Stel je voor: je wilt koken op de camping zonder gas. Geen gaspitten, gasflessen en geen skottelbraai. Wat zijn dan je opties? Welke manieren bestaan er om gasloos te koken tijdens het kamperen? En hoe zit het met elektrisch koken op de camping? Nu de gasprijzen met de dag lijken te stijgen en we met z’n allen uiteindelijk ooit toch moeten stoppen met het verbruiken van gas, is het helemaal niet gek om eens te kijken hoe we op de camping om kunnen gaan met het koken dan iets anders dan op gas.

De meeste Nederlandse kampeerders koken op hun kookstel met gasfles, op een skottelbraai óf op van die 1-pits brandertjes waar een klein gasflesje in gaat. Allemaal op gas. Maar stel dat je stopt met gas verbruiken, wat moet je dan?

Elektrisch Koken op de Camping

De meest voor de hand liggende optie is elektrisch koken op de camping. Veel mensen doen dat thuis al jaren, dus dit is ook niet helemaal onbekend. Op het gebied van elektrisch koken op de camping kan je kiezen uit van die ouderwetse elektrische kookplaatjes, maar je hebt ook hele mooie inductiekookplaatjes waar je prima je maaltijd op kunt bereiden.

Maar, er is één nadeel aan deze optie. Het vermogen van deze elektrische campingkookplaatjes is flink hoog. Na een rondje op internet zien we wattages van 750 tot zelfs 3500 watt (bij inductie) voorbij komen. Vaak heb je op je kampeerplek maar 6 of 10 ampère tot je beschikking. Als je apparaten van 230 volt gebruikt, dan kun je in het slechtste geval 6 ampère x 230 volt = 1320 watt uit de elektriciteitspaal halen. Dat is voor sommige apparaten al te weinig. Ga je overbelasten, dus te veel stroom verbruiken? Dan heb je kans op kortsluiting. Of een slimme campingeigenaar zorgt dat je elektriciteitsaansluiting eruit klapt.

Voor EditieNL mochten we een elektrisch kookplaatje testen op de camping. We gingen aan de slag met een oldskool elektrisch kookplaatje met een vermogen van 750 watt. Campingproof dus. De verwachting was dat het bereiden van een simpele maaltijd met aardappeltjes en groenten wel even zou duren, maar ik was positief verrast. Het opwarmen van het kookplaatje duurt even, maar als de pan eenmaal heet is gaat het allemaal best vlot. Natuurlijk is het niet te vergelijken met koken op gas of inductie thuis. Lekker die hamburges opfikken en klaar. Dat gaat niet.

Wil je echt graag weten of je niet teveel stroom verbruikt, dan kan je een ampere-meter of ampère tang aanschaffen. Is niet alleen voor elektrisch koken handig, maar ook als je tegelijkertijd een koelbox, een ventilator en de waterkoker aan wilt zetten.

Een prijzige maar effectieve oplossing is een omvormer en accu in je kampeermiddel plaatsen. Zoals dit soort kastjes. Deze zorgt ervoor dat wanneer tijdens het koken de walstroom niet voldoende is, er extra energie uit je accu wordt gehaald. Heb je zonnepanelen op je caravan liggen, dan is het natuurlijk helemaal makkelijk.

Een veel gehoorde ‘Ja, maar’ is natuurlijk; je moet wel kamperen op een plek met stroom om elektrisch te kunnen koken. En dat klopt. Waar je met je skottelbraai of kookstel op gas, spontaan langs de route de soleil pannenkoeken kunt gaan staan bakken, is dat met een elektrisch kookplaatje niet mogelijk.

Alternatieven voor Elektrische Kookplaatjes

Behalve met elektrische kookplaatjes kan je ook nog op andere manieren elektrisch koken. Voor alle skottelbraai fans die bijna in paniek raken omdat je zonder gas niet kunt skottelbraaien: Er zijn een aantal elektrische bbq’s die je kunt uitbreiden met de zo geliefde paellapan (dan wordt de bbq een soort grote wok voor makkelijke eenpansmaaltijden op de camping).

Wellicht zie je het ook wel zitten om op vakantie te koken op een Teppan Yaki plaat, dit is natuurlijk niet geschikt om je aardappels op te koken. Maar als vervanging van je gasbbq, of als je een salade eet en er een stukje vlees (of -vervanger) bij wilt, dan is het nog gezellig ook. Ding op tafel (wel even oppassen dat de campingtafel niet te warm wordt). Of je grilt groenten op de plaat, bakt kleine pannenkoekjes, kaasboterhammen of wentelteefjes. Hier bij Bol.com staan veel van die plaatjes en kan je selecteren op de hoogte van de wattage.

De afgelopen twee vakanties hebben wij veel gekookt in onze slowcooker. Slowcookers houden gedurende lange tijd een lage temperatuur aan, zodat je maaltijd langzaam gaart en en dat is erg lekker. Een slowcooker is ook een elektrisch apparaat, maar doordat het allemaal langzaam en op een lange temperatuur kan, is er geen langdurige piekbelasting. Dit apparaat zo bedacht dat je ‘m zonder problemen aan kunt laten staan als je niet thuis of bij de tent bent. Ideaal om gasloos te koken op de camping dus! Wij maakten er bijvoorbeeld stoofpotjes of curry in. ‘s Ochtend gooiden we alle ingrediënten in de slowcooker en vervolgens gingen we naar het strand.

Andere Brandstoffen en Methoden

Naast koken op gas, koken mensen al jaren op benzine of diesel. Vaak gebruiken mensen die aan trekking of hiking doen, kleine gaspitjes die branden op diverse brandstoffen. Dit kooktoestelletje van Coleman werkt op benzine en is wat robuuster dan een enkel brandertje.

Lekker back to basic; koken op hout. Er zijn al een aantal campings waar je terecht kunt met je zogenaamde Dutch Oven. Een gietijzeren pan die je boven het vuur hangt of in het vuur legt. Een leuke manier van koken, maar wel echt een bezigheid waar je even zoet mee bent. Nadeel is dat er lang niet op elke camping een kampvuurmogelijkheid is.

Je hebt ook houtbrandertjes waar je op kunt koken, zoals deze van de Decathlon. Het is even wennen, en echt wel heel leuk om te doen. Maar als je elke avond een maaltijd moet koken voor je gezin, is het misschien een beetje veel van het goede.

De BBQ mag natuurlijk niet ontbreken in dit lijstje met opties om gasloos te koken op de camping. Een salade, wat stokbrood en het geknetter van kooltjes. Het is vakantie. Helaas is het net als met een vuurtje; bij grote droogte mag je niet altijd BBQ’en.

Koken in de Camper: Gas, Diesel of Inductie

Waar je thuis minimaal beschikt over een 4-pits fornuis en bent aangesloten op het gas- en elektriciteitsnetwerk, is dat in de camper wel even anders. Zo heb je vaak niet meer dan twee pitjes en moet je rekening houden met de brandstof waar je op wilt koken. Dat kan op gas, diesel of inductie. Koken in de camper doen de meeste mensen nog altijd op gas, maar er zijn ook nog andere opties. Zo wordt koken op diesel of inductie in de camper bijvoorbeeld steeds populairder.

Zelf hebben we inmiddels twee bestelbussen omgebouwd naar camper en voor onze huidige camper hebben we de drie opties tot koken serieus overwogen en uitgezocht. Het is ons toen opgevallen dat elke optie zo zijn eigen voor- en nadelen heeft en er dus geen goede of foute keuze in te maken is.

Koken op Gas in de Camper

In de camper koken op gas is nog altijd het meest populair. Het is goedkoop en sommigen gebruiken het gas ook voor de boiler, kachel of absorptiekoelkast waarmee gas ook voor meerdere doeleinden gebruikt kan worden. Het meest gebruikte gas in campers is butaan en propaan. Butaangas is het best in Europa verkrijgbaar, vooral de blauwe Campingaz flessen kun je bij veel supermarkten, campings en tankstations eenvoudig ruilen voor een nieuwe. Butaan is populair vanwege de hoge verbrandingswaarde, maar heeft een kookpunt van ongeveer 0°C. Het gas wordt dan vloeibaar en is niet meer bruikbaar. Propaan heeft een kookpunt van ongeveer -42°C en is daardoor beter geschikt voor kamperen in de winter. Daarom is butaan in Noord-Europa nauwelijks verkrijgbaar en propaan wel.

Koken op LPG in de camper - een mengsel van propaan en butaan - wordt steeds populairder. Het is vaak goedkoper dan de andere genoemde gassen, het gas is het hele jaar door geschikt en je kan een vaste tank plaatsen. Dit moet echter wel een speciale damptank (met LPG filter) zijn die in het verwarmde deel van de camper geplaatst wordt. Het is namelijk verboden om LPG uit de brandstoftank van het voertuig zelf te halen en door de warmte binnen voorkom je dat de butaan bij koude temperaturen toch vloeibaar wordt en achterblijft in de tank. Let er wel op dat je in een aantal landen niet zelf de tank mag vullen en je aangewezen bent op speciale vulstations. Ook is LPG met name in Scandinavië nauwelijks verkrijgbaar en minder geschikt als je alleen tijdens een bepaald seizoen gaat kamperen. LPG wordt namelijk geleverd in verschillende verhoudingen propaan en butaan, afhankelijk van het jaargetijde.

Het grote voordeel van koken op gas in de camper zit ‘m dus vooral in het budget. Het is goedkoop en je hoeft geen ingewikkelde constructies met elektra of brandstofleidingen naar de tank te maken zoals dat bij diesel of inductie wel het geval is. Maar nadelen zijn er natuurlijk ook. Zo moet je in de camper niet alleen ruimte maken voor een gasfles, maar ook voor een lichtdichte kist (gasbun) met ventilatie in de vloer naar buiten. Gas is namelijk zwaarder dan lucht waardoor het bij een lekkage in de camper blijft hangen als er geen ventilatie is. Dat is natuurlijk hartstikke gevaarlijk. Een gaslek zorgt namelijk niet alleen voor brand- en explosiegevaar, maar je kan er ook moe van worden waardoor je in slaap valt en niet meer wakker wordt. Installeer daarom altijd een gasmelder om een gaslek vroegtijdig op te sporen.

Koken op gas in de camper is vooral interessant voor wie op zoek is naar een betaalbaar systeem.

Koken op Diesel in de Camper

De meeste campers rijden op diesel en dat is dan ook gelijk het grote voordeel van koken op diesel in de camper. De brandstof heb je altijd bij je. Je hoeft dus niet speciaal op zoek naar een gasvulstation om je gasfles te vullen of om te wisselen. Gewoon bij het tankstation de tank volgooien met diesel is genoeg. Een interessante optie dus voor mensen die liever geen gas aan boord willen hebben, maar ook voor wie minder ruimte tot zijn beschikking heeft. Je hoeft immers geen ruimte te maken voor een gasfles in een luchtdichte kist met ventilatie naar buiten en er is tijdens het koken geen sprake van open vuur. Dat maakt koken op diesel in de camper een stuk veiliger dan koken op gas. Ook omdat diesel minder brandbaar en explosief is dan gas.

Het verbrandingsproces vindt plaats in een gesloten omgeving m.b.v. een verbrandingsventilator. Om de verbrandingsgassen naar buiten af te voeren moet je wel een uitlaat naar buiten plaatsen.

Note: tijdens het opstarten vraagt de gloeiploeg van een dieselkookplaat kortstondig veel stroom om genoeg warmte te creëren. Daarna verbruiken alleen het pompje en de ventilator een kleine hoeveelheid stroom.

Er zijn echter maar drie serieuze aanbieders voor een 12 Volt dieselkookplaat: Wallas XC DUO, Webasto X100 en Safire CERA22. Mede hierdoor is een dieselkookplaat voor in de camper vrij duur in aanschaf. De kookplaten hebben doorgaans twee keramische platen, waarvan eentje meer is ingericht als ‘slow cooker’ of warmhoudplaat. Daardoor duurt het relatief lang om een maaltijd te maken. Een dieselkookplaat is namelijk niet zo efficiënt en video’s op YouTube laten zien dat een pannetje water aan de kook brengen toch al snel zo’n 15 minuten kost. Dat is best lang natuurlijk. Op de ‘slow cooker’ plaat duurt dat zelfs nog langer.

Het voordeel is wel dat de kookplaat met de deksel dicht lucht langs het warme element in de camper blaast. In kleine campers kan de dieselkookplaat daardoor ook gebruikt worden als (bij)verwarming. Dat maakt een aparte kachel mogelijk overbodig. In dat geval is ook de investering minder groot dan in eerste instantie gedacht.

Koken op diesel in de camper is vooral interessant voor wie liever geen gas aan boord wil hebben en de investering in een geschikt elektrasysteem om te kunnen koken op inductie te duur vindt.

Koken op Inductie in de Camper

Ook inductie is een manier van koken die je nog niet zo veel ziet in campers, maar net als diesel heeft ook inductie een paar interessante voordelen ten opzichte van gas. Zo hoef je ook bij deze optie geen rekening te houden met gasvulstations, een luchtdichte kist met ventilatie naar buiten en is het eveneens veiliger koken omdat er geen open vuur is. Maar het echt grote voordeel is de efficiëntie van inductie. De kookzones verwarmen relatief snel waardoor je binnen no time een pannetje water aan de kook brengt. Koken gaat dan ook veel sneller dan bij diesel of gas het geval is. Interessant dus voor wie zonder enige vorm van brandstof wil koken en efficiënt wil koken.

Door alle elektra die hiervoor nodig is kun je volledig zelfvoorzienend off-grid kamperen en profiteren van een aantal extra’s. Een inductieplaat kost niet zoveel geld en je hebt ook geen brandstof nodig om te kunnen koken, maar aan de elektra die nodig is hangt wel een prijskaartje. Koken op inductie vraagt namelijk veel stroom en daardoor heb je een elektra set-up nodig die wat complexer en daarmee ook een stuk duurder is dan bij koken op gas of diesel het geval is. Denk aan een lithium accu met BMS, grote omvormer, battery protect, MPPT met bluetooth voor het zonnepaneel en een DC/DC omvormer om de accu ook tijdens het rijden op te kunnen laden. Alles bij elkaar vraagt dat al snel om drie tot vijf keer meer budget.

In onze huidige camper hebben we gekozen om te gaan koken op inductie en onze ervaring is echter dat de hele elektra set-up - afhankelijk van je kookgedrag - niet zó groot en duur hoeft te zijn als veel mensen op forums en social media beweren. Zelfs tijdens een wintertrip naar Noorwegen konden we door ons kookgedrag een beetje aan te passen nog prima off-grid kamperen. Maar een lithium elektra set-up is dan nog steeds wel een flinke investering.

Koken op inductie is vooral interessant voor wie zonder enige vorm van brandstof wil koken, houdt van efficiëntie en ook de andere voordelen van een lithium systeem kan waarderen.

Tips voor Koken Zonder Gas Thuis

Koken zonder gas is een tegenwoordig een hot item. De Nederlandse overheid wil de CO2-uitstoot verminderen. Een te hoge CO2 uitstoot is slecht voor het milieu. Fossiele brandstof als aardgas zal in Nederland niet of veel minder worden gebruikt voor bijvoorbeeld het stoken van je cv-ketel of het koken op gas. Op moment van schrijven komt daar nog eens de enorme stijging van energieprijzen bij door de oorlog in Oekraïne. De gasprijzen zijn meer dan verdubbeld. Dat is voor veel mensen natuurlijk reden om zo snel mogelijk te gaan koken zonder gas.

Volgens overstappen.nl was in augustus 2021 de gemiddelde gasprijs nog (slechts) 0,95 euro per m3 gas. Dit was in oktober 2021 al gestegen naar 1,79 euro per m3 gas. Na een lichte daling in november, stegen de prijzen in december weer flink.

In de woningbouw wordt er bij nieuwbouwwoningen al gebruikgemaakt van een warmtepomp in plaats van gas gestookte verwarming. Duurzame energie zoals groene stroom is de toekomst en onuitputtelijk. Het koken op elektriciteit is ook een stuk veiliger dan eten bereiden op open vuur.

Tip 1: Elektrisch koken

Het koken op een elektriciteitsbron is een perfect en duurzaam alternatief voor het koken op gas. De 3 vormen van elektrisch koken hebben allemaal hun eigen voor en na-delen.

  • Elektrische kookplaten warmen langzaam op en blijven ook erg lang nagloeien.
  • Een keramische kookplaat is makkelijk schoon te maken, maar blijft erg lang warm. Én er gaat (veel) energie verloren omdat de gehele kookzone wordt verwarmd.
  • Inductie is de efficiëntste manier van verwarmen. Het werkt door middel van een magnetisch veld. Hierdoor wordt alleen de onderkant van de pan verwarmt en gaat er geen warmte verloren. Inductiekookplaten koelen ook sneller af dan bijvoorbeeld elektrische- of keramische kookplaten. Het kan zijn dat je nieuwe pannen aan moet schaffen die geschikt zijn voor het koken op een inductiekookplaat. Tweede nadeel is dat inductie veel vermogen vergt. Hierdoor kan het zijn dat er een extra kookgroep aangelegd moet worden.

Tip 2: Oven en Magnetron

  • In een oven bereid je de lekkerste ovenschotels van de hele wijk. Ideaal, geen pannen met water die over koken of dat je een half uur bij je gasfornuis moet staan. Nee, gewoon lekker voorbereiden, in de oven duwen en de timer zetten.
  • De magnetron wordt vaak gebruikt voor het opwarmen van prakjes of complete magnetronmaaltijden. Maar je kunt er ook prima groente in koken. Dit is nog sneller gaar dan wanneer je het op het fornuis zou verwarmen. In theorie kan je alles in de magnetron koken wat je ook op het fornuis zou doen. Alleen in je magnetron heb je vaak niet genoeg ruimte om alles in een keer klaar te maken. Dan zit je alleen nog wel met het bereiden van je stukje vlees of vis.
  • Een steamer is 1 van de meest gezonde manieren van koken. Je kookt je groenten en aardappelen met een klein beetje vocht.

Tip 3: Slowcooker en Snelkookpan

  • De slowcooker is ook een vorm van eten bereiden via elektriciteit. Dit is niet de meest gezonde manier van eten bereiden, omdat het eten, zoals de naam al doet vermoeden, langzaam (slow) wordt gekookt. Hierdoor duurt het proces lang en gaan veel voedingsstoffen verloren tijdens het koken.
  • Een pressure cooker ofwel snelkookpan werkt ook op elektriciteit. Met een snelkookpan bespaar je tot 50% op de energiekosten tijdens het bereiden van je maaltijden. Dat komt onder andere door de extra isolatie van de wanden.

Tip 4: BBQ

Het is een vorm van seizoenskoken, maar BBQ- en is een prima vervanger voor het eten bereiden zonder gasaansluiting. We hebben het dan natuurlijk wel over de houtskool en elektrische BBQ’s.

Tip 5: Heteluchtfriteuse

Deze immens populaire heteluchtfriteuse is ook geschikt voor het bereiden van complete maaltijden. Broodjes, taarten, groenten, vlees en vis.

Deze 5 alternatieven hebben allemaal iets gemeen ten opzichte van het eten bereiden op aardgas. De apparaten werken allemaal op elektriciteit. Deze elektriciteit verwek je natuurlijk met je zonnepanelen.

Conclusie

Inmiddels is ons wel duidelijk dat er veel andere opties zijn, maar koken op gas is op de camping vooralsnog het makkelijkste. En we zijn het gewoonweg gewend. De elektrische kookplaatjes zouden een goed alternatief zijn als je op een plek staat met stroom. Het zou nóg makkelijker worden als campings de mogelijkheid geven om meer stroom te kunnen verbruiken op bepaalde momenten. Daar zit natuurlijk wel een prijskaartje aan voor de kampeerder.

De kampeerbranche heeft natuurlijk ook nog een leuke uitdaging. Verreweg de meeste kooktoestellen zijn nog op gas. Hoe kunnen we makkelijk over naar gasloos koken op de camping? Moeten er nieuwe technieken geïntroduceerd worden? Of gaat de kampeerder in de toekomst zelf wat creatiever om met zijn eten. Eten we minder gebakken eten (want dat moet op hoog vermogen)? En juist veel meer salades, stoofpotjes uit de slowcooker en bijvoorbeeld wraps met verse groenten, kaas, vis of vleeswaren. We houden het in de gaten.

labels: #Koken

Zie ook: