Heb jij dat ook dat je ’s morgens stijf opstaat? Wil je meer energie overdag en wil je lekker eten? Dan is deze manier van koken wat voor jou.

Er zijn volgens de Chinese voedingsleer vijf elementen. Elke voedingsproduct hoort in een van de elementen thuis. De energie van je eten verhoog je door de producten van elk element in een specifieke volgorde in de pan te doen.

De Vijf Elementen en hun Betekenis

Volgens de eeuwenoude traditionele Chinese geneeskunde kan alles in de wereld onderverdeeld worden in vijf elementen. Deze elementen zijn water, hout, vuur, aarde en metaal. In ons lichaam vertegenwoordigen deze vijf elementen een aantal belangrijke organen.

Dit zijn de nieren en de blaas (water), de lever en de galblaas (hout), het hart en de dunne darm (vuur), de milt/maag/pancreas (aarde) en de longen en de dikke darm (metaal). Deze organen zijn nodig om te kunnen overleven.

De vijf elementen vertegenwoordigen ook vijf verschillende kleuren: wit/grijs (metaal), groen (hout), zwart/blauw (water), rood (vuur) en geel (aarde). Tussen de vijf elementen bestaat er een constante wisselwerking.

Ons lichaam is en blijft in balans wanneer er een evenwicht is tussen deze vijf elementen (yin en yang). Evenwicht betekent levensenergie (Qi). Artsen die volgens de Chinese geneeskunde werken, kunnen al uit subtiele symptomen, zoals bijvoorbeeld lichaamsgeur, sensorische reacties, veranderingen in de huidskleur, halen dat het lichaam van hun patiënt uit balans is.

Op basis hiervan krijgen patiënten medicinale voedingsadviezen gebaseerd op de vijf elementen om het lichaam en de gezondheid weer in balans te brengen.

Hoe Werkt Koken Volgens de Vijf Elementen?

De volgorde van voedingsproducten is: vuur, aarde, metaal, water, hout. Op deze manier laad je het eten op.

Het is een hele andere kijk op eten omdat je rekening houdt met je interne klimaat en dat wil je weer in balans brengen. Leren om de vijf elementen in balans te houden in uw voeding, zorgt ervoor dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt van wat u eet en het ondersteunt de bijbehorende organen. Een tekort of een teveel aan een element kan leiden tot ziekte.

Eten volgens de vijf elementen is nog verder te verfijnen door ook op hete, warme (thermische), neutrale, frisse en koude, voedingsmiddelen te letten. Een ontbijt met bijvoorbeeld yoghurt direct uit de koelkast, helpt niet echt mee om uw spijsverteringsvuur hoog te houden.

Daarom is de Chinese Geneeskunde voorstander van een warm en gekookt ontbijt. Zeker nu het winter is, is het goed om te kijken of uw spijsvertering hierin niet wat hulp kan gebruiken. In de recepten zijn veel kruiden en specerijen verwerkt, omdat deze het spijsverteringsvuur ook helpen versterken.

Voorbeelden van Gerechten en Ingrediënten

Kruidige Roerei met Lente-ui, Chorizo, Tomaat en Verse Peterselie

Warm ontbijten met meer eiwitten. Dat is dit kruidige roerei met lente ui, chorizo, tomaat, en verse peterselie.

Gebraden Kip met Cranberries

Een lekker gebraden kippetje. Iedereen kent het en vrijwel iedereen (behalve vegetariërs) vindt het lekker. Als je dan ook nog van cranberries houdt (goede herinneringen aan Terschelling) dan is dit hét gerecht voor jou!

Ingrediënten:

  • 250 ml appelcider
  • 60 g gedroogde cranberries
  • 2 eetlepels appelcider- of wittewijnazijn
  • 1 kaneelstokje
  • 2 cm verse gember, gekneusd of fijngesneden
  • 1/2 theelepel versgemalen zwarte peper
  • 1,5 kg kip met been en vel
  • 1,5 theelepel grof zeezout
  • 2 eetlepels koude boter

Bereiding:

  1. Oven voorverwarmen op 225 graden.
  2. Gember fijnsnijden of pletten.
  3. Meng de appelcider met cranberries, azijn, kaneelstokje, gember in een steelpan.
  4. Breng aan de kook en kruid met zwarte peper.
  5. Zet het vuur lager en laat het 20 minuten sudderen tot de cranberries zacht zijn en het vocht voor 2/3 is ingekookt.
  6. Verwijder het kaneelstokje en de gember (ik snijd de gember heel fijn en laat het er gewoon inzitten).
  7. Kruid de kip of kippendijen met zout.
  8. Leg de kip in de ovenschaal met het vel naar boven.
  9. Lepel de cranberries over de kip en leg er kleine stukjes boter op. Ik doe zowel de overgebleven appelcider saus als de cranberries over de kip.
  10. Bak 40 minuten in de oven tot de kip gaar is. Gebruik je kippendijen bak het dan iets korter.

Wat eet je erbij? Voor mij betekent dat rijst (volkoren basmatirijst) en een groentengerecht. Ik adviseer je de haricot verts met kerstomaatjes. Daarmee blijft het totaal lekker licht (neem niet teveel rijst).

Vis met Dille en Kurkuma

Vanuit 5 elementen perspectief is dit gerecht redelijk verwarmend door de knoflook, spaanse peper, gember en zwarte peper. Haal de marinade van de vis, dep hem droog en bak hem in de resterende olie om en om in de koekepan. Bak hem krokant en maximaal 5 minuten.

Verwarm in een andere pan de eerder gebakken witte ui, doe er de rode peper (als je die gebruikt), de helft van de dille en de helft van de bosui aan toe. Ik had erbij gemaakt: gestoomde broccoli, volkoren basmati rijst, gebakken radijsjes (voor de vrolijke kleur).

Snijd daarvoor de radijsjes in plakjes, doe wat olie in een koekenpan samen met de radijsjes. Bak ze kort en strooi er wat zout en peper op.

Marokkaanse Harira Soep

Soep is voor mij dé uitkomst als ik het druk heb met werk en allerlei andere verplichtingen. Het is makkelijk, snel en je hebt er vaak 2 dagen plezier van als je wat meer maakt. Deze keer dus een Marokkaanse harira soep, supergezond met linzen, kikkererwten, specerijen en kip.

Peer met Gember

Wist je dat peren heel goed de dorst lessen? - In het pannetje had ik het vruchtensap, de peer, heel klein beetje gembersiroop (ik houd niet van te zoet) en beetje gemberpoeder. Het effect van dit gerecht is dat het verfrist, hitte afkoelt, Qi opbouwt en stagnatie in de middelste verwarmer opheft (milt/maag).

Spinaziesalade

Spinazie, supergezond en lekker behoort tot het element Aarde. Het element Aarde staat voor de smaak zoet en de maag en milt. Ik had nog een halve zak spinazie liggen plus nog allerlei andere ‘restjes’ en dan is een salade een heerlijke en snelle oplossing.

Andijviestamppot met Gehakt

Volgens mij haat je andijvie of vind je het heerlijk. Dit recept is een van mijn favorieten. Heerlijk sappig met het rulle, aangemaakte gehakt en… als grote voordeel het is supersnel klaar! Dit gehakt is ook erg lekker als je er gehaktballetjes van maakt waarbij je het uitje fijngesneden er ook nog aan toevoegt.

Noedelsoep

Noedelsoep dus, makkelijk en het meeste heb je vaak al in huis.

Kipcurry uit India

Kipcurry uit India, niet te pittig maar lekker romig. Maak eerst van een stukje gember en knoflook (bijv 2 cm gember en 2 knoflook) een pasta die je fijnstampt of pureert met de blender, doe er een heel klein beetje water bij dan pureert het makkelijker.

Vijf Elementen Tip

In dit gerecht zit zowel kaneel als gember. Twee specerijen die een 'verhittend' effect op je lichaam hebben. Niet zo erg voor een keertje maar... heb je last van hittekenmerken, drink je bovendien veel koffie, eet je veel chocolade én eet je vaak gekruid of pittig dan is dit gerecht minder goed voor je. Het versterkt de hitte' in je lichaam en de daarbij behorende klachten nog verder.

Boeken over Koken volgens de 5 Elementen

Van kookboeken kun je er nooit genoeg van hebben, daarom heb ik er vier voor je geselecteerd. Misschien heb je het boek Vijftig tinten grijs gelezen, dit kookboek heet vijftig tinten kip, een titel die zowiezo nieuwsgierig maakt. Ik in elk geval wel ook al ben ik zelf helemaal geen bakker.

Westers versus Oosters Perspectief

Westers gezien helpt dit dagmenu je misschien bij het afvallen. Oosters gezien ligt dat heel anders. Mist het de ingrediënten die het je spijsvertering makkelijker maken in plaats van moeilijker.

Zorg dat je wat je eet goed kan verteren, dat is de basis van Chinese Voedingsleer.

Oosters Perspectief op een Typisch Dagmenu

Wat opvalt is dat het menu veel 'droog' en koud voedsel (crackers) en veel zuivel (extra eiwitten) bevat. Beiden zijn in de Chinese Voedingsleer moeilijk voor maag en milt. Die houden juist van sappig en warm voedsel omdat dit gemakkelijker is voor de spijsvertering.

De koude zuivel koelt je systeem af en is 'slijmvormend' en omdat de maag en milt er vanaf willen gaat het ofwel naar je heupen of naar de longen (hoesten, verkouden). Oosters gezien dus af te raden. Zuivel mag wel maar in hele kleine porties als bijgerecht. Denk aan de Griekse Tzaziki bijvoorbeeld.

De rauwkost is op zich wel goed alleen ook weer... niet teveel en als bijgerecht. Beter kies je voor een warme soep (de bouillon is prima) of kort gestoomde groenten. Vanuit Oosters perspectief zou je het ontbijt vervangen door een warme pap, granengerecht of omelet met groenten. Voor de lunch een rijk gevulde groentensoep of warme maaltijd met klein beetje vlees, voornamelijk groenten en granen en voor het avondeten een lichte soep en misschien een klein beetje yoghurt een uur na de maaltijd. De zuivel maakt relaxter en wat slomer, prima voordat je naar je bed gaat.

Tips voor Meer Energie en Betere Nachtrust

Wat veel mensen niet beseffen is dat er een link is tussen wat je 's avonds eet en drinkt en de kwaliteit van je nachtrust. Behalve het laten staan van koffie en alcohol geef ik je nog wat andere tips.

  • Maak van je ontbijt de zwaarste maaltijd en van je diner de lichtste. Denk dan aan alleen wat groenten met vlees of vis of een gevulde soep.
  • Vlees gecombineerd met rijst, pasta of aardappelen én groenten is zwaar te verteren. En als je lichaam bezig is met verteren dan slaap je moeilijker.
  • Beter is om voor 19.00 te eten en liefst nog wat vroeger. Dan heeft je spijsvertering ruim de tijd om je eten goed te verteren.
  • Neem alleen 2 voorgerechten of alleen een voor- en hoofdgerecht of een hoofdgerecht met dessert maar niet alle 3. Minder ook met dat lekkere broodje vooraf.
  • Toch heb ik zelf gemerkt dat het net die chocolade suikerboost na de maaltijd is die maakt dat je je ineens te vol voelt waardoor je minder goed in slaap valt.
  • Geen koffie drinken 's avonds dat weet je waarschijnlijk al als je nachtrust je lief is. Maar wist je dat koffie een 'verhittende werking' op je lichaam heeft? Je lichaam krijgt het warm wat weer kan leiden tot meer opvliegers en daarmee een slechte nachtrust.
  • Ook spicy eten met veel kerrie, sambal, knoflook en uien heeft een verhittende werking op je lichaam, net als de kruiden tijm en rozemarijn.

Zorg ook dat je slaapkamer zo donker mogelijk is voor een rustige nacht. En... ben je into Feng Shui, zorg dan dat je naar je persoonlijk beste slaaprichting ligt en dat je meer Yin ofwel zachtere kleuren gebruikt.

Afvallen met de Vijf Elementen Voeding

Volgens de TCM hebben de spijsverteringsorganen tussen 7 en 11 uur hun grootste capaciteit. In feite verwacht ons lichaam dan een echte maaltijd. Alleen als we uitgebreid hebben ontbeten, kunnen we de dag energiek doorkomen. Daarnaast voorkomt een uitgebreid ontbijt dat we later overmatig veel trek (in zoet) krijgen.

Als je het een gek idee vindt om op de ochtend een maaltijd te eten, begin dan met een omelet (eventueel gevuld met gebakken tomaat, ui en restjes aardappelen of rijst van de dag ervoor), pannenkoeken of rijstepap.

Door gekookt water te drinken zorg je ervoor dat je buik warm blijft. Warmte betekent beweging en dynamiek. Een dynamische vertering is onmisbaar als je gewicht wilt verliezen. Door de warmte komen de verteringsprocessen weer op gang.

De TCM heeft er een andere visie op: als je een bord vol rauwkost eet (of de maaltijd vervangt door een groenten-smoothie), dan is dit een uitdaging voor je spijsverteringssysteem. Rauw voedsel koelt het verteringsvuur af. De vertering raakt vertraagd en voedingsmiddelen kunnen niet goed worden getransformeerd. Damp hoopt zich op. Je kunt rauwkost daarom beter als aanvulling op een warme maaltijd eten.

Volgens de vijf elementen voeding zijn alle dierlijke melkproducten extreem bevochtigend. Het spijsverteringsvuur verdrinkt er letterlijk in. Uiteindelijk ‘parkeert’ het lichaam het overtollige vocht op de heupen. Dit staat trouwens los van de calorieën die een product heeft.

Bittere voedingsmiddelen zorgen ervoor dat we niet gaan overeten. Daarnaast drogen bittere voedingsmiddelen de ‘damp’ in het lichaam. Voeg bij elke maaltijd iets bitters toe, bijvoorbeeld een snufje geraspte citroenschil, rucola, witlof, radicchio, kurkuma.

Volgens de vijf elementen voeding is tarwe een heel slijmvormend graan. Broodmaaltijden leiden tot een opgeblazen gevoel en creëren damp. Daarnaast verzadigen ze niet voldoende. Als je brood wilt eten, eet het dan als aanvulling bij een soep of warme maaltijd.

labels: #Koken

Zie ook: