Ken je het gevoel dat je na je ochtendlijke kopje koffie meteen de sprint richting badkamer moet inzetten? Veel mensen vragen zich af of koffie echt de oorzaak is van hun vlotte stoelgang. Is het echt je dagelijkse latte die je in een lijnrechte sprint naar de toiletten doet lopen?

Voor de meeste mensen werkt cafeïne als een mild laxerend middel, dat er vooral voor zorgt dat je vaker moet plassen. Sommige mensen zijn echter gevoeliger voor het goedje, waardoor ze een zwaarder laxerend effect zullen ondervinden. Ondanks het feit dat cafeïne een laxerend effect heeft, kan de schuld voor je vlotte stoelgang ook bij andere factoren gezocht worden.

Misschien voor sommigen een beetje ‘too much information’ (TMI), maar toch een veelgestelde vraag: moet je poepen van koffie? Koffie kan voordelen hebben, zoals het energieke gevoel dat je krijgt van een espresso. Voor andere mensen is het juist belangrijk om hun koffie inname te beperken zodat ze niet te veel cafeïne binnen krijgen.

Maar een veelgehoord feit over koffie, is dat je er je darmen mee aan het werk zet. Of is dit toch echt een fabel? Het is veel onderzocht, maar een unaniem antwoord op de vraag wat het effect is van koffie op je darmen, is er niet. Aan de ene kant kan koffie de spijsvertering stimuleren, maar je kunt ook juist buikpijn of een opgeblazen gevoel krijgen van koffie.

De rol van cafeïne en andere factoren

Een van de verklaringen die worden geopperd, is dat een kopje koffie onderdeel is van het ochtendritueel van veel mensen om makkelijker op gang te komen. Maar ook je spijsverteringskanaal moet uit de ruststand komen. En dat wordt flink aan het werk gezet: ‘s ochtends zouden je darmen twee keer zo actief zijn als op de rest van de dag. Wat je dan eet of drinkt wordt dan ook twee keer zo snel verteerd en uitgescheiden. Een smoothie zou hetzelfde effect hebben.

"Sommige mensen beseffen zelfs niet dat ze misschien wel lactose-intolerant zijn," zegt voedingsdeskundige Jaclyn London. "Wanneer ze melk in hun koffie gieten, en vervolgens een vlottere stoelgang ervaren denken ze dat dat te danken is aan het laxerende effect van cafeïne. Daarnaast kan het ook zijn dat je maag een beetje vreemd aanvoelt omdat de zuren die in koffie zitten ervoor zorgen dat je meer gal produceert.

Krijg je buikpijn nadat je een cappuccino hebt gedronken? Dan zou dat ook kunnen komen door de melk in je koffie, in plaats van door de koffie zelf! Als je lactose-intolerant bent, kunnen je darmen de suikers die in melk zitten, niet verteren. Deze komen dan in je dikke darm terecht waar de suikers worden afgebroken. Omdat dit eigenlijk in de dunne darm had moeten gebeuren, komen er bij afbraak in de dikke darm gassen en zuren vrij die klachten kunnen veroorzaken zoals buikpijn.

De effecten van koffie op je spijsverteringskanaal

Heb je last van je maag of darmen na het drinken van koffie? Dat is niet zo gek. Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten. Maar hoe ontstaan deze vervelende klachten én kun je er wat aan doen?

  • Cafeïne heeft een stimulerend effect op je maagdarmkanaal
  • Je maag kan voedsel onvoldoende verteren

Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm.

De dunne en dikke darm

Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand. Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm.

Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water.

Cafeïne en stresshormonen

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Koffie en chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Onderzoek naar de effecten van koffie

Menig koffiedrinker deelt het gevoel: een goede kop brengt de darmen op gang. Maar gaan je darmen wel echt pruttelen van het drankje? Is er niet iets veel simpelers aan de hand? Je komt uit bed, zet een lekkere bak koffie en intussen komen je darmen ook uit de ruststand. Zodra je je kopje onder het koffieapparaat uithaalt, draait de buikstreek lekker. En als je je kopje leeg hebt, roepen je darmen: het is tijd. Daar is geen zwart smeermiddel voor nodig. Ook na een glas water zou je naar de wc moeten.

Dat vraagt om onderzoek, vonden wetenschappers van de University of Iowa (VS) in 1999. Voor de wetenschap rustten ze dertien proefpersonen uit met een manometrische sonde. Dit slangetje werd zestig centimeter diep in de anus ingebracht om de darmactiviteit op verschillende punten te meten. Gedurende de dag dronken de proefpersonen koffie of water en aten ze een maaltijd.

Na het koffiedrinken bleek de darmactiviteit inderdaad flink toe te nemen, sterker dan bij water. Al enkele minuten na het drinken werden de darmen actiever, zo berichtte de sonde. Niet de cafeïne, zo lijkt het. Ook een kopje ‘decaf’ kon proefpersonen (iets minder snel) van de koffiepot naar de toiletpot sturen. En binnen enkele minuten kan koffie nog niet in de darmen zitten. Het lijkt erop dat koffie de maag stimuleert om de vertering te versnellen, net als na een maaltijd.

Volgens sommige studies bevordert koffie de aanmaak van het hormoon gastrine, dat de snelheid van de spijsvertering regelt. Maar niet alle wetenschappers onderschrijven dat. Hoe dan ook: over de verhoogde darmactiviteiten hoef je je weinig zorgen te maken. Een studie uit 2006 aan de Oregon State University (VS) concludeerde dat koffie geen maagproblemen veroorzaakt.

Hoe (on)gezond is koffie?

Koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Dat zijn de richtlijnen voor een gezond eetpatroon, opgesteld door het Voedingscentrum. Volgens het centrum ‘voorziet koffie je lichaam op een gezonde manier van vocht’. Maar hoeveel kopjes mag je maximaal per dag drinken? Dat verschilt van zo’n één tot vier koppen per dag, afhankelijk van wat voor soort koffie je drinkt.

Filterkoffie wordt beschouwd als het gezondst. Gefilterde koffie bevat namelijk minder cafestol en kahweol. Die stoffen verhogen je LDL-cholesterol. Bij een hoog LDL-cholesterol heb je meer kans dat slagaders vernauwen, en daarmee méér kans op een hartaanval of beroerte. Van andere koffiesoorten (die geen filterkoffie zijn) kun je daarom beter niet meer dan één kopje per dag drinken.

Gevoeligheid voor cafeïne

Waar de een moeiteloos vijf koppen koffie per dag wegtikt, ligt de ander uren later nog te stuiteren in bed. Niet gek, want mensen reageren nu eenmaal verschillend op koffie. Of beter gezegd: op cafeïne. Van veel cafeïne kun je hoofdpijn krijgen, duizelig worden, hartkloppingen krijgen, slecht slapen en je angstig voelen. Er is geen precies advies of limiet aan cafeïne (per dag) vastgesteld. Hoe gevoelig (of juist tolerant) jij bent voor cafeïne, zul je zelf moeten ontdekken.

Koffie op een lege maag

Een bakkie pleur drinken nog vóór je een ontbijt hebt gegeten: veel van ons doen het. Sommige mensen doen dat bewust om hun bezoek aan het toilet wat…soepeler te laten verlopen. Maar wat doet koffie op een nuchtere maag eigenlijk voor je lichaam? En is dat schadelijk?

Het oordeel daarover verschilt. Echter, er is nooit bewezen dat koffiedrinken op de lege maag klachten geeft of maagproblemen veroorzaakt. Uit het onderzoek van een maag-darm-leverarts naar de effecten van koffie op het maag- en darmstelsel, kwam naar voren dat koffie op de lege maag niét schadelijk is voor het maagslijmvlies. Ons maagvlies is bestand tegen maagzuur, en ook tegen koffie. Wél bleek dat koffie je darmen meer kan stimuleren, dan bijvoorbeeld water of thee. Hoe dat komt, is nog niet bekend. Maar of koffie (nog voor je ontbijtje) voor jou een goede optie is?

Nieuw onderzoek: Koffie en darmkanker

Uit nieuw onderzoek blijkt dat er een sterk verband is tussen koffieconsumptie en de kans op een recidief en sterfte bij darmkanker. De optimale hoeveelheid ligt rond 4 kopjes koffie per dag. Jaarlijks wordt bij ongeveer 12.000 mensen in Nederland darmkanker vastgesteld.

De overleving na behandeling neemt toe, maar bij 20-30% van deze mensen komt de ziekte terug. Deze nieuwe studie, uitgevoerd onder leiding van prof. dr. Ellen Kampman van Wageningen University & Research, toont aan dat mensen met darmkanker die meer dan 4 kopjes koffie per dag dronken, 32% minder kans hadden op een recidief van darmkanker dan deelnemers die minder dan 2 kopjes per dag dronken. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en is gepubliceerd in het International Journal of Cancer.

labels:

Zie ook: