eiwitrijke voedsel. Je zult zien en voelen dat de haan al flink vermagerd is. Zet hem een tijdje apart, geef hem wat (gemalen) graan en eventueel suikerwater. Hierdoor zal je zien dat hij snel weer opknapt. Wanneer hij weer volledig is hersteld, mag hij weer terug bij de groep.

Bijzondere Kippenrassen met Zwarte Kleuren

Ayam Tjemani

Het kippenras Ayam Tjemani is misschien wel de soort op aarde met het meeste pigment. Niet alleen vertonen zijn verenkleed, snavel, kam, tong en klauwen een prachtige blauwzwarte kleur, ook zijn botten zijn pikzwart. Zelfs het vlees van deze kip ziet eruit alsof het in zwarte inkt is gemarineerd. Het Tjemanihoen uit Indonesië is een extreem voorbeeld van een mutatie die ‘dermale hyperpigmentatie’ wordt genoemd.

De naam "Tjemanihoen" zou afgeleid zijn van het dorp Tjemani, een stadsdeel van Sokoharjo in Midden-Java. Volgens een andere verklaring stamt 'tjemani' uit het Sanskriet en betekent "zwart", evenals in Javaanse dialecten.

Fibromelanose

Wetenschappers noemen de bijzondere mutatie van deze dieren fibromelanose.‘De mutatie die aan fibromelanose ten grondslag ligt, is zeer specifiek, dus we zijn er zeker van dat deze maar één keer is opgetreden,’ zegt Leif Andersson, een geneticus van de Universiteit van Uppsala in Zweden die onderzoek doet naar de genetica van gedomesticeerde dieren. Daarom kan de zwarte mutatie bij al deze kippenrassen volgens hem worden teruggevoerd op één enkele vogel die honderden of misschien zelfs duizenden jaren geleden heeft geleefd.

Hoe Werkt Hyperpigmentatie?

De meeste gewervelde dieren bezitten een gen met de aanduiding endotheline-3 of EDN3, dat onder meer de huidskleur controleert. Tijdens de ontwikkeling van een normale kip gaan sommige cellen, zoals die in de huid en de veerfollikels, over tot de expressie van het EDN3-gen, waardoor melanoblasten - cellen die voor de pigmentkleur zorgen - naar die cellen migreren. Maar bij kippenrassen met hyperpigmentatie gaan vrijwel álle cellen over tot de expressie van het EDN3-gen, zodat ze tot wel tienmaal zoveel melanoblasten vormen. Dat levert botten en organen op die eruitzien alsof ze in teer zijn gedoopt. Deze mutatie lijkt niet nadelig te zijn voor de gezondheid van de vogels.

Door hun donkere kleur zijn deze rassen waardevoller voor fokkers en gastronomen, die menen dat het donkere vlees en de zwarte botten een unieke en rijke smaak hebben.

Verspreiding van de Mutatie

Daarna moet de mutatie volgens Andersson over de hele wereld zijn verspreid door fokkers die de buitenissige kleur van de dieren wel konden waarderen. Er bestaat zelfs een anekdote over een zeeman die van een handelsreis naar Oost-Indië een zwarte kip mee naar huis bracht, wat zou kunnen verklaren hoe de Svarthöna-kip in Europa terechtkwam.

Fibromelanotische hoenders komen in heel Zuid-Oost-Azië en ook in Indonesië (Java, Madoera en Sumatra) voor. Dit ras is bekend op Java en schijnt reeds in koloniale tijden rond 1920 beschreven te zijn. Volgens de lokale bevolking zouden de dieren oorspronkelijk uit Sumatra stammen. In de jaren 60 werd het ras in Indonesië steeds bekender, toen fibromelanotische hoenders gebruikt werden als offer bij de pannenbierceremonie. In 1998 voerde de Nederlands fokker Jan Steverink voor het eerst dieren naar Nederland in. Vanuit deze fok werden de hoenders naar Duitsland, Tsjechië, Slowakije en de Verenigde Staten geëxporteerd en daar verder gefokt.

Andere Kippenrassen

Naast de Ayam Tjemani zijn er ook andere kippenrassen met zwarte kenmerken, zoals:

  • Zijdehoen
  • Zwarte H’Mong-kip (uit Vietnam)
  • Svarthöna-kip (uit Zweden)

Kippen houden

Om het juiste kippenras te kiezen moet je een aantal zaken op een rijtje zetten, ga je de kippen bijvoorbeeld voor de eieren of vleesproductie gebruiken worden het sierkippen, gezelschapsdieren of ga je er mee naar een tentoonstelling. Een kippenras moet aan jou behoefte voldoen, sommige rassen zijn bijvoorbeeld speciaal voor de slacht andere weer voor eieren productie. Als startende kippenhouder zoek je een ras wat niet al te grillig is, om kleinschalig van kippen te genieten is het belangrijk dat ze goed tam te maken zijn.

Aanbevolen Kippenrassen

  • Bruine of zwarte legkip
  • Orpington
  • Brahma
  • Cochin
  • Zijdehoender
Kippenras Eigenschappen
Ayam Tjemani Volledig zwart, inclusief veren, snavel, kam, botten en vlees
Zijdehoen Zwarte snavel, huid, botten en vlees, harig en zijdezacht verenkleed
Svarthöna Zwarte huid en botten

labels: #Kip

Zie ook: