Snelkookpannen zijn weer helemaal in. Steeds meer thuiskoks willen op een snelle manier gezond koken. En dat is precies waar deze pannen goed in zijn. Zo reduceert een snelkookpan het kookproces tot wel 70%. Simpel gezegd is een snelkookpan een pan met een deksel. Wat hem speciaal maakt is de silicone ring in de deksel. Deze ring zorgt ervoor dat de pan hermetisch afgesloten wordt. Hierdoor wordt er druk opgebouwd en door de overdruk wordt het kookpunt van het water verhoogd tot 120 graden.

Daardoor zijn groenten sneller gaar, bouillons sneller getrokken en wordt vlees sneller mals. Dit zorgt voor intensere smaken. Dat merk je vooral bij recepten die normaal uren duren om te bereiden zoals draadjesvlees en stoofschotels.

De Basisprincipes van Koken met een Snelkookpan

In de basis gebruik je de hogedrukpan zoals ieder andere kookpan. Vocht is hierbij essentieel. Voor het koken van bijvoorbeeld groenten vul je de pan voor 1/3de water en voeg je de ingrediënten toe. Het is belangrijk op te merken dat de kooktijden kunnen variëren, dus het raadplegen van een kooktijdtabel voor hogedrukpannen kan handig zijn voor beginners. Of je nu een traditioneel model op het fornuis gebruikt of een elektrische snelkookpan, de basisprincipes blijven hetzelfde.

Belangrijke tip! Let wel op de minimale en maximale hoeveelheid die de pan aangeeft. Als je er te weinig vocht in doet kan de pan droogkoken. Hierdoor kan de onderkant kromtrekken waardoor deze geen contact meer maakt met de warmtebron. Doe de deksel op de pan en zorg dat deze goed gesloten is. Zet het fornuis aan en wacht tot je stoom uit het ventieltje ziet komen. Zodra de pan onder druk staat komt de kookindicator op de deksel omhoog en kun je het vuur verlagen. Houd nu de kooktijd in de gaten (met een timer) en wacht tot de kooktijd voorbij is. Hierna doe je het fornuis uit en laat je de stoom ontsnappen via de ontluchtingsknop (pas op want de stoom is heet!). Wanneer de indicator terug naar beneden is moet je de pan even schudden. Dit voorkomt dat er tijdens het openen van de deksel luchtbellen openspringen. Voor specifieke gerechten, zoals brisket in de snelkookpan, moet je mogelijk kooktijden en technieken aanpassen. Veel recepten voor de snelkookpan bieden gedetailleerde instructies om de perfecte textuur en smaak te bereiken.

Doe het fornuis uit en laat het rustig afkoelen. Doe het fornuis uit en draai de stoomventiel open. De hete stoom zal nu aan de bovenkant de pan verlaten. Doe het fornuis uit en plaats de pan onder zacht stromend water. Let op dat het water niet over de ventiel en handvat gaat. Zodra de kookindicator naar beneden is kun je de pan rustig openmaken.

Het grootste nadeel van een snelkookpan is dat je “blind” kookt. Je kunt niet tussendoor even in een aardappel of broccoli prikken om te kijken of ze al gaar zijn. Je zult dus moeten werken met een klok of timer. Dit is in het begin even wennen maar je wordt er vanzelf handig in. Omdat de temperatuur constant is kun je voortaan altijd dezelfde tijd aanhouden.

De Juiste Keuze Maken

De belangrijkste keus is de inhoud van de pan. Voor een groter gezin heb je uiteraard een grote snelkookpan nodig. Voor 2 tot 3 personen een inhoud van 2,5 tot 4 liter. Naast de inhoud is de kwaliteit net zo belangrijk. Omdat je op hoge druk kookt wil je er zeker van zijn dat een pan veilig is. Wij zijn vooral fan van de pannen van Fissler en Kuhn Rikon. Deze zijn gemaakt van hoogwaardig staal met een dikke bodem. Hierdoor hebben ze een betere warmtegeleiding en zijn ze beter beschermd tegen kromtrekken.

Naast de gebruikte materialen onderscheiden de betere merken zich ook met accessoires en onderdelen. Het is vrij normaal om tientallen jaren met een snelkookpan te doen. Fissler belooft dat voor uitgebracht model de onderdelen minimaal 10 jaar verkrijgbaar zijn. Maar vaak zijn er nog onderdelen verkrijgbaar voor modellen die 20 jaar geleden zijn uitgebracht!

Omdat je met hoge druk werkt is het belangrijk dat de pan van goede materiaal is gemaakt. Een goedkope pan is van minder kwaliteit en daardoor minder veilig. De betere merken voldoen aan de hoogste veiligheidsnormen en besparen niet op onderdelen.

Op gas en inductie kun je de hoogste stand gebruiken om de pan (met vocht) te verwarmen. Let op dat je bij inductie niet de Boost stand gebruikt!. Zorg er wel voor dat je het fornuis op een laag pitje zet zodra je het kookindicator ziet verschijnen. Precieze tijden zijn moeilijk aan te geven omdat dit o.a. aan de hoeveelheid ligt. Naast de snelkookfunctie kun je pan ook gebruiken als normale pan (zonder deksel) of als stoompan (met optioneel stoommandje).

Tegenwoordig heb je ook goede elektrische snelkookpannen zoals de Crock-Pot Express Pot. Deze multicookers kunnen niet alleen als slowcooker gebruikt worden maar ook als snelkookpan. Ze hebben vaak een ingebouwde timer waardoor het hele proces bijna automatisch gaat. Persoonlijk heeft deze pot bij mij al enkele keren een gerecht gered. Na 6 uur slowcooken zat de smaak goed in het vlees maar was deze nog niet mals genoeg. Met 2 drukken op een knop activeerde ik de snelkookfunctie en een half uur later was het vlees botermals. Sindsdien heeft de Crock-pot een vaste plaats in mijn keuken.

Passief Koken: Energie Besparen in de Keuken

Iedere foodie én iedereen die geïnteresseerd is in een duurzame levensstijl, heeft inmiddels weleens van de term passief koken gehoord. De methode leverde in het najaar van ’22 zelfs een heuse rel op in Italië. De Italiaanse natuurkundige Giorgio Parisi gaf in de media een tip om gas te besparen ‘in deze barre tijden’: als het pastawater eenmaal kookt, kan het fornuis volgens hem uit. Kom niet aan de Italianen en hun pasta, maar het zaadje was geplant. Passief koken werd hip en bleek bovendien inzetbaar voor veel meer dan alleen pasta. Ook rijst, eieren en peulvruchten zijn op deze manier te bereiden. En dan te bedenken dat passief koken een energiebesparende techniek is die al sinds de negentiende eeuw bestaat!

Wat is Passief Koken?

Passief koken is een energiebesparende kooktechniek. Ook het bereiden van voedsel in een hooikist en de daarop gebaseerde EcoStoof zijn namelijk vormen van passief koken. Technieken die vroeger vrijwel dagelijks werden toegepast om energie te besparen. Door je energiebron eerder uit te schakelen en gebruik te maken van de restwarmte, gaart je eten door terwijl je gas en/of elektriciteit bespaart. Anders gezegd: heeft het product dat je aan het bereiden bent de juiste temperatuur bereikt? Laat je pan dan even met rust.

Door dit trucje toe te passen, verbruik je gemiddeld maar liefst acht minuten minder gas. Daarmee daalt de koolstofuitstoot van jouw kookmomentje met 80%. Niet alleen fijn voor de aarde, maar ook voor je energierekening.

Hoe Werkt Passief Koken?

Breng een pan water met een beetje zout daarin aan de kook. Zodra het water kookt, doe je de pasta in de pan erbij. Die pasta laat je twee minuten koken. Hierna zet je je pit uit en doe je de deksel op de pan. Door de deksel op de pan te doen, sluit je de hitte op, die hierdoor bewaard blijft. Deze warmte zorgt ervoor dat de pasta passief - dus zonder toegevoegde hitte - verder kookt. Uiteraard verschilt het per pastasoort hoe lang deze passieve kooktijd duurt. Spaghetti heeft minder tijd nodig dan bijvoorbeeld een dikkere pastasoort, maar overal op internet vind je slimme overzichtjes met kooktijden.

Sommige pastamerken - het Italiaanse pastamerk Barilla voorop - zetten tegenwoordig zelfs de passieve kooktijd van pasta op de verpakking.

Nu geldt deze truc natuurlijk niet alleen voor pasta. Ook een eitje, rijst of groenten kun je op deze manier bereiden. De vuistregel is dat als je water of ander vocht en een hittebron gebruikt om iets te garen, je ook voor de passieve methode kunt kiezen.

Let op: gebruik je vlees of vis? Zorg dan wel dat je producten de kerntemperatuur gehaald hebben. Zo voorkom je het risico op voedselvergiftiging.

Passief Koken van Eieren en Rijst

Ook eieren kun je passief koken. Neem een klein pannetje en breng je eieren aan de kook. Zorg ervoor dat je eieren net onder water staan, dus doe niet te veel water in je pan. Koken je eieren? Draai dan het gas uit en laat de deksel op de pan. Op deze manier blijft de warmte in de pan en de watertemperatuur dicht bij het kookpunt. Je hoeft nu alleen maar te wachten. Kook je je eieren normaal 3,5 minuut? Tel daar dan met deze methode twee of drie minuten bij op voor een perfect zachtgekookt eitje. Wist je trouwens dat er ook mensen zijn die eieren koken in hun waterkoker? Het ligt een beetje aan het type waterkoker of je hier energie mee bespaart, maar het is het proberen waard!

Rijst, maar ook bonen, couscous, linzen en veel peulvruchten kun je prima passief koken. Ook hier geldt dat je niet te veel water moet gebruiken. Doe je te veel water in je pan, dan moet er ook veel water opwarmen en dat duurt langer. Kookt je water? Laat het geheel dan nog een minuut of twee doorkoken. Een slimme vuistregel is om 1/6 van de normale kooktijd aan te houden. Na het doorkoken zet je het gas uit en heb je even geduld. Niet stiekem gluren, want dan ben je je warmte kwijt. Kook je je rijst normaal 10 minuten? Hou dan nu het dubbele aan voor een mooie gare korrel.

Alternatieve Technieken: Hooikist en EcoStoof

Ook koken met een klassieke hooikist of nog handiger: een moderne EcoStoof is gebaseerd op een vergelijkbaar principe. Heb je de smaak van het energie besparen terwijl je kookt te pakken? Ga dan eens aan de slag met de hooikistmethode. Want stoven is heerlijk, maar kost ook veel energie. Je potje staat immers minimaal een paar uur te pruttelen voor dat ultieme, boterzachte resultaat. Allemaal uren waarin je gas of elektriciteit gebruikt. Door je ingrediënten zodra ze de juiste temperatuur hebben behaald van het vuur te halen en in een hooikist of EcoStoof te plaatsen, gaart het door terwijl jij andere dingen kunt gaan doen.

Met een EcoStoof verbruik je gemiddeld 30% minder energie. En het leuke eraan is, je kunt er véél meer kooktrucs mee uithalen. Zo kun je met je EcoStoof ook hele snelle gerechten maken zoals een one pot pasta die in twintig minuten klaar is en lekker warm blijft tot het moment dat je gaat eten. Op die manier bespaart de slowcooker je niet alleen energie, maar ook tijd in de keuken. Ben je handig? Dan kun je ook een EcoStoof zelf maken! Als je niet zo vlot bent achter de naaimachine dan is een old skool hooikist misschien meer iets voor je. Dat is misschien niet zo hip als een EcoStoof, maar wel net zo doeltreffend.

Breng je pan groenten, pasta, rijst of peulvruchten aan de kook en plaats hem in een geïsoleerde omgeving. Dat kan een getimmerd kistje met hooi zijn, maar ook een flinke stapel kranten of een oude slaapzak. Vroeger zetten ze de pan nog weleens in bed! Het idee is dat je pan dusdanig lang warm blijft, dat je eten doorgaart.

Duurzamer Koken: Meer Tips

Door minder gas te verbruiken, bespaar je geld en verspil je geen energie die je niet nodig hebt. Passief koken is één methode, maar er zijn meer slimmigheidjes om rekening mee te houden. Kook voor meerdere dagen in één keer.

Juist nu we weer meer aandacht hebben voor ons energieverbruik, is het de ideale methode om zowel energie als geld te besparen. Niets mis met oude wijn in nieuwe zakken, alle kleine beetjes helpen! Het kost misschien iets meer tijd. Hoewel… de tijd die het je extra kost, kun je gebruiken om die lekkere saus te bereiden, je keuken op te ruimen of de tafel te dekken. Nog een voordeel: doordat je fornuis niet meer aanstaat, hoef je niet continu op te letten. Zo kun je met een gerust hart iets anders gaan doen.

De Kunst van het Koken: Hitte en Techniek

Wie de basis beter begrijpt, gaat vanzelf beter koken. We sommen daarom de belangrijkste kooktechnieken voor je op, die allemaal draaien om één ding: hitte. Er zijn heel veel verschillende methoden om hitte toe te voegen aan eten. Welke je kiest hangt af van de ingrediënten en de gewenste uitkomst. Je kunt een aardappel stampen met melk en boter tot stamppot, of je frituurt er knapperige chips van, dat hangt helemaal af van de manier waarop je de aardappel snijdt en kookt.

Grofweg zijn er twee manieren om eten te verhitten, mét vocht, of zonder, die we hier voor het gemak onderscheiden in ‘natte kooktechnieken’ en ‘droge kooktechnieken’. Nat slaat op het gebruik van water (ook in de ingrediënten zelf) of stoom. Of je de ingrediënten low en slow gaart, of snel maakt ook uit voor het eindresultaat.

Natte Kooktechnieken

  • Verwarm water verder, tot 100 °C (behalve als je in de bergen bent), en het biedt ons een van de efficiëntste en snelste manieren om een maaltijd te koken.
  • Smoren ofwel braiseren is het langzaam garen van ingrediënten in nét genoeg vloeistof.
  • Het koken van ingrediënten in water op laag vuur. Een veel gebruikte techniek voor vlees met taai bindweefsel.
  • Au bain-marie is een hele milde kooktechniek waarbij meer stoom dan water voor de hitte zorgt.
  • Sous-vide is Frans voor “onder vacuüm”, waarmee wordt bedoeld dat vacuümverpakte ingrediënten op de laagst mogelijke temperatuur in een waterbad worden gekookt.
  • Blancheren is het kort koken van voornamelijk groenten, in goed gezouten water.
  • Pocheren is het koken van een ingrediënt in heel zacht kokend water. De belletjes moeten nauwelijks zichtbaar zijn (ongeveer rond 85°C) zoals een glas bruisend water dat te lang op het aanrecht heeft gestaan.
  • Koken is een snelle en efficiënte manier kooktechniek om groenten te garen.
  • Bij deze techniek gebruik je niet het water, maar de damp die vrijkomt tijdens het koken van water.

Overige kooktechnieken

  • Bij het roerbakken van eten gebruik je een klein beetje vet dat je verwarmt op een metalen oppervlak. Het eten bak je vervolgens snel op hoog vuur.
  • Het garen van eten met hete lucht.
  • Het gebruik van vet, verhit tussen de 170°C en 190°C, waardoor het oppervlak van een ingrediënt supersnel wordt gedehydrateerd, en je een knapperig laagje krijgt.
  • Grillen is het verhitten van proteïne op een gloeiende grill in een oven, een contactgrill, grillpan of een barbecue (met hete kolen) waarbij je weinig vet toevoegt.
  • Roosteren is het langzaam verhitten van een ingrediënten op een lage temperatuur.
  • Koud roken, warm roken & indirect grillen

Koken zonder olie

Voor een optimale gezondheid beveelt de plantaardige community zeer weinig of geen bewerkte oliën aan. Ik ben het hiermee eens. Koken zonder olie is een vaardigheid die je jezelf kunt aanleren. Zelfs olijfolie bestaat uit gedeeltelijk verzadigd vet en bevat 9 calorieën per gram.

De beste manier om dit te bereiken is om de groenten, bij voorkeur in een hete pan met anti aanbaklaag te bruinen zonder water. De groenten beginnen hun eigen vocht vrij te geven en daardoor te bruinen. Geef het vooral voldoende tijd. Blijf de groenten omscheppen in de pan tot deze beginnen te karamelliseren. De bruine stukjes die achterblijven in de pan voegen een ton aan smaak toe.

Je kunt de groenten voor een langere tijd roosteren op een lagere temperatuur (225°C - 250°C) of in een kortere tijd op een hogere temperatuur (tot 400°C). Bij de laatste krijg je dat heerlijke bruine en krokante laagje.

Alternatieven voor olie of boter

  • Ongezoete appelmoes - gebruik dezelfde hoeveelheid als boter en drie kwart de hoeveelheid van olie.
  • Geprakte banaan - gebruik dezelfde hoeveelheid als boter of olie.
  • Avocado puree - gebruik dezelfde hoeveelheid als boter of olie.
  • Gebroken lijn- of chiazaad - gebruik 3 eetlepels in 1 theelepel water voor elke eetlepel boter of olie. Wacht na het mengen ongeveer 10 minuten voordat je het mengsel toevoegt aan je recept.
  • Pruimen of pompoen puree - Gebruik 1/3 kopje voor iedere eetlepel boter.

Conclusie

Een snelkookpan is een aanrader in de keuken voor iedereen die van vers en gezond eten houdt. Het is in het begin wennen maar wordt na een tijdje onmisbaar. Ik verwacht dan ook dat de snelkookpan in Nederland net zo populair wordt als in andere delen van de wereld.

Duurzaam koken is haalbaar voor iedereen, met kleine maar effectieve aanpassingen in de keuken. Door te kiezen voor seizoensgebonden ingrediënten, voedselverspilling te minimaliseren, energie en water bewust te gebruiken en goed te letten op verpakkingen, draag je bij aan een beter milieu. Bovendien stimuleert het creativiteit en plezier in de keuken, terwijl je tegelijkertijd kosten bespaart. Begin vandaag nog met één kleine verandering en ontdek hoe eenvoudig duurzaam koken kan zijn.

labels: #Koken

Zie ook: