Koffie is wereldwijd een van de meest gedronken dranken. Bijzonder is dat er enorm veel verschillende varianten koffie zijn. Eén slok, een volle mok, met melk, of ijs, of chocola.

Verschillende koffies worden op verschillende manieren bereid, waarbij de hoeveelheid koffie, melk, schuim en bereiding ervan het eindresultaat bepaalt.

De keuze aan verschillende soorten koffie is onderverdeeld in koffie gebaseerd op espresso, melk of ijs. Daarnaast heb je nog varianten met alcohol, maar die zie je niet vaak in een echte specialty koffiebar. Ook worden deze koffiesoorten tegenwoordig verder uitgebreid met diverse slow coffee trends, zoals filterkoffie met een Hario V60, Chemex, Kalita, Aeropress of French Press. Kortom, teveel om te onthouden.

Koffiesoorten zonder melk

Vrijwel iedere koffie is gebaseerd op espresso. Deze koffiesoorten zijn dus altijd zwart, zonder toevoeging van melk, schuim of iets anders. Een koffie gebaseerd op espresso heeft meestal een sterkere koffiesmaak en is soms meer bitter (afhankelijk van de hoeveelheid water die eraan wordt toegevoegd). Vind je normale koffie te sterk, dan kun je beter voor een koffiesoort met bijvoorbeeld melk of ijs kiezen.

Espresso

In de meeste koffiesoorten zit espresso verwerkt. Ook wordt een espresso vaak los gedronken. Dit maakt het de meest gedronken koffiesoort ter wereld. Espresso is een kopje sterke koffie waar tijdens het zetten heet water door samengeperste (vaak vers) gemalen bonen geperst wordt. Door de maalgraad en de manier van koffiezetten krijg je een zeer krachtig kopje koffie waar je goed wakker van wordt. De meeste espresso die wij kennen wordt gemaakt met een automatisch koffiemachine. Een espresso is vaak redelijk bitter, afhankelijk van de bonen die gebruikt zijn. Hierdoor heeft een espresso vaak ook een romige en volle smaak.

Wat espresso onderscheidt van gewone filterkoffie is de maalgraad (grof bij filterkoffie) en de bereiding. De hoge druk zorgt ervoor dat het water door de koffie heen sijpelt, waardoor de oliën, vetzuren en smaakstoffen worden geëxtraheerd. Dit resulteert in een geconcentreerde, volle body met een rijke cremalaag.

Een espresso wordt geserveerd in een klein kopje - niet groter dan 90 milliliter - en kan puur worden gedronken of als basis dienen voor een cortado, espresso macchiato, cappuccino, flat white, latte of latte macchiato. Een standaard espresso heeft doorgaans een volume van ongeveer 30 tot 35 milliliter.

Ristretto

Is een espresso te makkelijk voor je, dan kies je voor een ristretto. De ristretto is de sterkste koffiesoort die gezet kan worden en bevat dus de minste hoeveelheid water. In totaal bevat een ristretto shotje zo’n 15ml koffie. De bereiding (in koffietermen heet dat extractietijd) is net zo lang als een espresso. Hierdoor wordt er veel smaak afgegeven aan de kleine hoeveelheid water, waardoor de concentratie dus heel hoog wordt. Kortom, een heel sterk shotje koffie.

Een ristretto is een verkorte espresso. Deze koffiesoort is uitgevonden in Italië - where else? Het woord “ristretto” betekent letterlijk “beperkt” in het Italiaans. Dit verwijst naar de beperkte hoeveelheid water die wordt gebruikt bij het zetten van deze koffie. In tegenstelling tot een gewone espresso wordt bij een ristretto de doorlooptijd ingekort, waardoor er gemiddeld 20 milliliter in het kopje belandt. Een ristretto is daarmee een geconcentreerde en intense smaakbeleving die veelal meer zuren zal bevatten. In de eerste fase van het zetproces komen namelijk zuren vrij en later pas de bitters.

Americano

De naam americano stamt uit de Twee Wereldoorlog. Amerikaanse soldaten, gelegerd in Italië, vonden de normale Italiaanse espresso vaak te sterk en bitter, dus voegden ze er meer water aan toe. Een americano is dus niets meer dan een normale espresso, aangelengd met extra heet water. Waar een espresso bestaat uit ongeveer 25 tot 30ml koffie, bevat een americano zo’n 60ml koffie (ongeveer 2x zoveel water).

Een americano is een espresso aangelengd met heet water. Het wordt gemaakt door twee keer zoveel heet water toe te voegen aan een shot espresso. De americano dankt zijn naam aan de voorkeur van Amerikaanse soldaten, die nadat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog in Europa aankwamen de sterke en voor hen bittere espresso besloten aan te lengen met water.

Lungo (of long black)

De lungo (ook wel long black genoemd) is anders dan een americano. Deze worden nog wel eens onder een noemer genoemd, maar er is wel degelijk verschil. De hoeveelheid gemalen koffie blijft hetzelfde als bij een espresso of americano (ongeveer 7 gram), maar er wordt 1,5 tot 2 keer zoveel water gebruikt tijdens de bereiding. Het grote verschil tussen een lungo en een americano is dat al het water bij een lungo door de gemalen koffie loopt. Bij een americano wordt een espresso gewoonweg aangelengd met extra water. Doordat alle water door de gemalen koffie loopt, resulteert dit in een sterke en rijkere smaak dan een americano, die soms wat waterig aan kan voelen.

Eigenlijk is een lungo inmiddels ‘not done’ in de horeca. Je creëert immers een over-extractie van de koffie. Hierdoor komen er te veel bitters in de koffie en is het bijna onmogelijk de smaak in balans te houden. De Americano is een goede vervanger van de Lungo.

Koffiesoorten met melk

Vind je normale koffie (of espresso) te sterk? Dan kom je al snel uit bij een koffiesoort met melk (ook wel latte koffiesoort genoemd). Door het toevoegen van melk wordt de smaak van de koffie over het algemeen zachter, je proeft immers minder bitter, en de koffie smaakt voller en romiger (afhankelijk van het soort melk). Uit ons koffiebar onderzoek blijkt dat de cappuccino veruit het meest populaire drankje is, de latte staat op een vierde plaats. Het verschil tussen deze koffiesoorten zit hem in de hoeveelheid melk en de manier waarop de melk aan de koffie wordt toegevoegd.

Cappuccino

Als derde in dit rijtje een koffiesoort die favoriet is onder de Nederlanders. Veel mensen drinken een cappuccino bij de lunch of tijdens het ontbijt. In Italië wordt een cappuccino enkel bij het ontbijt gedronken. Bestel daarom in Italië nooit een cappuccino als het ontbijt geweest is. In principe is een cappuccino ook een espresso met warme en opgeklopte melk. Door deze schuimlaag wordt de koffie nog een stuk romiger. De koffie komt oorspronkelijk uit Oostenrijk maar heeft zijn naam gekregen in Italië. De meeste apparaten voor thuis kunnen tegenwoordig een prima kopje cappuccino zetten.

Onder de koffies met melk is de cappuccino bij uitstek het populairst. De totale inhoud van een cappuccino is ongeveer 150 milliliter, waarvan de verhouding een derde espresso, een derde melk en een derde melkschuim is. Je zet een cappuccino door een shot espresso (sommige koffiezaken gebruiken standaard een dubbel shot) in een kop van maximaal 180 milliliter op te vangen en vervolgens de melk of plantaardige drank op te schuimen. De truc is om de melk ietsje langer te stretchen dan je bij een cortado, latte of flat white zou doen, zodat je iets melkschuim overhoudt. Wals de melk vervolgens goed en schenker dicht op de espresso in. Het melkschuim van een cappuccino is rond de 1 - 1,5 centimeter dik.

Latte (of caffè latte of koffie verkeerd)

Een latte, of caffè latte of koffie verkeerd, lijkt op een cappuccino, alleen wordt er nu meer melk gebruikt. De melk wordt iets minder hard opgeschuimd dan bij een cappuccino, waardoor hij dunner wordt. In een latte wordt ongeveer 250ml melk gebruikt die over een dubbel shot espresso wordt geschonken. Meer melk betekent dus een minder sterke koffiesmaak, waardoor deze koffiesoort zachter en romiger smaakt.

Waar een cappuccino uit gelijke delen espresso, melk en melkschuim bestaat, bevat een latte (caffè latte)meer melk dan koffie. Schenk voor een latte langzaam de warme melk op de espresso, zodat deze gelijkmatig vermengt. Een latte wordt geserveerd in een kop of glas van gemiddeld 200 milliliter en bevat maximaal 1 centimeter dik melkschuim.

Flat White

De Flat White lijkt ook erg op een cappuccino en een latte (ze lijken overigens allemaal op elkaar, dat heb je intussen wel gemerkt). Het verschil tussen een Flat White en een cappuccino is ook hier weer de dunner opgeschuimde melk. Een Flat White wordt ook met 2 shots espresso gemaakt. De Flat White smaakt iets sterker dan een cappuccino of latte door de hoeveelheid melk. Eerst wordt een dubbele espresso gezet, waaraan ongeveer 150ml dunner opgeschuimde melk wordt toegevoegd. Wel heeft de Flat White een schuimlaagje waardoor je ook hier weer met latte art kunt spelen.

De flat white vindt zijn oorsprong in Australië en Nieuw-Zeeland, waaide over naar het Verenigd Koninkrijk en Amerika, en is inmiddels wereldwijd op de menukaart van specialty coffee-bars te vinden. De flat white is eigenlijk een cappuccino maar dan zonder de grote hoeveelheid schuim. Er is echter geen uniforme regel voor deze koffiesoort en het zou zomaar kunnen dat je hem overal net anders krijgt; met een dubbele espresso als basis, kleiner, iets groter… het kan en mag allemaal. Deze espresso wordt aangelengd met melk die qua textuur overeenkomt met een latte, maar een iets dunnere laag microfoam (0,5 centimeter dik) bevat.

Cortado

Is een cappuccino of Flat White teveel voor je? Dan kies je gewoon voor een cortado. De cortado lijkt namelijk op een kleine cappuccino, maar smaakt wel iets sterker, omdat er minder melk aan toegevoegd wordt. Een cortado wordt gemaakt met een enkel shot espresso waaraan in verhouding 2 delen opgeschuimde melk wordt toegevoegd, dus 30ml espresso en ongeveer 60ml melk.

Een cortado is een espresso met een kleine hoeveelheid warme melk. Een cortado bevat minder melk dan een cappuccino en geen schuim. De verhouding van een cortado is meestal 1:1, wat betekent dat er een gelijk deel espresso en melk wordt gebruikt. Dit zorgt ervoor dat de smaak van de espresso behouden blijft, terwijl de warme melk de scherpte verzacht.

Latte macchiato

Een latte macchiato is een stuk populairder dan een normale latte. Je herkent de latte macchiato ook meteen, omdat deze vaak in een doorzichtig glas wordt geserveerd, waardoor je duidelijk 2 lagen ziet. Eerst wordt ongeveer 250ml melk opgeschuimd en in een glas geschonken. Daarna wordt pas de espresso voorzichtig erover geschonken. Door de espresso er later aan toe te voegen, ontstaan dus die 2 duidelijke lagen. Het verschil tussen een latte en een latte macchiato is dus de volgorde. Bij de latte wordt eerst de espresso in een kop geschonken, dan pas de melk. Bij de latte macchiato dus andersom, eerst de melk en dan de espresso.

Het verschil tussen een latte en een latte macchiato zit hem in de volgorde waarin je de ingrediënten toevoegt. Bij een latte wordt de melk op de espresso geschonken, terwijl je bij een latte macchiato eerst de opgeschuimde melk in het glas uitschenkt en daarna de espresso er ‘doorheen’ laat lopen. Dit creëert ook direct de befaamde drie lagen in het glas.

Espresso macchiato

Als laatste koffiesoort met melk nog de espresso macchiato. Dit is niets meer dan een normale single shot espresso waaraan twee theelepels opgeschuimde melk worden toegevoegd. De melk wordt zoals bij een cappuccino gewoon opgeschuimd, maar in plaats van deze opgeschuimde melk in de espresso te gieten, schep je het schuim er bovenop. Een espresso macchiato is dus net iets minder sterk dan een normale espresso. Ideaal dus voor als je zin hebt in iets sterks, maar niet te sterk. Trouwens, mocht je ooit ergens een piccolo latte tegenkomen dan is dit bijna hetzelfde als de espresso macchiato. Alleen in plaats van schuim er bovenop scheppen, wordt een scheutje melk in de espresso geserveerd.

Een espresso macchiato bestaat uit een shot espresso aangevuld met een toefje melkschuim. Je bereidt een espresso macchiato door met een lepel een kleine hoeveelheid melkschuim toe te voegen aan een goed gezette espresso.

Koffiesoorten met ijs

In de zomer heb je niet altijd zin in een warme espresso of cappuccino. Dan kun je beter kiezen voor een ijskoffie, een van de koffiesoorten aangevuld met ijs. Naast deze simpele varianten ice coffee kom je tegenwoordig ook vaker cold brew of zelfs nitro coffee tegen. Die twee zijn niet met ijs gemaakt, maar zijn wel koud, en passen daarom prima in dit rijtje.

Ice coffee

Een hele simpele variant op de normale espresso is de ice coffee. Eerst wordt een shot espresso gezet, waaraan ijsblokjes worden toegevoegd. Hoe meer ijsblokjes, hoe zachter de smaak van de koffie. Hou je van sterke koffie, maar heb je geen zin in een warm drankje? Vraag dan minder ijsblokjes, bestel een dubbele espresso, of drink hem gewoon sneller op. Op die manier hebben de ijsblokjes minder tijd om te smelten en smaakt de koffie dus minder waterig. Ow, en een ice coffee wordt meestal met een rietje gedronken.

Ice cappuccino

De naam verklapt het natuurlijk al, een ice cappuccino is niets meer dan een cappuccino met ijs. De ice cappuccino kan overigens wel op twee manier gemaakt worden. Zo kun je de cappuccino op de traditionele manier maken en daaraan ijsblokjes toevoegen. Of je gooit alles in een cocktailshaker, mixt het door elkaar en giet het dan in een glas. Door de ice cappuccino met een cocktailshaker te maken smaakt hij romiger en ziet deze er zachter en subtieler uit. Ook hier drink je hem weer met een rietje.

Affogato

De affogato heeft eigenlijk iets meer met eten dan met drinken te maken. Hij wordt namelijk als dessert geserveerd. Een affogato is een shot espresso waar een bolletje vanille ijs aan toegevoegd wordt. Niet handig om deze onderweg te drinken, maar heerlijk om bijvoorbeeld een diner mee af te sluiten. Of als tussendoortje op een warme zomerdag.

Cold brew

Het grote verschil tussen een cold brew koffie en een “normale” koffie is dat de cold brew met koud water wordt gemaakt. Een cold brew koffie kan op grofweg 2 manieren worden gemaakt. Bij de eerste variant cold brew wordt ijswater heel langzaam over de gemalen koffie gedruppeld (ook wel cold drip coffee genoemd). Bij de tweede variant wordt gemalen koffie in koud water geweekt en daarna zo’n 12 tot 24 uur in de koelkast gezet.

Nitro coffee (of nitro cold brew)

Een hele nieuwe trend op het gebied van koffie is de nitro coffee of de nitro cold brew. Zoals de naam al doet vermoeden wordt deze koude koffie gemaakt met stikstof (ook wel nitro of nitrogen genoemd). Door stikstof aan de koffie toe te voegen krijgt deze prik (zoals in bijvoorbeeld cola) en ontstaat er een schuimlaagje. Je zult deze koffiesoort nog niet overal vinden, maar dat zal de komende tijd langzaam veranderen. In Amerika is nitro coffee namelijk ontzettend populair en kun je hem daar zelfs bij Starbucks krijgen.

Meest gedronken koffiesoorten ter wereld

Koffie kun je op allerlei verschillende manieren drinken, en ieder heeft zijn of haar eigen voorkeur. De ene drinkt zijn koffie het liefste zwart, de ander heeft liever een cappuccino of een espresso. Maar welke van deze koffiesoorten wordt er nou wereldwijd het meeste gedronken? Hieronder geven we antwoord op deze vraag en krijg je inzicht in de meest gedronken koffiesoorten ter wereld. Wellicht zit er iets bij wat je nog niet geprobeerd hebt.

  1. Espresso: In de meeste koffiesoorten zit espresso verwerkt. Ook wordt een espresso vaak los gedronken. Dit maakt het de meest gedronken koffiesoort ter wereld.
  2. “Gewone koffie”: De officiële benaming voor gewone koffie is natuurlijk een americano. Hoewel dit de meest gebruikte term is noemen wij dit in Nederland een “gewone koffie”. In principe is de americano een espresso met water toegevoegd. Een lungo wordt daarentegen gezet zoals de meeste Nederlanders koffie zetten.
  3. Cappuccino: Als derde in dit rijtje een koffiesoort die favoriet is onder de Nederlanders. Veel mensen drinken een cappuccino bij de lunch of tijdens het ontbijt. In Italië wordt een cappuccino enkel bij het ontbijt gedronken.

Na bovenstaande lijst weet je welke koffie het meest gedronken wordt ter wereld. Wat is jouw favoriete koffie?

De smaak van koffiebonen

De smaak van koffiebonen hangt af van meerdere factoren:

  • Soort boon (Arabica vs. Robusta)
  • Herkomst (klimaat, hoogte, bodem)
  • Brandingsmethode
  • Versheid van de boon

Laten we dieper ingaan op één van de belangrijkste smaakbepalers: de branding.

Het branden van koffiebonen: licht, medium of donker?

Rauwe (groene) koffiebonen bevatten nauwelijks smaak. Tijdens het brandingsproces worden de natuurlijke suikers en zuren in de boon omgezet in aromatische stoffen die het karakter van de koffie bepalen.

De bonen worden langzaam verwarmd in een roterende trommel. Tijdens dit proces hoor je twee “crack”-momenten - vergelijkbaar met het poffen van maïs.

labels:

Zie ook: