Heb jij aan het einde van de week ook altijd restjes over? Een paar wortelen, een verloren tomaat, nog net geen halve courgette en een rimpelige appel. Met een beetje creativiteit is weggooien helemaal niet nodig.

We gooien met z’n allen per jaar zo’n 590 miljoen kilo eten bij het afval (en dat kost je ook nog eens 120 euro per jaar). Eeuwig zonde! In de loop der jaren heb ik een aantal recepten verzameld voor het koken met restjes waar ik regelmatig op terugval. Ze zijn makkelijk om te maken, heerlijk om te eten, helpen tegen voedselverspilling en kosten je niets (want je had alles toch al in huis).

Groenten

Je hebt meestal wel wat groenten over, van een paar wortelen tot nog maar twee tomaten. Als je ze te lang laat liggen dan kun je er niets meer mee. Mijn favoriete recept voor als ik verschillende restjes groente heb liggen is een ovenschotel die ik ooit van Jamie Oliver heb geleerd. Het is zo makkelijk dat je bijna niet snapt dat je er zelf niet op bent gekomen.

Het enige dat je hoeft te doen is de overgebleven groenten in stukken snijden. Je doet ze in een ovenschaal met olijfolie, zout, peper en kruiden naar keuze (bijvoorbeeld Italiaanse kruiden). Dek de schaal af met aluminiumfolie en zet hem een half uur in de oven op 180 graden. Als het halfuur om is, haal je het folie eraf en zet je hem nog 10 minuten in de oven op 240 graden, zodat je groenten knapperig worden. Ondertussen kook je wat pasta in een pannetje. Et voilà, je hebt je restjes omgetoverd in een heerlijke voedzame maaltijd.

Dit kun je ook met je restjes groenten maken:

  • Soep
  • Omelet
  • Roerbak
  • Curry

Brood

Oud, taai brood klinkt vreselijk vies maar smaakt heerlijk als wentelteefje. Ook dit is in een handomdraai gemaakt. Meng in een diep bord melk met ei en wat kaneel (als je vegan bent, meng je bijvoorbeeld amandelmelk met 2 eetlepels meel en wat kaneel). Wentel een boterham door het mengsel in het bord, laat het even intrekken en bak hem vervolgens in de pan tot hij goudbruin is. Heerlijk met poedersuiker of ahornsiroop en appel.

Wat je ook van die paar oude sneetjes brood kan maken is Bruschetta. Dit is een Italiaans recept dat gebaseerd is op geroosterd brood dat je besprenkelt met olijfolie en insmeert met knoflook en serveert met tomaten, basilicum en kruiden.

Nog een paar extra tips:

  • Tosti’s
  • Toast
  • Croutons
  • Paneermeel

Fruit

Stel je hebt nog een appel liggen, die al een beetje op een oude oma begint te lijken met z’n rimpels. Of een banaan die hier en daar wat bruine ouderdomsvlekken laat zien. Of ander ‘oud’ fruit: maak er een crumble van.

Ik eet dit voor ontbijt, lunch en als toetje. Of gewoon als ik er trek in heb, want het is namelijk zo gemaakt en je fruitresten krijgen gelijk een nobele bestemming. Het enige dat je nodig hebt is wat (plantaardige) boter, bloem (en eventueel wat havermout), suiker (of een andere zoetmaker, zoals agavesiroop), eventueel wat noten en natuurlijk het fruit.

Snijd ongeveer 50 gram boter in stukjes, voeg ongeveer 100 gram bloem en suiker toe tot er kruimelig deeg ontstaat. Het fruit snijd je in stukken en doe je in een ingevette ovenschaal, het kruimeldeeg gaat eroverheen (eventueel samen met wat fijn gehakte noten). Zet het een kwartiertje in de oven op 180 graden of tot het deeg goudbruin is.

Je kan het heerlijk zo eten of met wat (vegan) yoghurt, vla of ijs erover. Smullen maar.

Dit kun je ook met je overgebleven fruit doen:

  • Door de (vegan) yoghurt
  • Smoothie
  • Milkshake

Pan Pizza

De pizza is het klassieke voorbeeld van koken met restjes. Als de Italianen vroeger een beetje deeg over hadden, werd daar pizza van gemaakt met de overgebleven groente. Daarom mag deze natuurlijk niet ontbreken op het lijstje vandaag. De makkelijkste versie van de pizza is de pan pizza.

Hiervoor maak je eigenlijk een flat bread van bloem, olie, zout en wat water. Dit kneed je tot een deeg dat de basis wordt van je mini pizza’s. Dit deeg beleg je eerst met wat pizzasaus of pesto en met jouw favoriete groenten. Vervolgens gaat hij in de oven voor een of twee minuutjes en daarna bak je hem af in de koekenpan. Misschien heb je ook nog een restje wijn in de kast staan. Een prima gelegenheid om deze twee te combineren zou ik zeggen.

Duurzaam koken

Duurzaamheid is niet langer een trend; het is noodzakelijk, ook in de keuken. Of je nu chef-kok bent in een restaurant of gewoon thuis kookt, kleine aanpassingen kunnen een groot verschil maken voor het milieu én je portemonnee.

Kies seizoensgebonden en lokale ingrediënten. Een van de eenvoudigste manieren om duurzamer te koken, is door seizoensgebonden en lokaal geproduceerde ingrediënten te gebruiken. Producten die in het juiste seizoen worden geoogst, hebben minder transport en conservering nodig, wat de CO₂-uitstoot vermindert. Daarnaast ondersteun je lokale boeren en leveranciers, wat de regionale economie versterkt. Probeer je menu af te stemmen op wat er beschikbaar is in jouw omgeving en op dat moment van het jaar.

Minimaliseer voedselverspilling. Voedselverspilling is een groot milieuprobleem. Gelukkig kun je in de keuken veel doen om dit te beperken. Begin met een goede planning van je maaltijden en inventariseer wat je al in huis hebt voordat je boodschappen doet. Daarnaast kun je restjes creatief hergebruiken. Groenteschillen kunnen bijvoorbeeld dienen voor bouillon, en oud brood kan worden omgetoverd tot croutons of broodpudding. Door restjes een tweede leven te geven, verminder je afval en bespaar je kosten.

Gebruik energie- en waterbesparende technieken. Duurzaam koken betekent ook bewust omgaan met energie en water. Zet bijvoorbeeld de deksel op pannen tijdens het koken om energie te besparen en kook meerdere gerechten tegelijk in de oven. Kies daarnaast voor energiezuinige apparaten en gebruik een waterbesparende kraan. Door kleine aanpassingen in je kookroutine, zoals het gebruik van een snelkookpan of het opnieuw gebruiken van kookwater, kun je zowel energie als water besparen.

Let op verpakkingen en ingrediënten. Bij het kopen van ingrediënten is het belangrijk om te letten op verpakking en herkomst. Kies bij voorkeur voor producten met minimale verpakking of herbruikbare verpakkingen. Biologische en fairtrade-producten dragen bij aan een beter milieu en een eerlijkere handel. Daarnaast kun je kiezen voor plantaardige alternatieven waar mogelijk. Plantaardige gerechten hebben vaak een lagere ecologische voetafdruk dan gerechten met veel vlees of zuivel, zonder dat je inlevert op smaak of voedingswaarde.

Begin vandaag met duurzaam koken. Duurzaam koken is haalbaar voor iedereen, met kleine maar effectieve aanpassingen in de keuken. Door te kiezen voor seizoensgebonden ingrediënten, voedselverspilling te minimaliseren, energie en water bewust te gebruiken en goed te letten op verpakkingen, draag je bij aan een beter milieu. Bovendien stimuleert het creativiteit en plezier in de keuken, terwijl je tegelijkertijd kosten bespaart. Begin vandaag nog met één kleine verandering en ontdek hoe eenvoudig duurzaam koken kan zijn.

Groenteafval Hergebruiken

Als het over voedselverspilling gaat, denk je in eerste instantie vooral aan het verschimmelde brood in je trommel of de bedorven melk in je koelkast. Eten waarvan je misschien te veel hebt ingekocht of waarvan je vergeten was dat je het had. Maar er is nog een vorm van voedselverspilling waar we het graag eens over willen hebben. De hoeveelheid groente, die we simpelweg weggooien omdat we denken dat het afval is. Denk aan de stronk van een broccoli, het loof van wortels of de schillen van aardappels. Zonde, want dit zijn prima ingrediënten om mee te koken.

Schillen van aardappelen, wortel en pastinaak: bewaar je schillen in de vriezer tot je er genoeg hebt om ze vervolgens in de oven te roosteren met wat olie, zout en peper. Zo krijg je heerlijk knapperige chips van ‘keukenafval’ dat anders in de prullenbak was verdwenen.

De chef van het Londense restaurant Spring, Skye Gyngell, gebruikt de schillen van wortel, koolraap en pastinaak om een simpele salade van te maken. Met een beetje yoghurt of crème fraiche, citroensap en wat honing voor het zoet.

Bloemkool bladeren zijn prima te eten. Ze vallen in dezelfde categorie als boerenkool en zijn dus wat taai van structuur, maar als je ze fijn snijdt en wokt, zijn ze heerlijk. Je kan ze ook, net als boerenkoolbladeren, met olie besprenkelen en je favoriete specerijen (bijvoorbeeld venkelzaad) als smaakmaker gebruiken. Bak ze ongeveer 20 minuten in een middelgrote oven en je hebt heerlijke groentechips.

Ook het groen van wortel of radijs is, net als de bladeren van bijvoorbeeld rode bieten, prima te gebruiken. Je kan ze kort in de olie te bakken tot ze een beetje slinken en ze vervolgens op smaak te brengen met wat ui en knoflook aangevuld met jouw favoriete kruiden en specerijen.

Natuurlijk is het beter om de appel met schil en al te eten, met het oog op vezels en voedingswaarde, maar sommige mensen vinden een appel gewoon lekkerder zonder schil. Gooi die schillen evengoed maar niet weg, want je kunt deze heus nog wel gebruiken.

Heb je een bosje verse kruiden gekocht, maar maak je niet alles op? Of heb je misschien wat steeltjes van kruiden over? Gooi dit niet weg. Je kunt van deze kruidenrestjes namelijk nog een heerlijke saus of zelfs een kruidenboter maken.

Tips om Afval in de Keuken te Voorkomen

Koken is iets wat iedereen bijna elke dag doet. Of je nu voor jezelf kookt of voor je gezin, je stopt er altijd liefde in. Bij veel ingrediënten wordt plastic als verpakking gebruikt, maar echt goed voor het milieu is dit natuurlijk niet. Gelukkig kun je met wat kleine veranderingen heel wat afval in de keuken voorkomen. Nog een leuke bijkomstigheid: je kunt heel wat geld besparen door duurzaam te koken.

  1. Kies niet voor een plastic verpakking: In de supermarkt en andere winkels zijn veel producten in plastic verpakt, maar je vindt er ook producten en ingrediënten in glazen potten. Een prima alternatief - en de potten kun je hergebruiken.
  2. Herbruikbare potten: Lege glazen potten komen goed van pas als je soep of pastasaus maakt, want je kunt de restjes erin doen en dit bewaren in de koelkast. Ook kun je glazen potten gebruiken voor andere producten: van kruiden tot ongekookte pasta en van rijst tot havermout. Niet alleen duurzaam, ziet er ook nog eens gezellig uit in je voorraadkast.
  3. Met eigen zakjes naar winkel: Ga je boodschappen doen? Neem dan je eigen potten, bakjes of papieren zakken mee. Hier kun je dan je gekochte producten in doen. Dit scheelt veel plastic zakjes of plastic tassen die je waarschijnlijk toch zou weggooien.
  4. Eenpansgerechten: Wist je dat eenpansgerechten ook duurzaam zijn? Je bespaart hiermee een hoop: zo gebruik je minder pannen en heb je automatisch minder afwas. Ook heb je minder water nodig om te koken én je bespaart gas of elektriciteit. Plus: je hoeft ook geen tig pannen in je keukenkasten te bewaren - scheelt toch weer geld.
  5. Overgebleven restjes: Veel mensen gooien restjes weg, want wat kun je daar nu mee? Het antwoord: heel veel! Er zijn tegenwoordig veel voorbeelden van zero waste recepten te vinden. Met alle overgebleven restjes kun je zeker wat lekkers maken. Een goed voorbeeld is shakshuka. Dit is niet alleen een eenpansgerecht, maar ook een gerecht waar je overgebleven producten zoals ui, paprika, tomaten en eieren in kwijt kunt. Niet weggooien dus!
  6. Koken voor meerdere dagen: Mocht je alleen zijn of niet altijd zin hebben om te koken, dan kun je ook in één keer voor twee of meer dagen koken. Dit scheelt veel werk, verpakkingen én afwas. Maak bijvoorbeeld een grote pan met pasta en vul daarna bakjes die je invriest voor later. Hetzelfde geldt voor soep: ook daarvan kun je een grote pan maken en invriezen.

Koken met Porties

Voorkomen dat je eten weggooit is de moeite waard: met het eten gooi je immers geld en energie weg. Zonde toch? Hou bij het koken rekening met grote en kleine eters. Twijfel je of een maaltijd genoeg zal zijn? Bewaar restjes van maaltijden in een afgesloten bakje in de koelkast. Je kunt ze een dag of 2 bewaren en gebruiken voor een lunch of een andere warme maaltijd.

Let bij het koken voortaan op de porties: hoeveel eten jij en je tafelgenoten? De tabel laat zien hoeveel er nodig is per volwassene, en geeft een inschatting voor grote eters, kleine eters en kinderen. Houd je toch wat over of kom je iets tekort?

Eter Hoeveelheid
Volwassene Normale portie
Grote eter Ruimere portie
Kleine eter Kleinere portie
Kind Aangepaste portie

Kook je regelmatig met recepten? Kijk dan aan tafel of de aangegeven hoeveelheden voldoende waren, of juist veel te veel waren voor jouw huishouden. Twijfel je of een maaltijd genoeg zal zijn? Bewaar restjes van maaltijden in een afgesloten bakje in de koelkast. Je kunt ze een dag of 2 bewaren en gebruiken voor een lunch of een andere warme maaltijd.

Kook dan wat ruimere hoeveelheden van etenswaren die je goed kunt bewaren, zoals pasta of rijst. Wat je overhoudt van een gekookte maaltijd, kun je 2 dagen bewaren in de koelkast, of langer in de vriezer. Gebruik een bewaarbakje of kommetje dat je afsluit met huishoudfolie: als er geen lucht bij kan komen, bederft het minder snel.

Kliekjes lenen zich uitstekend voor lekkere recepten. Door kliekjes te eten kun je een deel van de voedselverspilling voorkomen. Als de portiegrootte van een kant-en-klaarmaaltijd passend voor jou is, kan zo'n maaltijd voedselverspilling helpen voorkomen.

Duurzame Voedsel Tips

Om duurzaam om te gaan met voedsel en in de toekomst ook nog te kunnen genieten van lekkere en diverse gerechten heb ik een paar handige tips verzameld in deze blog. Zelf ben ik ook steeds bewuster van de impact van voedsel op het milieu. Ik pas onderstaande tips nog niet 100% toe maar probeer er wel op te letten.

  1. Een slimme en misschien voor de hand liggende tip is om meer groenten en fruit uit het seizoen te gebruiken. Het is sowieso goed om lokale producten te kopen. Dit betekent niet alleen minder vervoer en CO2 uitstoot maar is vaak ook economisch beter.
  2. Door vaker voor een plantaardig alternatief voor vlees of zuivel te kiezen help je het milieu een handje. Hierdoor beperk je de CO2 uitstoot en waterverbruik en verbeter je het dierenwelzijn. Kies vaker voor een vleesvervanger (let op dat deze ook geen zuivel bevat).
  3. Het is altijd zonde om lekker eten weg te gooien. Eten weggooien betekent meer produceren en meer afval. Vaak kook je uit de losse hand en gaat er bijvoorbeeld iets te veel pasta of couscous de pan in. Gebruik restjes de volgende dag in je soep, op je pizza of maak er een quiche mee.
  4. Steeds meer mensen koken op inductie. Dit is een duurzamer en zuiniger alternatief op gas, zeker als je voor groene stroom kiest of zonnepanelen hebt. En daarnaast is het ook nog makkelijk schoonmaken! En tot die tijd kan het ook veel schelen om een deksel op de pan te doen tijdens het koken. Hierdoor blijft de warmte veel beter bewaard en wordt er minder energie verspild.
  5. Verpakkingen zijn nuttig en vaak noodzakelijk. Zorg dat je verpakking op de juiste manier recycled. Papier bij oud papier en plastic bij plastic afval bijvoorbeeld. Neem je eigen boodschappentas mee met boodschappen doen.

labels: #Koken

Zie ook: