Koken kan voor iedereen een plezierige activiteit zijn, maar voor mensen met autisme kan het soms een uitdaging vormen. De vele prikkels, de noodzaak om te multitasken en de onvoorspelbaarheid van het kookproces kunnen stress veroorzaken. Gelukkig zijn er diverse tips en hulpmiddelen die het koken voor mensen met autisme toegankelijker en aangenamer kunnen maken. In dit artikel bespreken we enkele praktische strategieën en innovatieve oplossingen.

Het belang van structuur en overzicht

Alles is overzicht; overzicht is alles. Tijdens het koken gebeurt er namelijk veel, vaak ook nog tegelijk én met een zekere tijdsdruk. Voordat je aan de slag gaat is het belangrijk om overzicht te scheppen. Lees het recept ten minste twee keer door, en schrijf het eventueel in eigen woorden puntsgewijs en chronologisch op. Maak het aanrecht vrij om te koken, en maak het schoon. Verzamel alle ingrediënten en het kookgerei. Sta dan stil bij de planning; hoe lang duurt elke stap, en in welke handelingen zit de meeste rek?

Schat in wanneer je verwacht een volgende taak uit te moeten voeren, en zet mits nodig voor bepaalde stappen een kookwekker om je hoofd op iets anders te kunnen richten. Zo verklein je de kans dat je veel tegelijkertijd moet doen. Mocht je het overzicht in de keuken al redelijk onder de knie hebben, dan is het natuurlijk erg leuk om te improviseren met kruiden en smaakmakers die je lekker vindt. Leg de lat niet meteen hoog.

Tips voor een succesvolle kookervaring

Hieronder volgen enkele tips die kunnen helpen om het koken voor mensen met autisme te vergemakkelijken:

  • Voorbereiding is essentieel: Lees het recept zorgvuldig door en bereid alle ingrediënten voor.
  • Creëer een rustige omgeving: Zorg voor een opgeruimde en prikkelarme omgeving.
  • Gebruik visuele hulpmiddelen: Maak gebruik van stappenplannen met afbeeldingen of video's.
  • Breek taken op: Verdeel het kookproces in kleinere, behapbare stappen.
  • Wees flexibel: Accepteer dat er soms iets anders loopt dan gepland en pas je aan.
  • Betrek anderen: Vraag hulp aan familieleden, vrienden of begeleiders.

De Kookapp: een innovatieve oplossing

Is een app een geschikt hulpmiddel voor mensen met een licht verstandelijke beperking om zoveel mogelijk zelfstandig, lekker en gezond te koken? Amerpoort sloot aan bij de ontwikkeling van De Kookapp samen met Humanitas DMH, Reinaerde en Ilionx om deze vraag te beantwoorden. Voor het implementeren van De Kookapp krijgt Amerpoort hulp van implementatie-adviseurs en een onderzoeksteam van Vilans en Academy Het Dorp. De steun vanuit de Innovatie-impuls is cruciaal en voor ons de voornaamste reden om mee te doen aan de Innovatie-impuls. Het helpt om de app zo goed mogelijk beschikbaar te maken, in eerste instantie voor begeleiders en bewoners.

Adviseur gezonde leefstijl Hannes Olij-Myburgh werkt bij Amerpoort al drie jaar aan De Kookapp. Hij sloot aan bij de ontwikkeling van de app naar aanleiding van vragen over lekkere, gezonde recepten voor mensen in woongroepen of in begeleid wonen locaties: ‘We kregen steeds dezelfde vraag over lekkere, en gezonde recepten. Bij het doorvragen kwamen we erachter wat de echte behoefte is: gewoon simpel de geschikte recepten kunnen kiezen, bestellen en maken. Dat geldt voor begeleiders en ook mensen met een verstandelijke beperking.’ Tijdens de kwartiermakersfase hebben we het zorginhoudelijke vraagstuk aangescherpt op basis van de vraag van bewoners: ik wil zelf leren koken, kan ik daar hulp bij krijgen? Ondertussen wordt de app doorontwikkeld, zodat hij in de nabije toekomst ook geschikt is voor het kookproces in woongroepen.

Tony Slotboom woont zelfstandig met begeleiding van Amerpoort en gebruikt De Kookapp bijna dagelijks. ‘Ik ben vanaf verleden jaar samen met de diëtiste bezig met lijnen. In de app staan dingen die ik lekker vind en die ook passen bij mijn dieet. Op donderdagen komt er iemand van de begeleiding van Amerpoort en dan gaan we dingen uit de app maken. Dan vries ik ook gelijk een hoop gerechten in voor de rest van de week. Mijn favoriete gerecht is met bloemkool en koolvis, maar er worden heel vaak nieuwe, lekkere gerechten in de app gezet. Het enige moeilijke vind ik soms nog het werken met milliliters en deciliters, maar daar krijg ik een aparte weegschaal voor.’

Autisme en avondeten: tips voor ouders en begeleiders

Bij veel gezinnen waar één of meerdere kinderen een autisme spectrum stoornis heeft komen problemen met eten voor. Om het kind de juiste ondersteuning te kunnen bieden, is het heel erg belangrijk dat je eens goed nadenkt en eventueel met het kind bespreekt waar die problemen vandaan komen. Het kan namelijk verschillende oorzaken hebben en pas als je de oorzaak begrijpt kan je na gaan denken over oplossingen.

Sommige kinderen (met autisme) vinden het prettig wanneer hun bord overzichtelijk is. Je hebt speciale borden met vakjes waar je het eten kunt verdelen in bijvoorbeeld, aardappels, vlees en groente. Veel kinderen vinden het leuk om te helpen met koken. Door te zien wat er allemaal gebeurt tijdens het koken en wat er allemaal in het eten zit wordt het voor sommige kinderen makkelijker om het avondeten op te eten. Het is fijn voor alle kinderen om ruim van te voren te weten wat er die week gekookt wordt. Maak daarom, eventueel zelfs samen met het kind, een weekmenu.

Dwing je kind nooit iets te proeven, het levert strijd op en het is ook een hele negatieve ervaring voor het kind. Het kind zal dat voedsel, die smaak, geur of vorm koppelen aan negatief. Voor sommige kinderen kan het fijn zijn als ze aan tafel een vaste plek hebben, zodat ze minder nieuwe prikkels ervaren tijdens het eten. De structuur van het eten, de stukjes in het eten of verschillende smaken door elkaar kunnen voor het kind een blokkade zijn om te eten. Natuurlijk is het belangrijk dat het kind vitamines en mineralen binnenkrijgt. Wees voor en tijdens het eten voorspelbaar over het eten. Maak geen strijd van eten, zorg voor een gezellige sfeer en laat het kind eten wat het wil.

Rescue food: noodvoeding voor overprikkelde momenten

Voor mensen met autisme kan normaal functioneren in de maatschappij een forse uitdaging zijn. De belangrijkste eis aan rescue food is dan ook dat het binnen een half uur op tafel kan staan. Een blok ingevroren soep is dan een verschrikking. Verder moet het eten zijn dat lang houdbaar is. Welke rescue food geschikt is, hangt uiteraard van jezelf af en van de situatie.

Een maaltijd laten bezorgen kan heel fijn en ontspannen zijn. De oven en de airfryer hebben mij al geregeld aan noodvoeding geholpen. Voorbeelden van rescue food zijn diepvriespizza’s, röstirondjes, kant-en-klare worstenbroodjes en Ping-en-klaar-maaltijden. Mocht je erg vaak rescue food nodig hebben, dan is het uiteraard belangrijk om maaltijden te kiezen die zo gezond mogelijk zijn. Voeding die ik alleen in een pannetje hoef op te warmen is voor mij ook rescue food. Even snel een boterham smeren lukt veel mensen nog wel. Als je onderweg bent, kan het voorkomen dat je een hongeraanval krijgt.

Zoals gezegd is elke situatie anders en verschilt het per persoon wat bij overprikkeling en uitputting nog mogelijk is. Lukt het echt niet meer om te koken of te eten? Heb je een vitaminentekort of een vermoeden daarvan? Of voel je je algeheel slap? Ga dan naar de huisarts om dit te laten checken. Eventueel kun je dan vitaminen bij slikken, bijvoorbeeld multivitaminen.

Eetproblemen en autisme: een complex samenspel

Mensen met autisme kunnen er bijzondere eetgewoonten op nahouden. Soms leiden deze gewoonten tot serieuze eetproblemen. De oorzaken van eetproblemen bij kinderen (en volwassenen) met autisme kunnen heel divers zijn. Tijdens een maaltijd worden onze zintuigen op allerlei manieren geprikkeld. Mensen met autisme kunnen door al deze prikkels overspoeld raken. Bij kinderen kunnen eetproblemen ook ontstaan door een afwijkende/onderontwikkelde mondmotoriek of door andere medische oorzaken. Maaltijden worden door veel mensen gezien als een sociale activiteit. Voor mensen met autisme is die sociale functie van eten echter lang niet altijd vanzelfsprekend.

Probeer ten alle tijden een machtsstrijd met je kind over eten te voorkomen. Koester de dingen die je kind wél eet, ook als het maar een paar dingen zijn. Stel realistische doelen. Lees voor nog veel meer tips het boek Autisme en eetproblemen van Thomas Fondelli.

Dit kookboek is ontwikkeld voor kinderen met autisme die voor hun ontspanning willen koken. Het is duidelijk, visueel gestructureerd, voorspelbaar en realistisch. De handleiding bevat een scala aan tips voor volwassenen ten behoeve van het koken met kinderen met autisme. Dit kookboek is geschikt voor personen zonder kookervaring, die redelijk goed kunnen lezen en die steun hebben aan een aantal foto’s van het kookproces.

labels: #Koken

Zie ook: