Kopi Luwak, ook bekend als Kopi Loewak, is een van de meest exclusieve koffiesoorten ter wereld. Kopi Luwak is de duurste koffie ter wereld. Deze uit Indonesië afkomstige koffie (kopi) kost tussen de € 90,- en € 450,- per 500 gram en wordt daarom ook wel de kaviaar onder de koffiesoorten genoemd. Maar waarom is deze koffie zo duur en wat maakt het zo speciaal?

Wat is Kopi Luwak?

Kopi Luwak is een koffiesoort gemaakt van Robusta of Arabica bonen, welke worden verbouwd op plantages. De koffieplant krijgt bessen waar twee pitten inzitten: de koffiebonen. In Indonesië lopen op deze plantages van oudsher civetkatten (ook wel bekend als de Luwak) rond.

Ze zijn dol op het vruchtvlees van koffiebessen en eten de bessen op zodra ze rijp zijn. Het vruchtvlees blijft intact en passeert door het maag-darmkanaal van de civetkat; de pit blijft intact. De pitten worden hierna teruggevonden in de ontlasting van de civetkat. De koffiebonen worden door de lokale bevolking handmatig uit de uitwerpselen van de Luwak gehaald en worden vier tot zeven dagen gedroogd.

Vervolgens worden de koffiebonen gewassen en licht gebrand en verwerkt tot Kopi Luwak. Het is een ongelofelijk verhaal, maar het is waar. Koffiebonen uit kat uitwerpselen… Deze koffie wordt geproduceerd door de ontlasting van de Loewak te verzamelen, waarna de bonen worden gewassen en gedroogd. Het is letterlijk koffie van de kat.

Waarom is Kopi Luwak zo duur?

Aangezien de ontlaste bessen van de civetkat worden verzameld, is het proces arbeidsintensief en exclusief. In het koffieseizoen verzamelt de lokale bevolking de uitwerpselen van de Luwak. Per jaar wordt er slechts zo’n 200 tot 250 kilogram Kopi Luwak bonen geoogst. Jaarlijks wordt er slechts een beperkte hoeveelheid kg kopi loewak geproduceerd, wat bijdraagt aan de zeldzaamheid en hoge prijs. Desondanks is Kopi Luwak nog steeds schaars en blijft het de allerduurste koffie ter wereld.

Om deze reden worden Kopi Luwak koffiebonen veelal in kleine hoeveelheden en op bestelling gebrand, wat de prijs nog verder opdrijft. Daarnaast is het, aangezien het verkrijgen van de Kopi Luwak koffiebonen zo een tijdrovend en duur proces is, zaak dat de koffiebonen niet oud worden na het branden.

Hoe smaakt en ruikt Kopi Luwak?

De smaak van Kopi Luwak is aardachtig, mossig, siroopachtig, zacht en rijk. Deze bijzondere koffie dankt zijn unieke smaak aan het feit dat zuren, maagsappen en enzymen van de Luwak even hebben kunnen inwerken op de bonen tijdens het verteringsproces. Door de hitte bij het koffiebranden werken deze zuren sterk op elkaar in, wat zorgt voor de specifieke smaak.

De geur wordt omschreven als: “mooi, met veel body en een perfecte balans tussen zoet en fris”. Tijdens dit proces worden de bessen verteerd, maar de pitten blijven intact. Dit zorgt voor een bijzondere smaak die niet vergelijkbaar is met reguliere koffie.

Waar komt Kopi Luwak vandaan en hoe is het ontstaan?

Kopi luwak komt oorspronkelijk van het eiland Sumatra in Indonesië. Met de komst van de Nederlanders werd een basis voor koffieplantages aangelegd op Sumatra en andere Indonesische eilanden. Het ontstaan van de exclusieve koffie is geheel terug te leiden naar het koloniale tijdperk. De ontdekking van het heerlijke aroma van de koffiebonen verkregen uit de ontlasting van de civetkat is echter niet een eer die de Nederlanders zelf op zich kunnen nemen.

Ondanks dat zij de hele dag bezig waren op de koffieplantages was het voor hen niet toegestaan om koffie te winnen voor eigen gebruik. Het werd ontdekt door de lokale boeren arbeiders die destijds op de plantages werkten. Al snel kwamen zij echter met het (later gebleken) briljante idee om de koffie te gaan bereiden op basis van koffiebonen uit de ontlasting van de civetkatten die rondliepen op de plantages waar ze werkten.

Toen de bijzonder goede aroma’s ook de neuzen van de plantage-eigenaren bereikten werd de toon gezet en begon de productie van kopi luwak op grotere schaal voor de verkoop. Inmiddels wordt de koffiesoort niet alleen in Indonesië (Sumatra, Java, Sulawesi, Bali) geproduceerd, maar ook in meerdere andere landen in Azië (zoals Vietnam en de Filipijnen).

Ethische bezwaren

Dit roept echter ethische zorgen op vanwege de behandeling van gekooide civetkatten. De vraag is echter vele malen hoger dan het aanbod en hierdoor worden Luwaks tegenwoordig uitgezet op de plantages. De civetkatten leven vaak onder erbarmelijke omstandigheden, wat de kwaliteit van de koffie beïnvloedt.

Met de toenemende populariteit van civetkoffie en de groei van het toerisme in Indonesië worden steeds meer wilde civetkatten opgesloten in hokken op koffieplantages. Deels om de productie van koffie, maar ook om een toeristisch slaatje te slaan uit betalende toeristen die de dieren willen zien. Geen van de plantages die werden bezocht, voldeed aan basale regels op het gebied van dierenwelzijn. De hokken waren te klein en vies. Daarnaast hadden veel civetkatten geen toegang tot schoon drinkwater en leefden ze afgezonderd van soortgenoten.

Desondanks bestaat er geen keurmerk om vast te stellen dat een zak kopi loewak afkomstig is van poep van wilde of gekooide civetkatten. Alex Morgan van Rainforest Alliance zegt dat het onbegonnen werk is om kopi loewak te certificeren. Het is simpelweg niet met zekerheid vast te stellen of bonen afkomstig zijn van dieren in het wild of niet. ‘Mijn persoonlijke advies is om het product links te laten liggen,’ zegt hij. ‘Het is meer dan waarschijnlijk afkomstig van gekooide productie.’

Prijs en verkrijgbaarheid

Je kunt het niet zomaar in de supermarkt om de hoek open. Via online webshops is er tegenwoordig wel vrij goed aan te komen. Echter betaal je er wel een flinke prijs voor. Wil je de kopi luwak koffiebonen bestellen dan leg je al snel 30 à 40 euro neer voor hetzelfde gewicht van 125 gram.

Wanneer boeren UTZ gecertificeerd zijn is het verboden om de civetkatten in gevangenschap te houden. Wanneer je graag een kopje kopi luwak wil proberen, maar er wel van verzekerd wil zijn dat het is gemaakt van koffiebonen die gegeten zijn door een civetkat die vrij kan rondlopen en niet in gevangenschap is gehouden, kies dan voor koffie van boeren die UTZ gecertificeerd zijn.

De koffiebonen die verkregen zijn uit ontlasting van civetkatten in het wild, die één voor één in het oerwoud zijn gezocht en opgeraapt, zijn uiteindelijk verkrijgbaar voor een prijs van maar liefst rond de 5000 euro per kilo.

Alternatieven

Doordat kopi luwak koffie zo populair is zijn er door de jaren heen verschillende alternatieven op de markt gekomen. Op de universiteit van Florida is bijvoorbeeld een manier gevonden om op chemische manier het fermentatieproces te repliceren. Daarnaast is er de variant kopi muncak, verkregen uit de ontlasting van Aziatische herten (genaamd muntjaks) die de koffiebessen hebben gegeten in plaats van civetkatten.

In Thailand is een nog duurdere variant koffie ontstaan waarbij hetzelfde productieproces wordt toegepast met behulp van olifanten. Deze koffiesoort, met een schijnbaar zeer zachte smaak door de afbraak van bitterheid door proteïnen van de olifant, wordt ‘Black Ivory Coffee’ genoemd. De prijs van deze koffiesoort is maar liefst rond de 850 euro voor een kilo koffiebonen.

Tabel: Prijzen van Exclusieve Koffiesoorten

Koffiesoort Prijs per Kilogram (USD)
Kopi Luwak (wilde civetkatten) 6.600
Jacu Bird Coffee 1.100
Black Ivory Coffee (olifanten) 850 (EUR)

labels:

Zie ook: